Qolaılylyq jáne qýanysh syılaǵan joba

Almatyda 2011 jyldyń 5-8 qazan kúnderi ara­lyǵynda «Munaı jáne Gaz – KIOGE 2011» atty 19-shy Qazaqstannyń halyqaralyq kórmesi bolyp ót­ti. «Atakent» kórmesiniń 5 pavılonynda 25 memleket ózderiniń 450 ekspozısııasyn pash etti. Ekspozısııalar aıasynda KIOGE 2011-diń konfe­rensııasy boldy. Forým jumysyna 750-den astam delegat qatysyp, 9 otyrys pen dóńgelek ústel barysynda 40-tan astam bedeldi baıandamashy baǵ­darlama boıynsha sóz sóıledi. KIOGE 2011 kór­mesinde 6 memleket: Germanııa, Italııa, Kanada, Qytaı, Reseı, Fransııa ózderiniń ulttyq stendilerin kórsetti. Ekspozısııalardyń úshten bir bóli­gin otandyq 150 kompanııa ıelendi. О́tken jylmen salystyrǵanda KIOGE kórmesi keńeıgen. Birqatar kompanııalar kór­mege birinshi ret qatysty. Ulttyq top­tardyń sany artty, pavılonnan tys eks­po­zısııalar aıasy keńeıdi. Burynǵy jyl­darmen salystyrǵanda, konferensııa baǵ­dar­lamasy negizinen kommersııalyq baǵyt­ta ótti. Onyń sheńberinde Qytaıǵa arnal­ǵan «Shyǵys baǵyty boıynsha» atty ar­naýly otyrys ótkizildi. Bul oqıǵanyń mańyzdylyǵyn oǵan qa­tysýshylardyń quramynan-aq baıqaýǵa bolady. Olardyń ishinde jylyna 190 mıllıard tekshe metr gaz ótkizetin 11 myń sha­qyrymǵa sozylǵan gaz tasymaldaý qubyr­lary bar elimizdegi negizgi gaz tasymaldaý júıesin baqylaıtyn «QazTransGaz» AQ bar. Búginde «QazTransGaz» AQ Qazaq­stan­nyń gaz tasymaldaý salasyn ártaraptan­dyryp, onyń paıdalaný dárejesin álemdik standarttarǵa jetkizdi. Kompanııa qazaq­­stan­dyq ekonomıkanyń eleýli de ajyra­mas bóligine aınalyp, halyqaralyq ry­nok­ta berik ornyn ıelendi. «QazTransGaz» AQ-tyń gaz tasymaldaý júıesin damytý jónindegi basqarýshy dırektory Áýezhan Ýrombaev eksklıýzıvti suhbat barysynda bylaı dedi: – Búgingi tańda «Munaı jáne Gaz – KIOGE 2011» halyqaralyq kórmesi munaı jáne gaz salasy qyzmetkerleriniń nátıje­li qarym-qatynas jáne pikir alysý ala­ńyna aınaldy. Meniń oıymsha, bul kórme ártaraptandyrý jáne jańa tehnologııalar salasy boıynsha tájirıbe almasý úshin óte paıdaly bolyp tabylady. Kórmege kelgen kóptegen sheteldik kompanııalardyń búgin­gi tańdaǵy joǵary tehnologııalyq gaz qu­byrlaryn salý salasyndaǵy tájirıbesi jan-jaqty jáne óte paıdaly. Kórme ju­mysynyń barysynda qurylys salasyn­daǵy sheteldikterdiń óskeleń tájirıbe­le­rin úırenip, jańa materıaldar, tehnologııa­lar jáne jabdyqtar týraly tolyq maǵlu­mat alýǵa bolady. Biz gaz salasy úshin materıaldar men qondyrǵylar óndiretin kom­panııalarmen al­­­dyn ala kelisim jasaýǵa daı­yndaldyq. So­ny­men birge biz elimizdiń ekonomıkasyna paıda ákeletin jańa kezdesýlerge, jańa iskerlik baı­­­la­nystarǵa daıynbyz. О́zderińiz bilesizder, biz Qytaı Halyq Respýblıkasymen birlese otyryp, Qazaqstan jerinde «Beıneý – Bozoı - Shymkent» magıstraldyq gaz qu­by­­rynyń ekinshi kezeńiniń qurylysyn bastadyq. Qazir tehnıkalardy jumyldyrý sharalary júrip jatyr. Jańa gaz quby­ry­nyń uzyndyǵy 1475 shaqyrymǵa sozyla­­dy. Onyń baǵyty Mańǵystaý oblysynyń Beıneý kentinen bastalyp, Ońtústik Qa­zaq­stan oblysynyń Shymkent qalasyna deıin sozylady. Osy jerde gaz qubyry «Qytaı – Ortalyq Azııa» gaz qubyryna jal­ǵasady. Gaz qubyrynyń jobalyq ótki­zý qýaty jylyna 10 mıllıard tekshe metr bolsa, bolashaqta ony 15 mıllıard tekshe metrge deıin ulǵaıtýǵa bolady. Onyń qu­ry­lysy eki kezeń boıynsha júrgiziledi. Bas­tapqyda uzyndyǵy 1164 shaqyrymǵa sozylatyn «Bozoı – Shymkent» ýchaskesi jáne Bozoı kentindegi kompressor stan­sa­sy salynady. Bul ýchaske 2013 jyly paı­dalanýǵa berilmek. Sodan keıin uzyndyǵy 311 shaqyrymǵa sozylatyn «Beıneý – Bozoı» ýchaskesi jáne kompressor stansasy paıdalanýǵa beriledi. Bul gaz qubyry Qa­zaqstannyń Ońtústik óńirleri turǵyn­da­ry­nyń ekonomıkalyq múmkindikterin art­ty­rý jáne Aqtóbe oblysynyń ken oryn­da­rynan alynǵan kómirsýtegi shıkizatyn tasymal­daýdyń senimdiligin nyǵaıtý, sony­men birge Qazaqstannan Qytaıǵa gaz eksporttaý kóle­min arttyrý úshin júzege asyrýda. Jaqynda Túrkistan qalasynda «Beıneý – Bozoı – Shymkent» gaz qubyry jú­ıe­siniń alǵashqy qubyrlaryn dánekerleý boıynsha saltanatty rásim bolyp ótti. Sonymen birge «Beıneý – Bozoı – Shym­kent» gaz qubyry qazaqstandyq gaz magıs­tralyn biryńǵaı gaz tasymaldaý júıesine biriktirý sharasyn júzege asyrady. Bul gaz qubyrynyń búkil elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy úshin zor mańyzy bar. Gaz qubyrynyń jelisi Mańǵystaý, Aq­tóbe, Qyzylorda jáne Ońtústik Qazaqstan oblystarynyń aýmaqtary boıynsha ótedi. Qurylys jumystaryna 3500 qazaq­stan­dyq maman tartylyp, ony paıdalanýǵa ber­gen sátten bastap 500 jańa jumys orny ashylady. Sóz joq, «Beıneý – Bozoı – Shymkent» magıstraldyq gaz qubyry Memleket basshysynyń tikeleı tapsyr­ma­symen júzege asyrylyp jatqan Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy qarsańyndaǵy naǵyz «halyqtyq» qurylys bolyp taby­lady. Ony júzege asyrý respýblıka­myz­dyń tabıǵı gaz óndirýdegi joǵary áleýetin kórsetse kerek. «QazTransGaz» AQ-tyń basty maqsaty – 1475 shaqyrymǵa sozylǵan osy magıs­traldyń qurylysyn salyp, qazaqstandyq taýar óndirýshilerdi keńinen jumyldyra otyryp, qajetti tehnologııalyq jáne áleý­mettik ınfraqurylym jasaý. Qıyn­dyq­tar­ǵa qaramastan bul jobanyń birinshi kezeńi 2013 jyly iske qosylady. Nátı­jesinde, «Beıneý – Bozoı – Shymkent» gaz qubyry eli­­­mizdiń aýmaǵy boıynsha ótetin barlyq negizgi gaz magıstraldaryn biriktirip, bi­ryń­ǵaı gaz tasymaldaý júıesin qu­rady. Belgilengen osy kúrdeli mindetti júzege asyrý úshin «QazTransGaz» AQ-tyń tolyq múmkin­digi bar. Atap aıtqanda, ká­sibı mamandar, myqty materıaldyq-teh­nı­kalyq baza jáne qarjylyq áleýet te jetkilikti. Jobanyń jal­py ınvestı­sııa­lyq quny 3,5 mıllıard AQSh dollary kóleminde belgilengen. Bul shyǵyn alda turǵan mindetter men maq­sat­­­­­tar aıasynda tolyq aqtalady.

Anna ELAS.