Qazaqstan Úkimetiniń basshysy bul sharanyń aýqymy memlekettik sektor men bıznes-qoǵamdastyǵy arasyndaǵy ózara tyǵyz baılanystardy nyǵaıtyp qana qoımaı, ıntegrasııalyq úderisterdi odan ári arttyrýǵa múmkindik beretinin atap ótti.
«Forýmǵa Qazaqstan atynan ár saladaǵy eksportqa negizdelgen 80-ge jýyq kompanııa ókilderi qatysýda. Bul óz kezeginde eldegi tyń baılanystardy pysyqtaýǵa kómektesedi. Búginde Qazaqstanda EAEO elderimen birlesken 8 myńnan astam kásiporyn jumys isteıdi. Menińshe, mundaı qadamdar kásiporyndar tarapynan eldiń ıntegrasııasyn qoldaýdyń jaqsy kórsetkishi. Biz aldaǵy ýaqytta da kásiporyndar tizimin keńeıtýge múddelimiz», dedi B.Saǵyntaev.
Premer-Mınıstrdiń málimdeýinshe, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderiniń ulttyq ekonomıkalary búginde ıntegrasııa aıasyndaǵy jaǵdaıǵa barynsha beıimdelip úlgerdi. Máselen, jyl basynan beri negizgi kórsetkishter boıynsha ósimniń jaqsy qarqyny baıqalǵan. Aıtalyq, EAEO ishki jalpy ónimi birinshi toqsanda 0,8 paıyzdy quraǵan. Osy rette ónerkásip salasyndaǵy qarqyndy ósimdi aıryqsha ataýǵa bolady. EAEO elderiniń syrtqy saýda kólemi birinshi jartyjyldyqta 28 paıyzǵa artqan.
Úkimet basshysynyń baıandaýynsha, EAEO-nyń úshinshi eldermen ózara saýda-sattyqty arttyrýdaǵy tájirıbesi jalpy ekonomıkalyq baılanysty keńeıtýde qolaıly jaǵdaı jasap otyr. Qazirgi kezde erkin saýda-sattyq týraly kelissózder Izraılmen, Serbııamen jáne Iranmen júrip jatyr. Sonymen qatar, Premer-Mınıstr ekonomıkalyq kórsetkishterdiń negizgi baǵyttarynyń biri túrli kedergilerdi joıýǵa negizdelgendigin atap ótti. Osyndaı bastamalar óńdeýshi ónerkásiptiń damýyna qolaıly jaǵdaı jasaıdy.
Forýmnyń ashylý saltanatyna arnalǵan plenarlyq otyrystyń taqyryby bıyl «О́zgermeli álemdegi básekege qabilettilik: jańa úlgi, tehnologııa, basqarý formalary» taqyrybynda órbidi. Osyǵan oraı Qazaqstan Úkimetiniń basshysy B.Saǵyntaev Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń sıfrly keńistigi týraly baıandady. «Halyqaralyq sarapshylardyń baǵalaýyna qaraǵanda, ekonomıkany sıfrlandyrý álemdik ekonomıkanyń kórinisin túbegeıli ózgertedi jáne 2025 jylǵa qaraı IJО́-niń úshten bir bóligin quraýy múmkin. Qazirgi kezde EAEO-nyń biryńǵaı sıfrly keńistigi belsendi talqylaýdan ótip jatyr. Bul óz kezeginde taýarlar men qyzmetterdiń, adamdardyń, kapıtaldyń erkin qozǵalysyn qoldaıtyn eń negizgi elementterdiń biri bolýy tıis. EAEO-nyń sıfrly kún tártibi bizdiń atqarǵan jetistikterimiz ben álemniń tyń tájirıbesine kiretin jıyntyq bazaǵa aınalýdy kózdeıdi», dedi B.Saǵyntaev. Sondaı-aq, Premer-Mınıstr Qazaqstan Úkimeti «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda jumystar jasap jatqanyn eske saldy. «Onyń maqsaty ekonomıkanyń bazalyq sektorlarynda áleýetti ártaraptandyrý men júzege asyrýǵa, kásipkerlik qyzmetti yntalandyrýǵa, jańa tehnologııalyq qurylys qurýǵa baǵyttalǵan. Qazaqstanda sıfrlandyrýdy damytý úshin aýqymdy jumystar júzege asyrylýda, bul óz kezeginde júıelik damýǵa, ekonomıkanyń salalarynda túrlenýge, elektrondy memlekettik qyzmetterdiń sapasyn arttyrý jáne kreatıvti qoǵamdy qurýǵa tyń serpin beredi», dedi B.Saǵyntaev.
Elimizdiń «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy jaıynda forýmnyń ashylýynan keıingi paneldik otyrystardyń birinde Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev keńinen baıandady. «Atap aıtqanda, biz eki mańyzdy máseleni aldymyzǵa qoıyp otyrmyz. Birinshiden, ózekti bolyp otyrǵan másele – sıfrly kún tártibi jaıy, búginde bul EAEO aıasynda da qaralýda. Naqty alǵanda, bul qadamdar elimizge paıdasyn keltirýi tıis. Ekinshiden, sıfrly kún tártibi Qazaqstannyń sıfrly keńistiginiń damýyn tejegenin qalamaımyz. Osy oraıda ol EAEO-ǵa múshe elderde sıfrlandyrý ártúrli deńgeıde ekenin umytpaý kerektigin, memleketter birin-biri kútip tura almaıtynyn tilge tıek etti. Mınıstr «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasynda negizinen 4 baǵyt qamtylǵanyna toqtalyp, onyń birinshisi ınfraqurylymǵa negizdelgenin atap ótti. Al ekinshi baǵyty – kreatıvti qoǵamdy damytý. Bul turǵyda sıfrly ekonomıka úshin quzyrettilik pen biliktilikti damytý, halyqtyń sıfrlyq saýattylyǵyn arttyrý eskerilgen. «Úshinshi baǵyt – ekonomıka salalaryn sıfrlandyrý. Biz ony barlyq sektorlarǵa, ıaǵnı quqyq qorǵaý organdarynan bastap ekonomıkaǵa deıin jetkizgimiz keledi. Biz osy baǵytta 130-dan astam is-sharany, jaýapty kompanııalardy, adamdardy jáne qarjylandyrýdy aıqyndadyq. Osy is-sharalardyń júzege asyrylýy elimizdiń kelbetin aıtarlyqtaı ózgertedi dep oılaımyz», dedi D.Abaev. Al tórtinshi baǵyt belsendi jaǵdaıǵa kóshýdi kózdeıtinin, bul elektrondy jáne mobıldi úkimet júıesin jetildirý, memlekettik qyzmet kórsetýdi ońtaılandyrý qadamdaryn qamtyp otyrǵanyn aıtty.
«Eýrazııa aptalyǵy» forýmy – Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń jyl saıynǵy sammıti. Forýmnyń maqsaty – EAEO-ǵa múshe memleketterdiń ekonomıkalyq, ınvestısııalyq jáne eksporttyq áleýetin arttyrý. Bıylǵy forýmǵa EAEO jáne TMD memleketterinen bólek, Ońtústik-Shyǵys Azııa jáne Ońtústik Azııa, Taıaý Shyǵys, Eýropa jáne Soltústik Amerıka elderiniń ókilderi qatysýǵa qyzyǵýshylyq tanytqan. Osylaısha, sharaǵa álemniń 42 elinen memlekettik bılik organdarynyń, iskerlik toptar men bıznes-qoǵamdastyqtar ókilderi jınaldy. Jalpy, sharaǵa eki myńnan astam adam tirkelgen.
Aıtqandaı, forým alańynda birqatar qujattarǵa qol qoıý da josparlanǵan. Bul qujattar EAEO aıasynda halyqaralyq yntymaqtastyqty damytýǵa yqpal etedi. Osy oraıda agroónerkásiptik keshendegi qatynastar, onyń ishinde eksportty arttyrýǵa baǵyttalǵan sharalar eskeriledi.
Qatysýshylar pikiri
Tıgran SARKISIаN, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń tóraǵasy:
– Biz shyn máninde jas uıymbyz jáne bizge áli uzaq jol júrý kerek. Búgin biz sıfrly ekonomıka jaıynda aıtyp otyrmyz. Barlyq elder, sonyń ishinde Qazaqstan da osy baǵyttaǵy jumystaryn tanystyrdy, Reseı óz baǵdarlamasyn bekitti. Keshe biz Qyrǵyzstan, Armenııa men Belarýstiń qolǵa alǵan sharalary jaıynda tyńdadyq.
Qazir ózara qarym-qatynas jasaýdyń eki túrin jaqsy qoldanyp jatyrmyz. Onyń biri – erkin saýda aımaǵy týraly kelisimshart. Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń joǵarǵy keńesi bizge basym jeti elmen kelisimshart jasaýǵa quqyq berdi. Iran, Izraıl, Úndistan, Serbııa, Sıngapýrmen qarqyndy jumys jasap jatyrmyz. Ekinshisi – bul bizben ózara qarym-qatynasqa nıet bildirgen eldermen jasalatyn memorandýmdar. Qazirdiń ózinde 50-den astam el bizben jumys istep, ózara árekettesýge yqylas bildirdi. Mundaǵy ekinshi tásil jumys barysynda qos taraptyń negizgi ekonomıkalyq múddesin anyqtaýǵa múmkindik beredi. Yntymaqtastyqtyń áleýeti men paıdasyn zertteıtin birlesken jumys toptary qurylýda. Yqylas bildirgen 50 eldiń kóbi birden erkin saýda aımaǵy týraly kelisimge qol qoıǵysy kelip otyr. Prezıdentter de tap osy kezeńdegi basym baǵyttardy belgiledi. Iаǵnı aldaǵy bes jylda ózimizdiń yqpaldastyǵymyzdy tereńdetip, barlyq kedergini joıýymyz kerek.
Igor ShÝVALOV, Reseı Úkimeti tóraǵasynyń birinshi orynbasary:
– EAEO-da biz Qazaqstannyń kóshbasshylyǵyn moıyndaımyz. Sebebi, Qazaqstan Prezıdenti bul ıdeıanyń negizin qalaýshy bolyp tabylady. 90-shy jyldary ol eýrazııalyq keńistik ıdeıasyn kóterdi. Sıfrly ekonomıkany qurý jáne basqa da mańyzdy máseleler boıynsha, onyń ishinde EAEO-nyń damýy turǵysynda biz Qazaqstannyń kóshbasshylyǵyn kórgimiz keledi. Odaq boıynsha ózge de áriptesterimiz bizdi qoldaıdy dep úmittenemin, sebebi Qazaqstanda bul kóshbasshylyqqa barlyq qajetti jaǵdaılar men Prezıdenttiń senimdiligi bar. Osy jaǵdaıda eýrazııalyq keńistiktiń bul qundylyǵynyń kóshbasshysy retinde barlyǵymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevty úlgi tutamyz. Sondyqtan, alǵa qaraı ilgerileý bastamasy Qazaqstanda qalyptasady dep senemiz.
Dınara BITIK, «Egemen Qazaqstan»