Mekke men Mádına jaqyndaı tústi...

Charterlik reıs, Allanyń qa­laýymen, Mekke men Mádı­na­ny ne­bary 4-5 saǵatta baǵyn­­dyrady. Bul – búgingi zamannyń zor jetistigi. Osyǵan deıin qajy­larymyz Túrkııa, Birikken Arab Ámir­likteri arqyly ushatyn. On­daǵy áýejaılarda 18-20 saǵat aıaldap, bir táýlikke jýyq ýaqytyn shy­ǵyndaıtyn. Endi, mine, Alla taǵala otandas­tarymyzdyń jo­lyn odan saıyn jeńil­detip qoı­dy. Tańerteń elden ushqan qan­dasymyz túske taıaý, Allanyń qa­­la­­ýymen qasıetti Qaǵbany kórý baqy­tyna ıe bolady. Adam­zattyń aıshylyq alys jerdi áp-sátte baǵyndyrýy – Rabbymyzdyń biz­ge bergen shek­siz meıirimi hám múm­kindigi dep aıtar edik.

Keshegi Tileýke Qulekeuly (Shal aqyn) babamyzdyń:

«Mekke menen Mádına jol­dyń ushy,

Alys sapar deıdi ǵoı barǵan kisi»,

– dep jyrlaǵany esimizde. Al búgingi HHI ǵasyrdyń tehno­logııalyq jetistigi Mekke men Mádınany jaqyndata tústi. Al­laǵa shúkir deımiz.

Qajylyq hám rýhanı daıyndyq

Paıǵambarymyz Muhammed (oǵan Alla­nyń salaýaty men sále­mi bolsyn) óziniń hadıs-sharıfinde: «Kimde-kim Alla ta­ǵa­la rızashylyǵy úshin qajy­lyq ja­sasa, jaman sózden, jaman qy­lyq­tardan, kúnálardan saq­tansa, anasynan týylǵandaı pák bo­lyp qaıtady», – degen.

Qajylyqqa barmas buryn uly qulshy­lyqtyń paryzdary men sharttaryn, mindetteri men ádepterin bilý, qajetti duǵalardy múmkin­dik bolsa jattap alý, soǵan amal etý – óte ma­ńyzdy. Búginde oblystyq meshitter janynan arnaıy qajylyqqa daıyndyq kýrstary ashylyp, osy salaǵa mashyqtanǵan din mamandarynyń dárisi júıeli ótkizilip keledi. Bu­dan bólek, Almatydaǵy «ál-Mádına» meshiti janynan ashyl­­ǵan arnaıy qajylyq orta­ly­ǵy turaqty jumys isteýde. Ortalyqta bolashaq qajylarǵa teorııalyq ári tájirıbelik tur­ǵy­da dáris uıymdastyrylyp, qa­jy­lyq amaldary jan-jaqty túsindiriledi. Qaǵbany qalaı taýap jasaý qajet, ıhramdy (aq ma­tany) qalaı oraný kerek, t.b. suraqtarǵa praktıka turǵysynan jaýap beriledi. Múmkindigi bar kisi­ler­ge osy ortalyqtan arnaıy dá­ris tyńdaýǵa keńes beremiz.

Qajylyq aldynda rýhanı daıyndyqpen qosa, densaý­ly­ǵymyzǵa da mán berip, medısı­nalyq tekserýden ótip, aldyn-ala qajetti em-dom alǵanymyz abzal. О́ıt­keni, klımat aýystyrǵan adam naýqastanyp qalýy múmkin.

Jyldaǵy dástúr boıynsha, osy jyly da Qazaqstan Qajylyq Mıssııasynyń qura­mymen 4-5 dáriger qajy­lyq saparǵa attanady. Budan bólek, árbir qajylyq kompanııasynyń jeke dárigeri bolady. Olar Mekke men Mádınada qandas­tarymyzdyń densaýlyǵyn baqylap, qajetti alǵashqy me­dı­sı­nalyq kómek kórsetedi. Qa­sıetti eki qaladaǵy Qa­zaq­stan Qa­jylyq Mıssııasy janynan sta­sıo­narlyq pýnkt ashylyp, ortalyq otandyq dári-dármekpen qamtamasyz etiledi. Bul – jyl saıynǵy qajylyq maýsymyndaǵy dástúrli jumystarymyzdyń bir parasy.         

Qajylyqtan keıingi jaýapkershilik

Qajylyq – Islamdaǵy uly qul­shylyq, bes paryzdyń biri. Qa­jylyqqa barǵan adam Qudaıdyń qonaǵy bolyp sanalady. Alla qalaǵan pendesine qajylyqty násip etedi. Halqymyz qajylyq paryzyn ótep kelgen kisige erekshe qurmet kórsetken. Ony qadirlep, tórine shyǵarǵan. Bul ıgi dástúr qazir de jalǵasyn tabýda.

Ulyq sapar musylman balasynan rýhanı hám materıaldyq, jalpy jan-jaqty daıyndyqty talap et­se, qajylyqtan keıingi ómir de adam­ǵa úlken jaýapkershilik júk­teıdi. Qajylyqtan keıin mu­syl­mannyń ómirinde jaqsy ja­ǵynan úlken ózgerister oryn al­ýy kerek. Qajylyqqa barǵan adam aınalasyndaǵy adamdarǵa úlgi kórsetetindeı dárejege jetýi tıis. Dinimiz musylmannan osyny talap etedi. Al halqymyz qajy­nyń aýzynan salıqaly sóz es­tip, bo­ıynan kórkem amaldar­dy kórgisi keledi. Eger pende osy dá­rejeden kórinip jatsa qu­ba-qup. Bul ózge adamnyń Is­lam­ǵa degen kózqarasyn túzep, ıman­dylyq jolyna degen ynty-yqylasyn, qyzyǵýshylyǵyn arttyrady.

Musylman bul dárejeden kórine almasa – bul dinniń kemistigi emes, kemel dindi ustana almaǵan pendeniń kemshiligi dep uǵý kerek. Sondyqtan musylman kez kelgen ortada sózi men is-áreketi arqyly óziniń asyl dini týraly jaǵymsyz oı qalyptastyryp almaýǵa óte-móte saq bolýy tıis. Sol sekildi qajylar da ulyq sapardan oralǵan soń «qajy» degen atqa saı ómir súrýge tyrysýy lázim. Biz otandastarymyzdy osy nársege asa mán berýge úndeımiz.

Bir izgi ǵulamanyń: «Islamǵa paıda­laryń tımese de zııan keltir­meńder»,  – degen sózin árqashan qaperde ustasaq kóp jaqsylyqqa jol ashamyz. 

Qajylyqqa bıznes kózimen emes, qulshylyq turǵysynan qaraý qajet

Maǵan qajylyqqa baryp kelgen kisiler tarapynan qajylyq kompa­nııalarynyń qyzmetine qa­tys­ty shaǵymdar men ótinish hat­tar kelip túsedi. Bas múftı laýa­zymyna taǵaıyndalǵan sát­­te qa­jy­lyqpen aınalysyp júr­­gen fırma jetekshilerinen qa­jy­­lyqty bıznes kózine aınal­dyrmaý­dy talap ettim. Ha­lyq­tyń qajylyqqa dep jınaǵan qar­jysyn onyń óz ıgiligine to­lyq jumsaýdy tapsyrdym. Alaı­da osy salada birneshe jyldan be­ri jumys istep kele jatqan kom­panııa basshylarynyń qajy­lyq maýsymynda barynsha tabys­qa kenelip qalýdy kózdeıtin áre­ket­teri baıqalady. Árıne, biz naryqtyq qoǵamda ómir súrip otyrmyz. Ony da eskerýimiz kerek. Alaıda, aqsha tabý – basty maq­satymyzǵa aınalyp ketpeýi tıis. Biz fırma ókilderinen osyny talap etemiz. Olarǵa qajylyqqa bıznes kózimen emes, qulshylyq turǵysynan qaraýymyz qajet ekenin árbir jınalysta qatań eskertip otyramyz.

Múftııattyń tól qajylyq kompanııasy ashyldy

Qajylyq salasyndaǵy qyz­met sapa­syn joǵary deńgeıge kó­te­rý maqsatynda Qazaqstan mu­syl­mandary dinı basqarmasy ja­ny­nan arnaıy «Tawaf travel» qajylyq kompanııasyn ashtyq. Túrkııa, Malaızııa, Indonezııa, t.b. musylman memleketterindegi táji­rıbege nazar aýdarsaq, qajy­larǵa qyzmet kórsetý jumysymen sol eldiń múftııaty, ıaǵnı musyl­mandar dinı basqarmalary aınalysady. Al bizde nebary 2500 qajyǵa 20-ǵa jýyq kompanııa qyzmet kórsetedi. Olardyń otan­dastarymyzǵa qyzmet kórse­tý deń­geıi de ártúrli. Biri bizdiń ta­la­bymyzdy oryndasa, biri ózi­ne júktelgen mindetterdi to­lyq atqara almaı jatady. Biz múf­tııattyń talabyn oryndaı al­ma­ǵan ondaı fırmamen kelisimshar­t­t­y buzýǵa májbúr bolamyz. 

Bıyl, Alla qalasa QMDB-nyń «Tawaf travel» qajylyq kompanııa­symen 300 adam qajylyq óteıdi. Bul kórsetkishti jyl saıyn arttyryp otyrý josparymyzda bar. Maqsatymyz – ózge fırmalarǵa «Tawaf travel»-diń qyzmet sapasyn úlgi etý, sol arqyly qajylyqtyń uıymdastyrý jumystaryn jan-jaqty jetildirý. 

Qajylyqtyń syıy...

Hazireti Muhammed (oǵan Al­­lanyń sala­ýaty men sále­mi bolsyn) bylaı deıdi: «Kú­má­nsiz, Al­la taǵala senderge qa­jylyqty paryz etti, qa­jy­lyqty oryndańyzdar jáne kisi óz úıinen úlken nemese kishi qa­jylyq paryzyn oryndaý úshin sa­parǵa shyqsa, aıaǵyn adymdap júr­gen saıyn kúnálary denesinen aǵash­tan túsken japyraqtar se­kildi tógiledi. Al, Mádına qala­syna jetip, menimen amandassa, onymen perishteler de qolyn alyp amandasady...».

Al Alla Elshisiniń taǵy bir ha­dı­sinde: «Qabyl bolǵan qajy­ly­qtyń syıy – jánnat», – delingen.

Alla taǵala kúlli musylman baýyrlary­myzdyń qajylyq paryzyn tolyq oryndap, otanyna aman-esen oralyp, otbasy, aǵaıyn-týystarymen qaýyshýyn násip etkeı! Ámın!

Erjan qajy MALǴAJYULY, Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı