Jańarmaly energııany jetpis paıyzǵa jetkizbek
«Paıdaly qazbalardyń sarqylýyna jol bermeýimiz kerek. Sondyqtan, álem halqy jańartylǵan energııa kózderine kóshý qajet», dedi basqosýdyń resmı bóliminde mártebeli meımandar. Delegasııany bastap kelgen Chılı energetıka mınıstriniń orynbasary Hımena Hara ózderiniń bul saladaǵy tájirıbesimen bólisýge daıyn ekendikterin de jetkizdi. Sebebi, onda kún kózinen qýat alatyn batareıalar óte kóp eken. «Stansalar keıde elektr qýatyn artyǵymen óndiredi. Árdaıym kún ashyq bolǵandyqtan, kóp mólsherde qýat jınaımyz. Onyń barlyǵyn satý múmkin emes», deıdi olar. Tutynýshylarǵa elektr qýaty keıde tegin beriledi eken. Chılı jańǵyrmaly energııa kózin ıgerýde Latyn Amerıkasy memleketteri arasynda kósh bastap tur.
«Sońǵy tórt jylda bizdiń elde kún men jelden energııa óndirý isi qarqyndy túrde damyp keledi. Arnaıy memlekettik baǵdarlamamyz da jasalǵan. Sol boıynsha aldymyzǵa naqty mindetter qoıyp, josparmen júzege asyrýdamyz. 2050 jylǵa qaraı osy salanyń úlesin 70 paıyzǵa jetkizýdi maqsat ettik. Balamaly energııany qoldaný tek bizdi ǵana emes, búkil álem halqyn alańdatýy tıis dep sanaımyz. Astanadaǵy EKSPO-- 2017 kórmesi osy máselege jańasha kózqaraspen qaraýǵa múmkindik bergendigin atap ótkim keledi», dedi Hımena Hara.
Gambııa shaqyrady
EKSPO-2017 kórmesi aıasynda Gambııa Respýblıkasynyń ulttyq kúnine arnalǵan baspasóz máslıhaty ótti. Jıynda memlekettiń týrızm mınıstrligi marketıng departamentiniń dırektory Adam Ndjı Gambııa Qazaqstanǵa tikeleı áýe reısterin ashqysy keletinin málimdedi. «Biz qazaqstandyq týrısterdiń Gambııaǵa qoljetimdiligi úshin bar jaǵdaıdy jasaǵymyz keledi, qazirgi áýe baǵyttaryn yńǵaıly dep aıta almaımyz. Marketıngtik zertteýler júrgizip, bizdiń biregeı elimizge tıimdi týr usynatyn týrıstik agenttikti bekitýdi josparlap otyrmyz. Munyń barlyǵy jaqyn arada iske asyrylady», dedi Adam Ndjı.
Gambııa – Afrıka qurlyǵyndaǵy eń kishkentaı memleketterdiń biri. Soltústiginde, shyǵysynda jáne ońtústiginde Senegalmen shektesedi. Batysynda Atlant muhıtynyń jaǵalaýy bar. Týrıstik sektor – Gambııanyń eń úlken tabys kózi jáne ekonomıkasynyń qozǵaýshy kúshi.
Opera maıtalmandary óner kórsetti
«Astana Opera» teatrynyń sahnasynda ataqty Plasıdo Domıngo men úlken opera juldyzdary Djýzeppe Verdıdiń «Travıata» atty týyndysyn qoıdy. Operadaǵy basty Vıoletta men Alfredonyń partııalaryn álemdegi úzdik sopranolardyń biri Marına Rebeka (Latvııa) men tanymal qazaqstandyq tenor, «Astana Operanyń» jetekshi solısi Medet Shotabaev oryndaǵan. Dırıjeri – AQSh-tyń ataqty maestrosy Iýdjın Kon.
Mundaı aýqymdy mádenı shara EKSPO-2017 kórmesi aıasynda Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen ótti. Plasıdo Domıngo Marına Rebekany sońǵy elý jylda Vıoletta partııasyn eń úzdik oryndaǵandardyń biri dep sanaıdy. Ol Dj.Verdı shedevriniń on besten astam túrli qoıylymdarynda óner kórsetken jáne álemniń úzdik opera teatrlary obrazdyń Marına Rebekanyń ınterpretasııasynda tolyqqandy ári naqty berilgenin moıyndaǵan. Álemdik opera juldyzy Marına Rebeka talǵampaz kórermen men qatal synshylardy minsiz akterlik sheberligimen, tamasha daýysymen jáne aıryqsha tembrimen tánti etti. Ol úzdik halyqaralyq sahnalarda jıi óner kórsetip turady.
Vıolettanyń ǵashyǵy Alfredo Jermonnyń partııasyn oryndaǵan tanymal vokalıst, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Medet Shotabaev ta shet memleketterde suranysqa ıe. «Astana Operanyń» jetekshi solısi Italııa, Shveısarııa, Avstrııa, Slovakııa, Fransııa, Belgııa, Nıderland, Brazılııa, AQSh, Kanada elderine jıi gastrolge shyǵady. Atalǵan memleketterdiń barlyǵynda qazaqstandyq ártistiń turaqty tyńdarmandary qalyptasqan. Jaqynda ǵana M.Shotabaev Avstrııadaǵy ataqty «Graz Opera» sahnasynda óner kórsetti jáne 14 spektaklde Vınchenso Bellınıdiń «Norma» operasyndaǵy Polıonnyń basty partııasyn alyp shyqty.
Daryndy amerıkalyq dırıjer Iýdjın Kon ańyzǵa aınalǵan Renata Tebaldı, Djýzeppe dı Stefano, Franko Korellı, Marııa Kallas, Renata Skotto, Lýchano Pavarottı syndy vokalıstermen birge óner kórsetken. Sońǵy 25 jylda dırıjer Plasıdo Domıngomen tyǵyz yntymaqtastyqta jumys istep, birlesken spektaklder, konserttik baǵdarlamalar, kóptegen CD jáne DVD dıskilerin jazýmen aınalysyp júr. Sondaı-aq, Iýdjın Kon 2008 jyldan bastap, tanymal ıtalııalyq ánshi Andrea Bochellımen birge jumys istep keledi.
Aıta keterligi, Plasıdo Domıngo men álemdik opera juldyzdarynyń qatysýymen ótetin «Travıata» «Astana Operada» 3 tamyz kúni qaıta qoıylady.
Bıomassany paıdaǵa jaratqan Benın ulttyq kúnin merekeledi
EKSPO-2017 kórmesi qalashyǵynda Benın Respýblıkasynyń ulttyq kúni ótti. Batysafrıkalyq eldiń tól merekesi memlekettiń táýelsizdik kúnimen tuspa-tus kelgen. Saltanatty sharanyń dástúrge saı jıyn eki eldiń týlaryn kóterýmen ashylyp, ánurandary oryndaldy.
Resmı bólimde elimizdiń Bilim jəne ǵylym mınıstrliginiń jaýapty hatshysy Aryn О́rsarıev sóz sóılep, Benın delegasııasyn ulttyq kúnimen quttyqtady. Bıyl qos tarap arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynasqa 6 jyl toldy. Al memlekettiń egemendigin alǵanyna 57 jyl tolyp otyr. EKSPO-2017 kórmesindegi jańa ıdeıalar Qazaqstan úshin ǵana emes, jalpy jahandyq energııa úshin qoldanylady. Bul mańyzdy sharaǵa Benınniń qatysýy – ol eldiń Qazaqstanmen jaqsy qatynasynyń kýási. Biz úshin bul – Afrıkany ashýdyń múmkindigi», dedi ol.
Benındikter balamaly qýat kózderinen energııa óndirý taqyrybyn ózekti sanaıdy. О́ıtkeni, jergilikti turǵyndardyń jartysynan astamy aýyl sharýashylyǵymen aınalysady. Sondyqtan da, olar bıomassa qaldyqtaryn paıdaǵa jaratyp keledi. «Biz EKSPO-2017 kórmesiniń JEK pen taza energııany qoldanýǵa arnalǵan taqyrybyn qoldaımyz. Benın úkimetiniń basty maqsatynyń biri – aǵashtardy kesýge qarsy turý. Osy sebepti, aǵaıyndy egizder balamaly energııa kózderi negizinde jumys isteıtin «Atingan do zosi» peshin oılap tapty. Alǵashynda ol qorshaǵan ortany saqtap qalý úshin, ishki gaz qajettiligin tómendetý maqsatynda ázirlengen bolatyn», dedi Eýropa syrtqy ister mınıstrliginiń departament dırektory Setcheho Krıstof Dangnıhın.
Benın pavılonynda ulttyq ekspozısııa bar, ol eldiń mádenıeti men saltyn tanystyrady. Pavılon «Afrıka Plaza» ujymdyq pavılonynda ornalasqan. Osy kórmege deıin el Shanhaıdaǵy EKSPO-2010, Mılandaǵy EKSPO-2015 kórmesine qatysqan. Sondaı-aq, respýb- lıkada balamaly energııa kózderiniń áleýeti joǵary. Ondaǵy energetıka sektorynda bıomassadan energııa óndirý 59,4 paıyzdy quraıdy, odan keıin munaı ónimderi – 38,4 paıyz. Memleket 100 paıyz munaı ımportyna táýeldi. Aýmaǵy bizdiń bir aýdanymyzdaı ǵana bolsa da, halqynyń sany 12 mıllıonǵa jýyqtaıdy. Astanasy – Porto-Novo, biraq el basshylyǵy Kotoný atty iri qalasynda ornalasqan. Konsertke ulasqan shara sońynda bıshiler, daýylpazdar ulttyq ónerlerin ortaǵa saldy.
EKSPO-ǵa qosh keldińiz
О́leńin jazǵan shómishbaı sarıev Mýzykasyn jazǵan shámil ábiltaev
Astanaǵa qosh keldińiz kúlli álem, EKSPO-ǵa qosh keldińiz kúlli álem. Tuńǵysh Qazaq Prezıdenti atyndaı, Qazaq Eli – ǵajaıyp El/2/, - Nurly álem!
QAIYRMASY: Sol bir nurdan shashý shashty Astanam, Aınalaıyn, aqıyǵym – Bas qalam! Bolashaqtyń nur otyna aınaldy, Qadamdaryn keler kúnge/2/, bastaǵan. Qazaq Eli – Táńir súıgen arqaly el, Kókke jetti árbir shyńyń, ár tóbeń, Dalam keńip, Taýlarym tur asqaqtap, Týǵan Elim bıiktedi/2/, mártebeń!
QAIYRMASY: Qushaǵyń men keýdeń toly gúldi bol, Qoshemettep myń-mıllıon myńdy qol, EKSPO-nyń shamshyraǵy jaǵylǵan, Al, aǵaıyn, aldymyzda/2/, Nurly jol!
Táýelsiz El! Týǵan ultqa tilegim, Al, qalaısha tolǵanbasyn júregim, Alashymnyń aýyz birlik arqasy, Eńseń bıik Uly Qazaq/2/, uly Elim!
QAIYRMASY: Osyndaı bir uly shýaq Kúnge alań, Kózin almaı, Oıǵa batyp tur ǵalam, EKSPO bul álemdegi eń jaryq, Jer jahanǵa sáýle shashqan/2/, nur ǵalam!!!
Toptamany ázirlegen
Ashat RAIQUL,
sýretterdi túsirgender
Orynbaı Balmurat, Erlan Omar,
«Egemen Qazaqstan»