Asyl adam aınymas:Báıken Áshimov

Men Báıken aǵamen 1993 jyl­­dan beri tanys boldym. Ol kezde Almatydaǵy joǵary jal­­­py-áskerı komandalyq ýchı­­lı­­she­niń bastyǵy bolyp qyz­met istep júrgen edim. Eli­miz­degi jo­ǵary bilimdi ofıserler daıyn­daıtyn birden-bir oqý orny bolǵandyqtan, onyń mate­­rıal­dyq-tehnıkalyq bazasyn arttyrýǵa, bilim sapasyn jaq­sartýǵa kúsh salyp júrdik. Áskerı ǵylym boıynsha ǵyly­mı dıssertasııalar qor­ǵatatyn attestasııalyq komıs­sııa da qurdyq. Osy komıs­sııada Báı­ken Áshimulynyń bala­sy Ońda­syn Áshimov te qyz­met etip, sol kisi arqyly aǵa­men tanysqan edim.  Bir kórgennen-aq ol maǵan qat­ty áser etti. Barynsha baı­­sal­­­dy, qara jerge tirek bol­ǵan­­­daı ornyqty sózderimen, ba­ıyp­­­­ty qalpymen qatar, ol kisi ómir­diń búgingi aǵystaryna, b­o­lyp jatqan ózgeristerge ser­gek qarap, zerdeli pikirler, te­reń oılar aıtty. Aldymen ýchı­­lı­shedegi ulttyq quramǵa qat­ty kóńil bólgeni, qazaq ba­la­larynyń oǵan túsýge qan­sha­lyqty yqylasty ekenin sura­ǵany esimde. Shynynda, ornalasqan jeri Almaty qalasy bolǵanymen, bul oqý ornyn­da oqıtyn bolashaq qazaq ofı­ser­leriniń úlesi kezinde 2-3 pa­ıyzdan aspaıtyn. Onyń árıne, túrli sebepteri bar, so­nyń ishin­de qazaq ata-analar­dyń ba­la­laryn áskerı oqýǵa berip, el­den alys ketýine qar­sy bol­­ǵan­dyǵy da bar edi. Báı­ken aǵa sondaılardyń bárin bile­di eken. Alaıda táýelsizdik al­ǵan­nan beri ýchılıshege oqýǵa nıet bil­dirgen qazaq bala­lary­nyń sany eselep kóbeıgenin aıt­­qanym­da, ol kisi birshama razy bo­lyp, jyly jymıyp, ja­dy­rap qal­dy. Osylaı bastalǵan áńgi­memiz birneshe jyldarǵa so­zyl­ǵan jarasty qarym-qaty­nasqa ulasyp, Báıken aǵanyń ómir jolymen jaqsy tanystym.  Ol kisi de men sııaqty elimiz­­­diń aýa raıy qytymyr, qy­­sy – qatal, jazy – ystyq, keı jyl­­dary yl­ǵaly shamadan tys artyp, keıde qurǵaqshylyǵy asyp ketetin soltústik óńirde dú­­nıege kelipti. Án men jyr­dyń súleıi Aqan aýy­lyna jaqyn ornalasqan onyń tý­ǵan jerinde seriniń óne­gesi men óneri jastardyń bo­ıy­­­na jas­taı sińiriledi eken. Al­ty­­­baqan­da shyrqalǵan Aqan án­­deri túni boıy qalyqtap, jaılaýdyń sánin arttyryp, Arqanyń alys qyrlaryna deıin estilip turǵan. Báıken aǵa jastaıynan ómir­­diń shyrǵalańy men taǵ­dyr­dyń talqysyna tap bolǵan. Alty aıǵa tolar-tolmasta ákesi Áshim kenetten dúnıeden ótip, jetim qalady. Biraq qazaq­t­yń dana dástúrimen sheshe­si elden ketpeı, ákesiniń inisi Qab­dollaǵa ámeńgerlik jolymen qosylyp, týǵan áke bolmasa da onyń ornyn joqtatpaıdy.  Báıken aǵaǵa otbasylyq qıyn­shylyqtan góri syrttyń qysy­my zaharly bolady. Boz­bala shaǵy halyqtyń kúnkóris kózi – malyn tutastaı tartyp alyp, kolhozdyń qońyrtóbel tir­ligine ıirip tastaǵan qıyn jyldarǵa tap kelgen. Jaǵ­daı odan ári de ýshyǵyp, ba­rynsha azaıtylǵan maldar qyry­lyp, onyń ústine egin de shyq­paı, barlyq jurt ashtyqqa ushyraıdy.  Bir kezde Maksım Gorkıı­diń «Moı ýnıversıtety» kita­by­nan naǵashy atasynyń «Idı-ka ty, Lekseı, v lıýdı» dep jıe­­nin baǵa almaı, qańǵyrtyp ji­ber­genin oqyǵan edik. Sondaı jaǵ­daı qazaq dalasynda da bolyp, 1932 jyldyń ashtyǵy qys­qanda on bes jasar Báıkendi aǵa­sy Qabdolla birdeńe qylyp kúnińdi kórersiń, biz qudaıdyń basqa salǵanyn osynda kóremiz, dep jalǵyz ózin jaıaý-jalpy Kókshetaýǵa attandyryp jibe­redi. Júz elý shaqyrym jerge bir­neshe kún júrip, ıtshilep zor­ǵa jetken balany munda salý­ly tósek, salqyn úı kútip tur­ǵan joq edi. Ári ash, ári baratyn baspanasy joq bozbala qaladaǵy balalar úıin tabady. «Qarǵa tamyrly qazaq» qoı, ol munda dırektor bolyp isteıtin atalas aǵaıyny Esbaı Súleımenovti izdep kelgen edi. Áıteýir, jóni túzý qazaq birin-biri tastamaıdy emes pe, Báıkendi balalar úıine aldyra almaǵan ol Petropavldaǵy fabrıka-zaýyt oqýyna (FZO) jiberedi. Esbaı aǵasynyń osy jaqsylyǵyn Báıken aǵa ómir boıy umytpaı, keıin ózine de, onyń urpaqtaryna da qoldan kelgen kómegin jasap baqqan. Petropavlda da bir tanys aǵasy tabylyp, bozbalanyń qoly bir jan saqtaıtyn jerge ilige­di-aý, áıteýir. Osyndaı taǵ­dyrǵa tap bolǵanyna Báı­ken aǵa shúkirshilik aıtatyn, al ózindeı myńdaǵan bala mundaıǵa qol jetkize almaı qyrylyp qalǵanyn eske alyp, ol qatty kúrsinetin edi.  FZO-ny bitirip, birshama ysylyp, orys tilin de úıren­gen bozbala endi durysyraq ma­man­dyq alýdy kózdep, Pet­ro­pavldan seksen shaqy­rym jerde, Pokrovka degen seloda ornalasqan aýyl sharýashylyǵy tehnıkýmyna túsedi. Qazaqsha Aqjar dep atalatyn bul selo men týyp-ósken Kóbeshten (orysshasy Nıkolaevka) 30 shaqyrym jerde ǵana. Sondyqtan Báıken aǵamen bir jerdiń dámin tatyp, bir Esildiń sýyn keship júrgen bolyp shyqtyq. 1938 jyly Báıken Áshimov osy tehnıkýmnyń tolyq            kýrsyn bitirip, orta bilimdi ma­­man bo­lyp shyǵady. Onyń ústine tehnıkýmnyń sońǵy kýrsynan komsomoldyq jumysqa da tar­tylyp, el kórip, jer kó­rip, jurt tanyp, halyqpen ju­­mys is­teýine de jaǵdaı ja­sal­­ǵan. Osy betpen kete ber­se de ol qyzmettiń bıik saty­la­ry­na qol jetkizgen bolar edi, biraq taǵdyr joly ony bas­qa arna­ǵa burady. Dál osy jyl­dyń kú­zin­de ony merzimdi áske­rı min­­detin óteý úshin áskerge sh­aqyr­­typ, Ýkraına jerinde orna­­las­­qan áskerı quramanyń sapy­na qa­tardaǵy jaýynger etip jiberedi.  Ásker qatarynda júrgen Báıken aǵa tarıhı oqıǵalarǵa qatysyp, KSRO-nyń batystaǵy shekaralaryn keńeıtý opera­sııa­larynyń bel ortasynda bolady. 1939 jyldyń qyr­kú­ıe­ginde Germanııa men KSRO-nyń arasynda jasalǵan qupııa paktige sáıkes Qyzyl ar­mııa keńes-polıak shekarasy­nan ótip, Ýkraına men Belorýs­sııa­nyń Polshaǵa qaraıtyn batys bólikterin basyp aldy. Sondaı-aq Baltyq boıyndaǵy shaǵyn memleketter de KSRO-ǵa qaratyldy. Odan ári Fınlıan­dııa­ǵa qarsy soǵys ashyp, 74 myń jaýyngerin joǵalta otyryp, Karel moınaǵy men Fın shyǵanaǵyndaǵy birneshe aral­dy tartyp aldy. Bul bas­qyn­shylyq soǵysty Ulttar lıgasy aıyptap, KSRO-ny uıymnyń qatarynan shyǵarý týraly qarar qabyldaǵan.  Báıken Áshimov aǵamyz qa­tardaǵy qyzylásker retinde osy soǵystarǵa qatysqan. Min­detti áskerı merzimi aıaqtalǵan soń ol 1941 jyldyń 18 maýsy­my kúni úıine aman-esen jetedi. Biraq sodan keıin tórt kún ót­ken­de Uly Otan soǵysy bastal­ǵany málim...  Áskerı mindetin ótep, soǵys kórip, zapasqa shyǵarylǵan jaýyn­gerdi aýdandyq komıssarıat birden shaqyrmaıdy. Aıyr­taý aýdanynda baıaǵyda Sáken Seı­fýllın Sovnarkomnyń tór­­aǵasy bolyp júrgende ash­tyrǵan Kazgorodokta bir jyl muǵa­lim bolyp isteıdi. Tek 1942 jyl­dyń jazynda ǵa­na áskerge aly­nyp, aldymen Tash­kenttegi áske­rı-saıası ýchı­­lı­sheniń qysqa mer­­zim­di kýr­­sy­nan ótip, sosyn Spas­sk-Demıansk qalasynyń tú­bin­­de turǵan áskerı bólimge rota ko­­man­­dıriniń saıası ju­mys jó­nin­degi orynbasary etip jibe­riledi.  Báıken aǵa – Uly Otan soǵy­sy­na sol 1942 jyldyń jazy­nan Jeńis kúnine deıin bel­sene qatysqan jaýynger. Ol maıdanǵa kishi leıtenant dárejesinde kirip, úsh jylda kapıtan ata­ǵyn alǵan, «Qyzyl juldyz», I jáne II dárejeli Otan soǵysy, Polshanyń «Vertý­tı mıllıtarı» orden­derin, birneshe medal  alǵan. Jeńis kúnin aýyr jaralanyp túsken gospıtalda qarsy alyp, onda on aı jatqan soń áskerı-dárigerlik komıssııanyń sheshimimen múgedektik berilip, armııadan bosatylǵan. Soǵys jyldaryn eske alǵanda aǵa maıdandas dostary týraly kóp aıtýshy edi. Olardyń keıbirin soǵystan kóp jyl ótken soń taýyp alyp, jaqyn qarym-qatynas ornatypty.  Báıken aǵa sekildi salmaqty, istegen isine tyńǵylyqty, adamdarmen ońaı til tabysatyn, uıymdastyrýshylyq qabileti bekem, onyń ústine aýyl sharýa­shylyǵy boıynsha orta arnaýly bilimi bar ofıserdi Aıyr­taý aýdanyndaǵy jergi­lik­ti ókimet qushaq jaıa qarsy alyp, aldymen aýdandyq atqarý komıtetine jaýapty hatshy, odan soń atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary, keıin partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy sııaqty qyz­metterge taǵaıyndaıdy. Alaı­da adamdardy bir-birine ań­dytyp, bir-biriniń ústinen aryz-shaǵym jazýdy qoshtap otyrǵan ókimet soǵystan keıin de sondaı soraqylyǵyn jasap, emen-jarqyn ómir súrýge kedergi jasap baǵady. Jumys­ty jaqsy isteıtin qanshama adal kadrlar ústinen jazylǵan domalaq aryzdyń kesirinen qyzmetten qýylyp, qýǵynǵa ushyraıdy. Báıken aǵanyń ústinen de bir aryz túsip, ony «baı balasy» dep kórsetedi. Baılardy tegis qurtyp, mal-múlkin tonap alǵandaryna jıyrma jyldan assa da, soǵysqa qatysyp, Otandy belsendi qorǵaǵany kóz aldarynda tursa da qaıtse de jaza berýge tyrysyp, alaqandaryn ysqy­lap otyrǵan oblystyq partııa komıtetindegiler «partııaǵa kirerde áleýmettik tegin jasyr­ǵan» degen aıyppen Báıken aǵaǵa partııalyq jaza berip, ony kezekti partkonferensııada joǵary basshylyq qyzmetine usynbaıdy. Sondyqtan buryn­ǵy atqaryp júrgen laýazymy­nan tómendetilip, Zerendi aýda­ny­na aýylsharýashylyq bóli­mi­niń basshysy qyzmetine jiberi­ledi. Bul Báıken Áshimovtiń ómi­rin­degi jalǵyz tómendetilý edi. Basqa ýaqyttyń bárinde ol óziniń iskerligi men jigeriniń, bilimi men qaıratynyń, minezi­niń syıymdylyǵy men iriligi­niń arqasynda qyzmet baspal­da­ǵy boıynsha únemi ósip otyrǵan.  Bilikti kadrlar tapshy bolyp otyrǵan kezde oblys bas­shylyǵy Báıken aǵany aýdanda uzaq ustap otyra almaıdy, partııalyq jaza merzimi ótelgen soń, 1952 jyly ony Kókshetaýǵa qyzmetke aldyryp, aldymen oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy bastyǵynyń orynbasary, oblystyq partııa komıteti aýyl sharýashylyǵy bóliminiń meńgerýshisi, odan oblystyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy qyzmetterine taǵaıyndaıdy. Osy qyzmet­terde júrip Báıken aǵa Lenın­gradtyń Qoldanbaly zoologııa jáne fıtopatologııa ınstıtýtyn, Joǵary partııa mektebin syrttaı oqyp bitiredi. Bul da Báıken aǵanyń erinbeıtin eńbekqor, qolǵa alǵan isinen taımaıtyn tabandy, bilim men ǵylymǵa zor kóńil bólgen jan ekenin kórsetip tur.

Halqyna abyz dep tanylǵan abzal aǵa Qazaqstannyń búgingi damýyna rızashylyǵyn bil­dirip, durys jolda kele jat­qanymyzdy únemi bildirip otyratyn. Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń óte isker, asa daryndy basshy ekenin ol buryn­nan biletinin aıtyp, búgin­gi saıasatyn qoldaıtyn.  

Kókshetaýdaǵy jyldary týraly aıtqanda ol kisi Tyń epopeıasyna kóp kóńil aýdaratyn. Ondaǵy janqııarlyq eńbek­pen qatar basshylar tarapynan jasalǵan keıbir qyzyq-shy­jyq soraqy qylyqtary týraly aıtqanda aǵa kóp tolǵanýshy edi. Al biz onyń sol kezdegi keńshar, aýdan, oblys kólemindegi kadr­lardy jańylmaı aıtyp, eske alyp otyratyn jadyna tań qalatynbyz.  1961 jyly Báıken Áshimov Qar­a­ǵandy oblysy atqarý komı­tetiniń tóraǵalyǵyna saı­lanǵan. Bul ­­– Qaraǵandyǵa res­pýb­­lıka ǵana emes, Odaq bas­­shy­lary­nyń da nazary aýyp, qatty shúıli­gip tur­ǵan jyl­dar edi. Olardy ásire­se, Temir­taýdaǵy qandy oqıǵa­lar­dyń sebep-saldarlary alańdatatyn. Jańa tóraǵa úlken senimnen shyǵyp, oblystyń áleý­met­tik-ekonomıkalyq da­mýy­na aıtarlyqtaı úles qo­syp, alańdatatyn ahýaldardy qa­lypty arnaǵa túsiredi. Ár­túrli qyńyr áńgimelerden ada, isker orta qalyptasqan Qaraǵandy­ny ol árqashan saǵynyshpen eske alyp otyratyn. О́ziniń «El senimi – eń qymbatyń» atty estelik kitabynda ol Qaraǵandy týraly: «Mundaǵy eńbekke jaram­­dy halyq negizinen ju­mys­shy ujymdarynda sho­ǵyr­­lanǵan. Zııaly qaýym da bar. Olardyń kóbi tehnıkalyq ıntel­lıgensııa. Sondyqtan da bolar, mundaǵy ahýalda iskerlik áýen basym. Rýhanı aýasy taza, kóldeneń keleńsizdikterden ada», dep jazady.  1967 jyldyń aıaǵynda Báı­ken Áshimov bir jabylyp, qaı­tadan ashylǵan Taldyqorǵan oblysynyń birinshi basshyly­ǵyna jiberiledi. 1970 jyldyń basyna deıin eki jyldan artyq ýaqyt qana istese de aǵamyz taldyqorǵandyqtardy jaqsy kóńilmen eske alyp otyratyn. Jetisýdiń bes ózeni aýmaǵynan óte­tin bul ólkeniń qunaryn, tamyljyǵan tabıǵatyn ol qımas­tyq­pen aýyzǵa alatyn edi. Jańa­dan ashylǵan oblysqa ókimet bu­ryn syryn almaǵan neshe túrli kadr­lardy elimizdiń barlyq túkpir­lerinen jibergen eken. My­saly, oblystyń atqarý komı­tetiniń tóraǵalyǵyna sol­tús­tik­qazaqstandyq F.Zav­go­rod­­nııdi, onyń birinshi oryn­basar­lyǵyna almatylyq A.Er­salıevti, obkomnyń ekinshi hatshylyǵyna Ortalyq komıtetten P.Evsenevti jáne t.b. joldapty. Ártúrli orta­ǵa kóndikken osylardyń bári­niń iskerligin bir arnaǵa toǵys­tyryp, ortaq iske jumyl­dy­rý birinshi basshyǵa ońaı bolma­ǵan. Alaıda bul qyz­metinde de aǵamyz óziniń aqyl-parasatynyń arqasynda bıik­ten tabylyp, oblysty osy az ýaqyttyń ishinde aıaǵynan turǵyzyp ketedi.  Báıken Áshimovti respýblıka halqyna jappaı tanytyp, máshhúr qylǵan onyń Mı­nıstr­ler Keńesiniń Tóraǵasy qyzmetin 14 jyl boıy atqarǵan eńbegi. Bul qyzmetti ol 1970 jyl­dyń 1 sáýi­rinen bastap, 1984 jyldyń sáýi­rine deıin aby­r­oımen at­qarǵanyn qazaq­­stan­dyqtardyń bári de biledi. Bizdiń mindetimiz ol qyz­met atqarǵan jyldar­da res­pýb­lıka ekonomıkasy­nyń qol jet­kizgen tabystaryn jazý bolmaǵandyqtan, tek aǵa­nyń óz aýzynan estigen keı­bir dúnıelerdi ǵana atap kete­miz. Qol jetkizgen tabystar­dy jalǵyz men istedim demeı­min, oǵan sol kezdegi jumys­shy­lar­dyń eren eńbekteri múm­kin­dik týdyryp, basshy bol­ǵan kadrlardyń bári de jumyl­dyryldy, joǵary basshy­lyq tarapynan qoldaý boldy. Taldyqorǵandaǵy akkýmýlıator, Shymkenttegi shına, Qara­ǵandydaǵy rezına-tehnıkalyq buıymdar, Rýdnyıdaǵy otqa tózimdi zattar jáne t.b. tolyp jatqan iri zaýyttarmen qa­tar, jeńil jáne tamaq óndirisi sala­laryndaǵy Almaty maqta-mata, Qostanaı máýiti kombınattary, Qapshaǵaı men Kókshetaýdyń farfor jáne Qaraǵandy, Qos­tanaı kondıter fabrıkalary, barlyq oblystardaǵy et-sút ónim­derin óńdeıtin oryn­dar jáne t.b. belgili kásip­oryn­dar­dyń báriniń iske qosylyp, el eko­no­mıkasynyń nyǵaıýyna úles qosýyna barlyq tıisti kadr­lar atsalysyp, qyzmet etti, deı­tin ol. Báıken aǵa Úki­met basyn­­da bolǵan 1970-1980 jyl­dary aýyl-selo eńbekker­leriniń de turmystyq ahýaly artyp, ujymsharlar men keńsharlardyń ekonomıkalyq jaǵdaıy artqany belgili. Oqý, ǵylym, medısına, mádenıet oshaqtary da júzdep salynyp, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy artyp, Keńes Odaǵy ornaǵan jyldardan bergi eń jaqsy turmysqa qol jetkizdi.

Báıken aǵa Uly Otan soǵy­sy­na sol 1942 jyldyń jazy­nan Jeńis kúnine deıin bel­sene qatysqan jaýynger. Ol maıdanǵa kishi leıtenant dárejesinde kirip, úsh jylda kapıtan ata­ǵyn alǵan, «Qyzyl juldyz», I jáne II dárejeli Otan soǵysy, Polshanyń «Vertý­tı mıllıtarı» orden­derin, birneshe medaldar alǵan.

О́ziniń áńgimelerinde aǵa­myz Dinmuhamed Qonaev týraly jaqsy pikirler aıtýshy edi. Onyń ustamdylyǵyn, bas­qalardy zeıin qoıyp tyń­daı biletin mádenıeti men sy­pa­ıy­lyǵyn, bos sózdilik, qurǵaq ýáde degennen ada bolǵanyn aıtyp otyratyn. Sonymen birge, Jumabek Táshenovtiń respýb­lıkanyń aýmaǵyn ból­shek­teýge ashyq qarsylyq kórsetken batyrlyq áreketterin de súıis­penshilikpen eske alatyn. Ol kisiniń áńgimelerinen Másim­han Beısebaev, Fazyl Kárib­janov jáne t.b. tulǵalar týraly jalpaq jurt bile bermeı­tin qyzyqty derekter estigen edik. Sondaı-aq Jumabaı Shaıah­metov, Ilııas Omarov, Nurtas Ońdasynov sııaqty aıtýly tulǵalardy eske alǵanda da Báıken aǵa uzaq tolǵaıtyn.  Ortalyq bılik basshyla­ry arasynan óziniń KSRO Mınıstr­ler Keńesiniń Tór­aǵa­sy Alekseı Kosygınmen jaqyn aralasqanyn, jyly qarym-qatynasta bolǵanyn zor qanaǵatpen áńgimeleýshi edi. Ekeýi birneshe ret KSRO-nyń shetelge shyqqan delega­sııa­larynyń quramynda da birge bolypty. Úlken aqyl-parasattyń ıesi bolǵan A.Kosygın ári isker, ári or­taq iske janashyrlyq­pen qaraı­tyn ádil adam bolǵan eken. Bir joly ol Báıken aǵa­nyń bir tilegine oraı Qazaq­stannyń keńsharlary men ujym­sharlarynyń tyǵyryqtan shyǵýy úshin qosymsha 800 mln rýbl bóldirgen eken. Mundaı kómekter budan basqa joldary da bolyp turypty. Joǵarǵy Keńes tóralqasy­nyń tóraǵasy qyzmetinen 1985 jyly 68 jasynda zeınet demalysyna shyqqanda ol áli de tyń eken. Biraq Gorbachev zamany­nyń bilikti kadrlarǵa jaýdaı shúılikken «qaıta qurýy» ony da sharpyp ótipti. Alaıda aǵamyz eshqashan ókinbeı, óziniń bıik laýazymnan abyroımen ketkenin árqashan shúkirlikpen aıtyp otyratyn. Halqyna abyz dep tanylǵan abzal aǵa Qazaqstannyń búgingi damýyna rızashylyǵyn bil­dirip, durys jolda kele jat­qanymyzdy únemi bildirip otyratyn. Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń óte isker, asa daryndy basshy ekenin ol buryn­nan biletinin aıtyp, búgin­gi saıasatyn qoldaıtyn. Báıken Áshimov aǵamyz otba­synda da búkil qazaq qaýy­myna úlgi bolarlyq ǵumyr keshti. 1946 jyly qosylǵan jubaıy Baqyt Ásetqyzymen jan dúnıeleri ómirlik úılesim taýyp, zııatty otbasy boldy. Uldary Ońdasyn da, qyzdary Neılıýfar men Raýza da tehnıka ǵylymymen aınalysqan ǵalym­dar. Ońdasyn ǵylym dok­tory, qyzdary kandı­dattyq dısser­­ta­sııalaryn Más­keý­diń bilikti ıns­tı­týt­tarynda qor­ǵaǵan. Báıken aǵa­nyń nemere-jıenderi de ómir­den óz oryndaryn tapqan, jaqsy ata­lary sekildi ornyqty jandar.

Abaı TASBOLATOV, Parlament Májilisiniń depýtaty, general-leıtenant