Qazaqmys – bıznestiń tabysty transformasııasy

Sergeı ERShOV, Qazaqstan Respýb­lı­­kasy Parlamenti Senatynyń de­pý­ta­­ty: «Problemalar tasqyny bi­rinen keı­in biri óndiristi qyspaqqa alǵan edi...».

– «Qazaqmys korporasııasy»-nyń qalyp­ta­sýy kóptegen otbasylar qıyndyqtyń qa­myt­yna bas suǵyp, bolashaǵyna senýden qalǵan asa kúrdeli kezeńde júrgen bo­latyn. Táýelsizdiktiń eleń-alańynda «Jez­qazǵantústimetall», elimizdiń basqa da kóptegen kásiporyndary sekildi, tu­ra­laýdyń sál aldynda turǵan edi, – dep es­ke alady Sergeı Ershov. – Problemalar tas­qyny birinen keıin biri óndiristi qys­paqqa alǵan bolatyn. Olardy sheshý úshin basshylyqqa ozyq oıly, jaý­ap­ker­shilik pen táýekeldi moınyna tolyq ala alatyn adamdy qoıý kerek boldy. Sol kezderdiń kýágeri retinde aıtarym, sol sátte el basshylyǵy tarapynan jal­ǵyz ǵana durys jol tańdalǵanymen, bul kópshilik úshin kútpegen sheshim edi. «Jezqazǵantústimetall» AQ-qa bi­rin­shi basshy bolyp 35 jastaǵy Vl­a­dı­mır Sergeevıch Kım taǵaıyndaldy. Ýa­qyt Memleket basshysynyń qate qa­dam­ǵa barmaǵanyn kórsetip berdi. Pre­zıdent jas, is júzinde synaqtan ót­ken qa­zaq­standyqtarǵa basymdyq ber­gen bola­tyn. Muny da kezdeısoq deı almasaq ke­­rek, óıtkeni, Nursultan Nazar­ba­ev­tyń ózi de 44 jasynda Qazaq KSR Mı­nı­strler Keńesiniń tóraǵasy bolǵan edi ǵoı. Elbasynyń jas basshydan ózine tán qýat pen ilkimdilikti, serpindilik pen jasampazdyqty kóre bilgeni anyq. Bi­rin­­­shi kezekte jańa komanda óndiristiń st­­ra­­tegııasyn aıqyndap, kenishterdiń, fab­­rıkalar men zaýyttardyń tehnıkalyq qaı­ta jaraqtandyrylýy máselelerin shesh­ti, sonymen bir mezgilde birte-birte ja­ńa óndiristik qýattar iske qosylyp, ju­mystyń ilgerindi pishinderi engizildi. Sóı­tip, zaýyttyń qubyrlarynan tútin bý­daqtap, Jezqazǵan óńirine jańa lep ákel­gen­deı boldy. Osylaısha adam­dar­dyń da kóńil-kúıleri kóterilip, bolashaqtaryna senimmen qaraı bastady. Sol kezde, «Jezqazǵantústimetall» quramyna jańa qu­rylymdyq bólimsheler engizilýine baı­lanysty kásiporyndy «Qazaqmys Kor­porasııasy» dep qaıta ataý týraly she­shim qabyldandy. Josparly jumys óziniń nátıjesin berdi. 2005 jyly kompanııa óziniń aksııalaryn Londonnyń qor bırjasyna salyp, búkil álemge áıgili, barshaǵa ashyq mártebege ıe boldy.

Al Qazaqmys basshysy Vladımır Sergeevıch Kım Qazaqstan Prezıdenti bastaǵan tájirıbeni tıimdi jalǵastyryp, jas já­ne ilkimdi óndirisshilerdi ilgeriletip otyrdy. Jastarǵa úlgi-ónege kórsetip, tá­­jirıbesimen bólisetin Ǵazız Omaruly Omarov, Qadyr Matkenov, Ignatıı Ev­genevıch Lı, Grıgorıı Gavrılovıch Sav­chýk, Vıktor Ivanovıch Laveskıı, Vıktor Vasılevıch  Serbın sekildi jáne taǵy basqa eńbek maıtalmandary da bar edi.

Edýard Vıktorovıch Ogaı Qazaqmys bas­qarmasynyń tóraǵalyǵyna 37 ja­syn­da taǵaıyndaldy. Ol sol kúrdeli ke­zeńde úlken tıimdilikpen jumys istep, kom­­panııanyń damýyna aıtarlyqtaı úles qosty jáne osy úderisti búgin de ári qa­raı jalǵastyrýda. Qazirgi tańda taý-ken má­selelerin halyqaralyq deńgeıde jaqsy meń­gergen joǵary dárejeli menedjer.

Ata-baba jolyn jalǵastyryp kele jatqan kenshi Baqtııar Abdrahmanuly Qyryqpyshev ujymdy korporasııanyń Bas dırektory retinde 40 jasynda basq­a­rý­ǵa kiristi. Ony taý-ken óndirisinde jas kezinen alǵan bilim-biligi ǵana emes, eń­bek­qorlyǵy, jańany jerge túsirmeı qa­ǵyp alatyn ábjildigi, mańyzdy sheshim qa­byl­dardaǵy tapqyrlyǵy erekshelep tu­rady.

Vladımır Sergeevıchtiń bas­shy­ly­ǵy­men Qazaqmystyń qalyp­tasýyna asa tá­ji­­rıbeli birqatar basqarýshylar: Rýslan Bo­rısovıch Iýn – bas kenshi, Qaısar Ju­mahanuly Teleshev – metallýrg, Vık­tor Alekseevıch Svetkov – baıytý she­beri, Ǵafýra Nurtazaqyzy Ibraeva – qarjy mamany, Asqar Qadyrkenuly Dúı­sem­baev – qamtamasyz etýshi, Vladımır Nı­­kolaevıch Malyshev – ákimshi, Genna­dıı Ivanovıch Shatohın – kólikpen qam­tamasyz etý salasyn basqardy. As­qar Qadyruly Matkenov – syrtqy eko­nomıkalyq qyzmetpen aınalysty, Nıkolaı Fedorovıch Bondarev – energetık, Mıhaıl Aramovıch Beglıarov – bas mehanık, Leonıd Iýrevıch Rakýtın – bas qurylysshy, zań qyzmetin qurǵan Eldar Valerevıch Mamedov súbeli úles qosty. Maǵan korporasııanyń ónimimizdi shetelge shyǵaratyn logıstıkalyq júıesin qurý jaýapkershiligi júkteldi. Barshamyz bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp, táýelsiz jas Qazaq­stannyń qalyptasý kezeńindegi barlyq qıyndyqtardy birge bólistik. Sol kezde bárimizdiń jasymyz 35-37 aralyǵynda ǵana bolatyn!

Búginde korporasııa jumys­shy­la­ry­nyń ortasha jasy 39-dy, al ortasha eń­bek ótili 12 jyldy quraıdy. Bul ósý áleý­eti óte joǵary, tyly asa be­rik jas­tar ujymy, jáne, árıne, ony ýa­qyt ta­myrynyń soǵysyn dóp basa bile­tin jas­tar basqarýy tıis. Vladımır Ser­ge­evıch Kım, kóp jyl boıy el Pre­zı­dentiniń tikeleı basshylyǵyna ıek arta otyryp, Elbasynyń janynda basshyǵa qajetti barlyq talaptardy tolyq meńgere bildi. Bular – iskerlik, adamdarǵa jaqyndyq, bastamashylyq, adamdardy jumyldyra bilý, ınnovasııalyq, batyldyq, talap­ty­lyq jáne tabandylyq qasıetteri. О́z kezeginde, minezdiń osy sıpattaryn, kor­porasııa basshylyǵynyń kelesi býyny jaqsy meńgerý ústinde. О́ıtkeni, bul – qatań básekelestik pen álemdik daǵ­darystar jaǵdaıynda jumys isteýdiń asa qajetti sharty.

20 jyl – kásiporynnyń jalpy eko­no­mıkadaǵy ornyn aıqyndaýǵa múm­kin­­dik beretin ýaqyt. «Qazaqmys korpora­sııasy» Qazaqstan Respýblıkasynyń eko­nomıkasynda mańyzdy oryn alady, ju­mys­shylardyń eńbekaqysy da eń­begine saı, kásiporyn zaman talabyna jaýap be­retin deńgeıde damyp keledi. Memleket basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaev «Qazaqmys Korporasııasy» JShS eńbek ujymynyń jumysyn joǵary baǵalasa, mun­da ár eńbekkerdiń úlesi bar.

Men barlyq qazaqmystyqtardy – ká­sip­oryn jumysshylaryn, ardagerlerdi, olardyń otbasylaryn eńbek ujymy tarıhyndaǵy aıtýly kúnmen quttyqtaı otyryp, baqyt pen tabys tileımin!

Baqtııar QYRYQPYShEV, «Qa­zaqmys Korporasııasy» JShS ba­s­qa­rýshy keńesiniń Bas dırektory: «Biz­diń ken bazamyz kompanııanyń jumysyn ta­ǵy ondaǵan jyl buryn qamtamasyz etý­ge múmkindik beredi».

– «Qazaqmys korporasııasy» qurylǵan sát­te men endi ǵana jumys isteı bastaǵan edim. Injener-mehanık mamandyǵyn al­ǵan­nan keıin Soltústik-Jezqazǵan ke­ni­shi­ne BelAZ júrgizýshisi bolyp jumysqa or­nalastym, – dep eske alady Baqtııar Ab­drahmanuly. – 1997 jyly shahtada ju­mys isteýge sheshim qabyldap, áýeli je­ra­sty mehanıgi, keıin tájirıbe ýchasto­gyna ken ınjeneri bolyp, Shyǵys-Jezqazǵan kenishine aýystym. Aýyr kezeń bolǵandyqtan, sol kezdegi óndiris tehnologııalaryn ózgertýdiń túrli nusqalaryn qarastyrý qajet boldy. Búkil derlik ýaqytymyzdy biz jumysqa arnadyq – quramy baı ken óndirýdiń qanatqaqty jobalaryn engizdik. Sol aıtarlyqtaı aýyr shaqta biz shahtalarǵa kádimgi reıstik avtobýs- tarmen jetip júrdik, óıtkeni, qyzmet kóligi joq edi, eńbekaqyny ýaqtyly ala almadyq, úılerimizde jaryq pen jy­lý bolǵan joq. Sol kezde janymdaǵy ju­mys­shylardyń kópshiligi bolashaǵyna se­nimsizdikpen qarady. 1995-1997 jyldar kompanııa úshin betburysty kezeń bol­dy, sebebi, janqııarlyqpen etken eńbek­tiń nátıjesinde aınaldyrǵan eki jyldyń ishinde aıtarlyqtaı ta­bys­qa qol jetkizildi. Basqarýshy ujym­nyń tıim­di jumysynyń arqasynda óndiris tu­raqtalyp, ónimdiligi joǵary avto­mattandyrylǵan jańa qural-jabdyqtar satyp alyndy jáne eńbekaqy da ósip, ol qolǵa turaqty túrde tıetin boldy, jaryq, jylý jáne ystyq sý da oqtyn-oqtyn óshi­rilýin qoıyp, qyzmet kóligi paıda boldy. Budan bólek, kompanııanyń óndiristik bazasyn belsendi túrde keńeıtý bastaldy.

– Keı kezderi menen Qazaqmystyń tabys­ty damýyna qandaı faktorlar yqpal etti dep suraıdy, – dep jal­ǵas­tyrdy sózin Baqtııar Abdrah­man­uly. – Men birinshi kezekte korporasııa Pre­zıdentimiz Nursultan Ábishuly Nazar­baevtyń arqa­synda joǵary deń­geıge kóterildi dep esepteımin. El­ba­synyń Vladımır Ser­geevıch Kım­di kompanııanyń basshy­ly­ǵyna taǵaı­yn­daý týraly sheshimi durys jáne der kezinde qabyldanǵan sheshim boldy. Vladımır Sergeevıchtiń kelýi, ıaǵnı onyń bas­shy retindegi talanty men uıym­das­tyrýshylyq qabileti jáne eńbek­­súıgishtigi kompanııanyń aıaǵy­nan jyl­dam turýyna járdemdesti. Shyn máninde, rýl­de keń ómirlik kóz­qa­rasy, jerasty áleýetin ǵana emes, son­daı-aq adam resýrsta­ryn kóre bilý qa­bileti bar adamnyń bol­ǵa­ny jón ǵoı. Ýaqyt kórsetkendeı, ja­ńa basshy negizgi salmaqty jergilikti bas­qa­rý­shy­larǵa artyp, durys strate­gııa tań­dady. Korporasııanyń osy saıasatty kú­ni búginge deıin ustanyp kele jat­q­anyn aıta ketýdiń artyqtyǵy joq. Qazaqmysta ju­mys istegenin men ǵana emes, kor­porasııanyń basqa jumys­shy­lary da maq­tan tutady ǵoı dep oılaımyn.

20 jyl – tek myqty tyly ǵana emes, sondaı-aq, damýdyń uzaqmerzimdi strategııasy bar kompanııa úshin shekti merzim emes.

– Qazirgi tańda bizdiń Jezqazǵan alańynda 100 mıllıon tonnadan astam balanstyq qor bar. Eger odan tys qorlar men baıytylmaǵan kendi qosa eseptegende, 1 mıllıard tonna tóńireginde áńgime qoz­ǵaýǵa bolady, – deıdi «Qazaqmys Kor­porasııasy» JShS Basqarýshy keńe­siniń Bas dırektory. – Bizdiń kenish ba­za­larymyz kompanııanyń jumysyn on­daǵan jyl buryn qamtamasyz etýge múmkindik beredi. 2010 jyldan beri qa­raı geologııalyq barlaý jumystaryna bó­li­nip kele jatqan qosymsha qarjynyń ar­qasynda 60 mıllıon tonna qory bar kenish kózin taptyq. Budan bólek, bar­laýdyń júzege asyrylý ústindegi baǵ­dar­lamalaryna sáıkes, bizge qosymsha re­sýrstar beretin jańa ken oryndary da anyq­talyp otyr. «Kazakhmys Holding» JShS Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Edýard Vıktorovıch Ogaıdyń ­tapsyrmasy boıynsha geologııalyq bu­r­ǵylaý jónin­degi besjyldyq baǵd­ar­lama túzi­lgen, al ıgerýdiń jos­parlanǵan somasy 13 mıllıardtan astam teńgeni quraıdy. Sondyqtan ju­mysshylarymyz uzaq jyl jumyspen qamtamasyz etiletinderine senimdi.

Men ózderiniń kúndelikti qajyr­ly eńbekterimen «Qazaqmys korpo­ra­sııa­sy»-nyń damýy men ósip-órkendeýine úles qo­syp kele jatqan kompanııanyń bar­­lyq jumysshy, qyzmetkerlerine rı­za­­shy­lyǵymdy bildirgim keledi. Kom­­pa­nııanyń basyna bult úıirilgen daǵ­­da­rys­ty kezeńder de boldy, biraq biz týǵan kom­panııamyzdyń ıgiligine oraı atqarǵan jan­keshti eńbegimizdiń arqa­syn­da olardyń bá­rin eńsere bildik. Qazaqmystyń barlyq eńbek­kerlerine ári qaraı da jemisti jáne qaý­ipsiz jumys, otbasylaryna ıgilik tileı­min. Búginde biz bolashaqqa zor senimmen qaraımyz jáne sol bolashaqqa birge jetetin bolamyz!

Eldar MAMEDOV, KAZ Minerals Management Basqarmasynyń tó­ra­ǵa­sy: «Qazaqmys Qazaqstan bız­ne­si­niń jańa fılosofııasyna aınaldy».

– 1997 jyly men zańgerkonsýlt bolyp jumys istedim. Mamandyǵymyzdyń ereksheligine oraı bizder, zańgerler de kom­panııa qalyptasýynyń kúrdeli de qy­zyq­ty úderisterine belsendi qatystyq. Tá­ji­rıbemizdiń azdyǵyna qaramastan, bi­z­der kóp jaǵdaıda úırenerimiz bar  tá­ji­rıbeli basshylarymyzben qoıan-qoltyq jumys isteýimizdiń arqasynda alǵa qoıǵan maqsatymyzǵa qol jetkize aldyq.

Búginde «Qazaqmys Korporasııasy» – zańdy tulǵanyń ataýy ǵana emes, ol – jańa dáýir, Qazaqstan bıznesiniń jańa fılosofııasyn is júzine asyrǵan damýdyń jáne alǵa ilgerileýdiń yrǵaqty kezeńi. Birneshe jyldyń ishinde ǵana «Qazaqmys korporasııasy»-nyń týy astyn­da Qazaqstannyń búkil mys óner­kásibi bas biriktirdi. Qazaqmys – halyqaralyq ın­ves­torlar biletin brend. Mine, ótken 20 jyl bederinde kor­porasııanyń aty «Qazaq­stannyń mys ındýstrııasy», «joǵ­a­ry kásibı­lik pen senimdilik», «áleý­met­tik jaýap­ker­shi­lik» sekildi kategorııalarmen qatar atalady.

Gennadıı ShATOHIN, Qazaqmys­tyń eńbek sińirgen ardageri: «Bul qıyn da qyzyqty jyldar edi».

– Men ózimen birge istegen bas­qarýshylar komandasyn qurǵan Vladı­­mır Sergeevıch Kımniń rólin atap ótkim keledi. Sonyń arqasynda kez kelgen kúrdeli mindetterdi sheshýge qa­bi­le­tti, birin biri almastyra alatyn já­ne bir-birine qolushyn sozýǵa ázir tama­sha ujym qalyptasty. Bul komanda kú­ni búginge deıin qarym-qatynastaryn jo­ǵal­tqan joq. Men úshin bul eń qıyn da qy­zyqty jáne jemisti jyldar boldy. Mu­ndaı basshymen jumys isteý eki­niń biri­niń mańdaıyna jazyla ber­meı­di já­ne muny biz qashanda úlken rıza­shy­lyqpen eske alatyn bolamyz.

Vıktor LAVESKII, «Qazaqmys Korporasııasy» JShS Ákimshiligi basshysy qyzmetiniń bas mamany: «Biz jańasha oılap, jumys isteýge úırengen edik».

– 1995 jyly Jezqazǵanǵa Vla­dı­mır Sergeevıch Kım bastaǵan bas­qa­rý­shy­lardyń jańa komandasy keldi, deı­di Vıktor Ivanovıch. – Olar óndiristi bas­qarýdyń jańa pishinin engize bas­tady. Bizdi de jańasha oılap, jańasha ju­mys isteýge úıretti. Sol ýaqytta biz­der kompanııany ken óndirý kólemin art­tyrýǵa qarjy aýdarý máselesi qy­zyqtyratynyna, qarjynyń baıytý já­ne mys balqytý óndirisi problemala­ryn sheshýge baǵyttalatynyna kýá bol­dyq. Adamdar óz eńbeginiń nátıjesin kór­gen­dikten berile jumys istedi. Jańa bi­lim­men qarýlanǵan bizdiń mamandar ón­diristi qaıta jańǵyrtý isi men Qazaqmys korporasııasynyń qalyptasýyna orasan zor úles qosty.