Jańǵyrý negizi – birlik pen tutastyq

Maqalada básekege qabi­let­tilik, pragmatızm, ulttyq bire­geı­likti saqtaý, bilimniń salta­nat qurýy, Qazaqstannyń evolıý­sııalyq damýy, sananyń ashyq­tyǵy sekildi máselelerge basa nazar aýdarylǵan. Búginde bul máselelerdiń barlyǵy Qazaqstan halqy Assambleıasynyń «jol kartasyna» aınalyp otyr. Sananyń jańǵyrýy qoǵamnyń qazirgi jahandyq suranystaryna jaýap bere otyryp, ǵylym men tehnıkanyń, saıasat pen eko­nomıkanyń, áleýmettik ómirdiń eń ozyq úlgilerin qabyldap, jú­zege asyrýmen qatar, ulttyń uıy­sýyna, ortaq jetistikterge jetýi­ne yqpal etedi. 

«Qazirgi kúni elimizde saıası reforma men ekonomıkalyq jań­ǵyrý úderisi qatar júrgi­zilýde. Bul prosesterdiń negizi – Qazaqstandy álemdegi eń damy­ǵan 30 eldiń qataryna qosý. Atal­ǵan reformalar oıdaǵydaı iske asý úshin eń aldymen rýha­nı jańǵyrýdy iske asyrý qa­jet. Biz álemdik tehnologııany, jańalyqtardy qabyldaı oty­ryp, óz ultymyzdyń tarıhı tájirıbesi men dástúrlerin saq­taý arqyly damýymyz kerek. Biz ozyq eldermen ıyq teńestirýimiz úshin básekege qabiletti bolýy­myz kerek» – dedi Elbasy óz maqalasynda. 

Búginde  Memleket basshysy usynǵan jobalar halyq arasynda qyzý qoldaýǵa ıe bolyp otyr. Máselen, «Týǵan jer», «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy», «Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet», «Qazaqstandaǵy 100 jańa esim» jáne t.b. jobalar iske asyryla bastady. Bul jobalardy júzege asyrý arqyly qoǵamdyq kelisim men birliktiń, eljandylyq qasıetterdiń nyǵaıýyna, sol arqyly jaýapkershiligi joǵary ult azamattaryn qalyptastyrýǵa negiz bolmaq. Ulttyq kodymyzdy, dástúrlerimiz ben mádenıetimizdi saqtap qana qoımaı, ony álemdik órkenıettiń ozyq úlgilerimen baıyta alamyz. 

Uly dalanyń baı tarıhy elin súıetin, jerin qasterleıtin jańa qazaqstandyq urpaqty tárbıeleýdiń negizi. «Týǵan jerge týyńdy tik» degen dana halqymyz. Bul – árbir adamnyń kindik qany tamǵan jerine súıispenshilikti bildiredi. Kez kelgen azamat óziniń tarıhyna, mádenıetine, salt-dástúrine tereń boılaı bilýi kerek. Memleket basshysy maqalasynda «Týǵan jer» baǵ­darlamasyn usynyp, jas ur­paq­tyń boıyna elge degen sú­ıispenshilik, patrıottyq sezim­di qalyptastyrý kerektigin atap ótti. Elbasy bilim, ǵylym, zııatkerlik qabilet jáne sapaly eńbek arqyly básekege qabi­let­tilikti arttyrý kerektigine erek­she toqtaldy. Árbir adam óz tarı­hyn tereń bilip qana qoımaı, zaman talabyna saı qasıet­terge de ıe bolýy kerek. Qazir «Sıfrly Qazaqstan», «Úsh til­de bilim berý», «Mádenı jáne kon­fes­sııa­aralyq kelisim» baǵdarla­ma­laryn júzege asyrý mańyzdy.

Tórt órkenıettiń tóri bolǵan Syr óńirinde týrızm klasterin qalyptastyrý múm­kindigi joǵary. Juldyzdy aspan álemi men jumyr jerdi baıla­nystyrǵan «Baıqońyr» men túrki mıfologııasynyń qaınar kózi – «Qorqyt ata» kesheni jahandyq EKSPO-2017 kórmesiniń nysanyna aınalyp otyr.  Qorqyt babamyz qaldyrǵan gýmanıstik muralary, ósıet-qaǵıdalary qoǵamnyń búgingi ty­nys-tirshiligimen de úılesim tapqan. Sondyqtan bolar, Syr­dyń shejireli syrǵa toly jazyq dalasy men saı-salasy sheteldikterdiń ortaazııalyq saıahattyq baǵytyna engizilgen. Búginde memorıaldyq keshendi kórýge asyqqan týrısterdiń qarasy qalyńdaı túsken. 

Tarıhtan málim, Syrdyń boıy saq pen oǵyzdyń ortalyǵy bolǵan, qazaqtyń baıraǵy tigilgen tarıhı shaharlar mekeni. Qazirgi tańda oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń uıym­das­tyrýymen jyl saıyn «Uly Dala eli» tarıhı ekspedısııa­sy júıeli jumys júrgizip keledi. Tamyz aıynyń bas kezine jos­par­lanǵan kezekti «Uly Dala eli» tarıhı ekspedısııasy Oń­tústik Qazaqstan men Qyzyl­orda oblysynyń Arystan bab, Otyrar qalasy, Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesi, Saýran jáne Sy­ǵanaq qalalary sekildi tarıhı-mádenı, rýhanı ortalyqtarǵa saıa­hat jasap, elimizdiń kıeli oryn­darynyń geografııasymen tanysýdy belgilep otyr. Ekspe­dısııanyń maqsaty – Ońtústik óńirdiń tarıhı-mádenı jáne rýhanı murasymen tanysý, oqyp-úırený arqyly biregeılik pen ulttyq tutastyqty nyǵaıtý, tý­ǵan jerdiń kıeli oryndaryna baryp eljandylyq qasıetterdi arttyrý.  

Bir jyldary Kaspıımen qabysyp jatqan Aral aıdy­ny kelmeske ketkendeı kóri­nip edi. Al búgin «ǵasyr joba­sy­nyń» ǵalamat nátıjesine kúlli álem tańyrqaı qaraıdy. Táýel­sizdiktiń týyn tikken shırek ǵasyr sheńberinde sharýasyna shyr bitken aımaqtyń áleýeti áldenip, kelbeti árlenip keledi. Toqsanynshy jyldary egemen­digin endi ǵana enshilegen el úshin Araldan ózge de túıtkilder kóp edi. Alaıda, Elbasy kúlli adamzat qasiretimen kúres jolynda álemdik qoǵamdastyqty jumyldyra bildi. SARATS – senimdi aqtady. Sýdyń deńgeıi kóterilip, tuzdylyǵy tómendep, balyq órisi jandandy. Munyń bári tutasa kelgende halqymyzdyń ulttyq biregeıliginiń, yrysty yntymaǵynyń kórinisi. 

Tarıhty tulǵalar jasaıdy. Bul ómir aqıqatymen kelgen zańdylyq. Baǵdarlamalyq maqalada usynylǵan «100 jańa esim» jobasyn ázirleý ýaqyt talabynan týyndaǵan, jastardy patrıottyq rýhta tárbıeleýdiń jańa baǵyty bolmaq. Baýyryna talaı ultty syıǵyzyp, aırandaı uıyp otyrǵan qazaq jeriniń bir bólshegi – Syr óńiri. 

О́ńirimizde «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasyna engizilip, esimderin búkil elge tanytýǵa laıyq adamdar bar. Atap aıtqanda, Rıo Olım­pıadasynyń qola júldegeri, Syr jeriniń maqtanyshy Aleksandr Zaıchıkov. Qyz bala bolsa da, Qazaqstan ǵana emes, álem aldynda er azamattyń isine tatyrlyq jeńisti eline syılap, kók baıraǵymyzdy jelbiretip, ánuranymyzdy áýe­lete asqaqtatqan boksshy, Syr óńiriniń týmasy Marına Vol­nova. Qazaqstandyq qyzdar arasynda tuńǵysh álemdik Gran-prı jarystarynda júlde al­ǵan mánerlep syrǵanaýshy – Elı­zabet Tursynbaeva. Qazaq tili qa­nymen emes, otbasyndaǵy tárbıemen daryǵan, 2016 jyly Parlament Májilisiniń eń jas depýtaty bolyp saılanǵan Gen­nadıı Shıpovskıh eline degen súıispenshiligin isimen dálel­dep, halyqtyń senimin aqtaý aza­mattyq paryzy sanaıtyn otan­shyl tulǵa. 

Básekege qabiletti ozyq otyz eldiń qataryna kirigý maq­satynda júıeli jumys júrgizý úshin berekeli birligimiz ben tutastyǵymyz erekshe qundy. Dana halqymyzda «altaý ala bol­sa aýyzdaǵy ketedi, tórteý túgel bolsa tóbedegi keledi» degen asyl sózi bar. Búgingi kúni eli­mizde ornaǵan birlik pen tatý tir­ligimiz úshinshi jańǵyrýdy júıeli júzege asyrýdyń negizi bolmaq.

Láılá TО́REShOVA, 

Qyzylorda oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy tóraǵasynyń orynbasary – hatshylyq meńgerýshisi