Agrarly aımaqqa aýqymdy mindetter júkteldi

О́ńirge barǵan Premer-Mınıstr ón­di­ristik jáne aýyl sharýashylyǵy baǵytyn­daǵy kásiporyndar jumysymen tanysyp, Kókshetaý men Shýche qalalary­nyń birqatar áleýmettik jáne ınfraqury­lymdyq nysandaryn aralady. Ol  sapardy Shýchedegi «Esil-Agro» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń óndirisimen tanysýdan bastady. Onyń da ózindik sebebi bar. О́ıtkeni bul óńirdiń elordanyń azyq-túlik beldeýine súbeli úles qosyp kele jatqandyǵyn aıǵaqtaıdy. «Esil-Agro» seriktestiginde byltyr 4 myń tonnadan astam sút óndirilse, al bıylǵy jyldyń jeti aıyndaǵy kórsetkish 2,7 myń tonnany qurady. Aldaǵy ýaqytta kásiporyn óz qýatyn eki esege arttyryp, saýylatyn mal basyn 2 400-ge jetkizýdi kózdep otyr.  Úkimet basshysy atalǵan seriktestiktiń egis alqaptaryn da aralady. Aqmola oblysy aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Murat Balpannyń bıylǵy eginge qatysty baıandamasy agrarlyq óńirdiń jetistikterinen habardar etti.   Reti kelgende Elbasy Joldaýyna sáıkes AО́K damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde otandyq aýyl sharýashylyǵy ónim óndirýshilerine keshendi qoldaý kórsetilip kele jatqandyǵyn erekshe aıta ketken oryndy. Bıyl oblystaǵy aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa bıýdjetten 5 mlrd teńge artyǵymen bólinip, onyń kólemi 36,0 mlrd teńgege jetkizilýi sonyń naqty dáleli bola alady.   Sondaı-aq, Baqytjan Saǵyntaev sapar barysynda Shýche qalasyndaǵy respýblıkalyq shańǵy sporty bazasynyń qurylysy barysymen tanysty. Nysannyń ǵımarattary men qurylys kesheni 140,5 ga aýmaqty alyp jatyr. Merdiger «Mabetex Group» kompanııasynyń vıse-prezıdenti Agım Pakkollıdiń málimdeýinshe, qazirge deıin nysannyń daıyndyǵy 90 paıyzdy quraıdy. Búgingi tańda syrǵanaqty joldy jabýǵa arnalǵan tehnıka men quraldar jetkizilgen. Endigisi bıikten jyldamdyq alatyn estakadadan bastap jerge qonǵanǵa deıingi aralyqqa tiregish qurylǵylaryn ornatý jumystary qyzý júrgizilýde. Jańa respýblıkalyq shańǵy sporty bazasynda shańǵy jarystary, bıatlon, shańǵy-roller sporty boıynsha jattyǵýlar men jarystar ótkizý josparlanǵan. Budan keıin Premer-Mınıstr Býra­baı kentinde bolyp, týrıstik ınfraqury­lymnyń jaǵdaıymen tanysty. Ol osyn­daǵy Kenesary kóshesiniń qaıta jóndeý­den ótkendigin, kóshelerdiń abattandyry­lýyn jáne «Green Which Tourist Borovoe» qonaq úıin baryp kórip, Shýchınsk-Bý­ra­baı ký­rortty aımaǵyn damytý másele­leri jó­ninde keńes ótkizdi. Keńeske týrıs­tik bıznes ókilderi, bıznes qaýymdastyq­tar­dyń, «Atameken» ulttyq kásipkerlik pa­lata­synyń, ortalyq memlekettik organ­dar­dyń, sondaı-aq,  Aqmola oblysyndaǵy jer­­gilikti atqarýshy organdardyń ókilderi qatysty. Baqytjan Saǵyntaev keńeste sóılegen sózinde Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, Qazaqstanda ekonomıkanyń úshinshi jańǵyrýy oryn alyp jatqandyǵyn atap ótti. Onyń aıasynda ósimniń jańa modeli qalyptastyrylýda. Degenmen, álemniń eń ozyq 30 eliniń qataryna qosylý úshin bazalyq salalardyń básekege qabilettiligin arttyrýdan ózge, ekonomıkanyń basqa da perspektıvaly salalaryn jaqsartý qajet, olardyń ishinde týrızm men servıstik qyzmetter bar. Jalpy, Shýchınsk-Býrabaı kýrortty aımaǵyn damytý jónindegi Elbasynyń naqty tapsyrmalaryn júzege asyrý barysy sátimen oryndalyp keledi. О́ńir basshysy Málik Myrzalın kýrortty aımaqty damytý jónindegi baıandamasynda birqatar mańyzdy mindetter men atqarylǵan jumystar barysyna keńinen toqtalyp ótti. Deıturǵanmen, Úkimetten qoldaýdy qajet etetin máseleler de bar. Atap aıtqanda, Shýche kóli aınalasynda oryn tepken saýyqtyrý oryndaryna sý jetkizý men bólý jelisin tartýǵa jáne ortalyqtandyrylǵan zamanaýı jańa jylý berý qazandyǵyn salýǵa qoldaý qajet. 2012 men 2016 jyldarǵa arnalǵan eki kezeń ishinde 43 sharany qamtyǵan 12 mlrd teńge ıgerilgen. Aǵymdaǵy jyly ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrý úshin 5,4 mlrd teńge bólingendigi de belgili boldy. Tek sońǵy 6 jylda Aqmola oblysyna kelýshi týrıster sany 2 esege, al týrıstik qyzmet kórsetý 5 esege artqandyǵy da aıtyldy. Ásirese, jazda týrıster sany 500 myńǵa jetse, jyl boıyna shamamen mıllıonǵa jýyq adam keledi. Reti kelgende 2011-2016 jyldar aralyǵynda óńirde jalpy quny 24 mlrd teńgeni quraıtyn demalys ındýstrııasy boıynsha 49 joba júzege asyrylǵan. Oblys ákimi bul rette halyqaralyq standarttarǵa saı jáne ınfraqurylymy damyǵan kýrortty aımaqty júıeli damytý úshin kýrortty aýmaqty basqarýda bir quzyrly organnyń qajet ekendigin ortaǵa saldy.  Premer-Mınıstr Aqmola oblysyna jumys sapary aıasynda Kókshetaý qalasyndaǵy Jumyspen qamtý ortalyǵyna at basyn tirep, ondaǵy operasııalyq zal­dyń jumysymen tanysty. Atalǵan orta­lyq dırektory Erik Muratbekov óńir tur­ǵyndaryn eńbekpen qamtýǵa kómek kór­setýdegi júzege asyrylyp jatqan baǵ­dar­lamanyń oryndalý barysymen tanystyrdy. Jumysqa ornalasýǵa járdemdesetin or­talyqtyń septesýimen aǵymdaǵy jyly 706 adam jumysqa ornalas­tyrylyp, 90-ǵa jýyq adam kásiptik oqýdan ótken, 193 adam qoǵamdyq jumystarǵa tartylsa, 51 adam – ýaqytsha áleýmettik jumys oryn­­daryna  jáne  33 adam jastar is-tájirı­besine baǵyttalǵan. Úkimet jergi­likti tur­ǵyndardy jumyspen qamtý máse­lesin únemi nazarda ustap, oryndalý barysyn jiti qadaǵalap kele jatqandyǵyn aıtqan lázim. Budan keıin Premer-Mınıstrdiń qatysýymen oblystyq ákimdik ǵımaratynda О́nimdi jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasy men «Serpin» áleýmettik jobasyn iske asyrý týraly keńes ótkizildi.   Aqmola oblysynda О́nimdi jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damy­týǵa 2017 jyly 4,8 mlrd teńge qarasty­ryl­ǵandyǵyn erekshe atap ketken jón.  Aldaǵy qyrkúıekte baǵdarlama esebinen 20 myńǵa tarta jas stıpendııa tólep, ys­tyq tamaq beriletin tehnıkalyq jáne arnaıy kásibı oqý oryndarynda oqy­ty­la­dy dep kútilýde. О́zge qaladan kelgen­derge jolaqysy men turýǵa qajetti páter­aqysy da qarastyrylady. Búgingi tańda 360 uıym olardy oqytýǵa saqadaı-saı tur. Al kásipkerlikke oqytý UKP «Bas­taý-Bıznes» baǵdarlamasy arqyly júzege asyrylady. Búgingi tańda 8 167 adam atal­ǵan baǵdarlamamen oqytylýda. Bul – 15 myń adamdy qamtýy tıis 2017 jylǵa jos­parlanǵannyń 54 paıyzy ǵana. Solardyń 5 707-si óz isterin bastaýǵa nıetti. Baǵdar­lama boıynsha 37 mlrd teńge mıkrokredıt bólinipti. Onyń 27 mlrd teńgesi Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi arqyly aýyl­dyq jerler men shaǵyn qalalarda berilse, al 10 mlrd-y Ulttyq ekonomıka mınıstrligi arqyly qalalarǵa bólingendigin aıta ketý kerek.  Jalpy, elimizde 2014 jyldan bastap «Máńgilik El jastary – ındýstrııaǵa», «Serpin – 2050» áleýmettik jobalar sáti­men oryndalýda. Elbasy bastamasymen júzege asyrylyp jatqan bul jobalar maqsaty – eńbek resýrstary kóp ońtústik oblys­tardan shyǵys, soltústik jáne batys óńirlerge kadrlar daıarlaý. Bul turǵydan kelgende Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Kókshetaý memlekettik ýnıversıteti aldaǵy 2017-2018 jylǵy oqý jylyna elimizdiń ońtústik óńirleri úshin 250 grant bólip otyr. Budan basqa, 2014 jyldan bastap 7 tehnıkalyq jáne kásibı oqý oryndarynda 12 aýyl sharýashylyǵy mamandyǵy boıynsha 369 stýdent bilim aldy.  Aqmola oblysyna jasaǵan jumys saparynyń sońyn B.Saǵyntaev «Tynys» aksıonerlik qoǵamynyń jumysymen tany­sýmen aıaqtady. Negizinen atal­ǵan ká­sip­oryn órt sóndirý qural-jabdyq­taryn ázirleýmen aınalysady. Sonymen birge tehnologııalyq jaǵynan qaıta jaraq­tandyrylǵan kásip­orynda polıetılendik turbalar da shyǵa­rylatynyn aıta ketý kerek. Sonymen qatar,  qazirgi kezde kásiporyn avıasııalyq tehnıka, medısınalyq tehnıkalardy da Qazaqstan naryǵyna ǵana emes, Reseı, О́zbekstan jáne Ýkraınaǵa da shyǵaryp júr. Kásiporynnyń jetistigi retinde munda áskerı tehnıkanyń kórmesi de ótkizildi.

Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan»

Aqmola oblysy