2011 jylǵy 16 qyrkúıek, Astana qalasy
Qurylatyn arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesine qoıylatyn talaptardy bekitý týraly
«Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 5-babynyń 8) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan Qurylatyn arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesine qoıylatyn talaptar bekitilsin.
2. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Investısııa komıteti (A.J.Serikov) osy buıryqtyń zańnamada belgilengen tártippen Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin jáne buqaralyq aqparat quraldarynda resmı jarııalanýyn qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Investısııa komıtetine (A.J. Serikov) júktelsin.
4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵannan keıin on kúntizbelik kún ótken soń qoldanysqa enedi.
Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar
mınıstriniń mindetin atqarýshy A. RAÝ.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2011 jylǵy 16 qyrkúıektegi №326 buıryǵymen bekitilgen
Qurylatyn arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń
tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesine qoıylatyn talaptar
1. Jalpy erejeler
1. Osy Qurylatyn arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesine qoıylatyn talaptar (budan ári – Talaptar) «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańy 5-babynyń 8) tarmaqshasyna sáıkes ázirlengen.
2. Arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń (budan ári – AEA) tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesi Qazaqstan Respýblıkasynyń arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna jáne osy Talaptarǵa sáıkes ázirlenedi.
2. Tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemeniń qurylymy
1. AEA qurýdyń tehnıko-ekonomıkalyq negizdemesi mynandaı bólimderdi qamtıdy:
1) AEA túıindemesi;
2) kirispe;
3) marketıngtik bólim;
4) tehnıkalyq-tehnologııalyq bólim;
5) ekologııalyq bólim;
6) ınstıtýttyq bólim;
7) qarjylyq bólim;
8) ekonomıkalyq bólim;
9) áleýmettik bólim;
10) AEA-nyń nátıjelilik kórsetkishteri;
11) AEA týraly jalpy qorytyndy;
12) qosymshalar.
2. «AEA túıindemesi» bóliminde AEA ataýy, AEA qyzmetiniń negizgi baǵyttary, AEA maqsattary men mindetteri, AEA ornalasý orny (shekarasyn kórsete oblys, qala), AEA masshtaby, onyń ishinde AEA qýaty, olardyń árbireýiniń qunyn kórsete otyryp, AEA komponentteri, boljanatyn qarjylandyrý kózderi men shemalary, AEA-ny iske asyrý kezeńi sıpattalady.
3. «Kirispe» bóliminde qolda bar saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq, tabıǵı-klımattyq, geografııalyq, ınjenerlik-geologııalyq jáne AEA-ny iske asyrý boljanǵan basqa sharttar sıpattalady, onyń ishinde halyq ómiriniń qazirgi jáne boljanatyn deńgeıiniń kórsetkishteri, ınfraqurylymmen qamtamasyz etýi, AEA boljanatyn ornalasý orny men áser etý oblysyn sıpattaıtyn ınvestısııalyq ahýal jáne basqa áleýmettik- ekonomıkalyq kórsetkishteri kórsetiledi
Sondaı-aq, osy bólimde AEA-ny qurý arqyly tolyqtaı nemese ishinara sheshilýi múmkin problemelar kórsetiledi.
4. «Marketıngtik bólim» AEA-ny iske asyrý nátıjesinde óndiriletin (usynylatyn) ónim (qyzmet) túrlerine qolda bar jáne perspektıvalyq suranysty baǵalaýdy (AEA-nyń damý jáne qalyptasý kezeńinde) kórsetedi.
Osy bólim:
1) suranystyń sandyq parametrleriniń baǵasyn jáne negizdemesin, onyń úrdisi men ónimine (qyzmeti) baǵasyn nemese áleýmettik qyzmetterge qajettiligine baǵasyn bildiretin AEA qurýǵa suranysty nemese áleýmettik-ekonomıkalyq qajettiligin taldaýdy;
2) eldiń, óńirdiń eksporttyq áleýetiniń ósýine AEA-nyń áserin baǵalaýdy;
3) AEA-ny qalyptastyrýmen baılanysty óndiris shıkizaty, materıaldary men basqa faktorlar naryǵyn taldaýdy;
4) AEA sheńberinde satyp alynatyn, taýarlar, jumystar jáne qyzmetter baǵasyn jáne naryǵyn taldaýdy;
5) osy salada qoldanystaǵy obektilerdiń jumysyn taldaýdy, onyń ishinde osy salada kórsetilgen damýdyń negizgi úrdisterin qosa alǵanda, básekelestikti taldaýdy;
6) ónimdi (qyzmetti) ótkizýge járdemdesý jóninde usynylatyn is-sharalardy;
7) negizgi táýekel faktorlaryn, uzaqtyq sıpatyn jáne ózgerister dıapazonyn, qaterlerdi tómendetý boıynsha usynylǵan is-sharalardy aıqyndaıtyn, kommersııalyq qaterdi baǵalaýdy;
8) marketıngtik zertteýlerdi ótkizýde qoldanylatyn aqparat jáne ádisteme kózderin qamtıdy.
5. «Tehnıka-tehnologııalyq bólim» AEA-nyń qurylymyn, AEA komponentteriniń parametrlerin aıqyndaıtyn tehnıkalyq sheshimin, sondaı-aq onyń qunyn sıpattaı otyryp AEA-ny iske asyrýdyń ár túrli tehnologııalyq sheshimderin kórsetedi.
Osy bólim:
1) AEA-ny iske asyrýda ártúrli tehnologııalyq sheshimderdi, olardyń basymdyǵy men jetispeýshilikterin, tańdalǵan nusqanyń negizdemesin taldaýdy;
2) AEA-ny ornalastyrýdyń ornyn tańdaýdy, shıkizattyń kózderi men jetkizýshilerine, ónimder men qyzmetterdi tutynýshylarǵa, kólik magıstraldaryna jaqyndyǵyna, geografııalyq erekshelikterine qatysty ornalasýyn negizdeıtin AEA-nyń ornalasqan jerin;
3) AEA jobasynyń qýattylyǵyn, AEA qýattylyǵyn ıgerý qarqynynyń eseptik negizdemesin aıqyndaıtyn AEA aýqymyn;
4) AEA-nyń óńirdiń ınfraqurylymyna jáne birlesken (aralas) salalardy damytýǵa áserin baǵalaýdy;
5) AEA ornalasatyn aýmaqtyń ınjenerlik qurylystarymen, ıaǵnı kóliktik kireberis pen quraldar, energııa, jylý, sý qubyry men káriz, qoıma úı-jaılarymen qamtamasyz etilýin;
6) ýaqyty boıynsha is-sharalardyń rettiligi men uzaqtylyǵyn kestelik keskinde kórsete otyryp, AEA-nyń iske asyrý jyldary boıynsha jáne tehnologııalyq satylary boıynsha ınvestısııalyq kezeńin kórsetetin alǵa qoıylǵan mindetterdi iske asyrý kestesin (jospar-keste);
7) qaterdiń negizgi faktorlaryn, boljamdy sıpaty men ózgeris dıapazonyn, qaterlerdi tómendetý jónindegi boljamdy is-sharalardy aıqyndaıtyn tehnıkalyq qaterlerdi baǵalaýdy qamtıdy.
6. «Ekologııalyq bólim» AEA-ny qurýdyń jáne jumys isteýiniń ekologııalyq aspektilerin kórsetedi.
Osy bólim:
1) qorshaǵan orta jaǵdaıyna AEA áserin baǵalaýdy, AEA-ny iske asyrýdan ekologııalyq zııandy sandyq baǵalaýdy jáne onyń zııandy áserin azaıtý boıynsha boljamdy is-sharalardy;
2) óńirdiń de, tutastaı alǵanda eldiń de ekologııalyq jaǵdaıyn jaqsartý úshin boljanatyn is-sharalary men olardyń sandyq sıpattaǵy nátıjesin;
3) qaterdiń negizgi faktorlaryn aıqyndaıtyn ekologııalyq qaterlerdi baǵalaý, boljamdy sıpaty men ózgerý dıapazony, qaterlerdi azaıtý boıynsha boljamdy is-sharalardy qamtıýy tıis.
7. «Instıtýttyq bólim» AEA-nyń ómirsheńdik kezeńiniń ón boıynda basqarýdyń quqyqtyq negizderin, qurylymy men qarjylyq shyǵyndaryn baǵalaýdy, sondaı-aq qarjylandyrý kózderin sıpattaı otyryp, basqarý syzbasyn qamtıdy. Jańa ınstıtýttyq syzbany jasaǵan jaǵdaıda, balama nusqalardy keltire otyryp, osy syzbany jasaýdyń egjeı-tegjeıli negizdemesin kórsetý qajet.
8. «Qarjylyq bólim» AEA-nyń balama kesteleri men qarjylandyrý kózderin baǵalaýmen qatar qarjylyq shyǵyndar men kiristerdi baǵalaýdy qamtıdy.
Osy bólim:
1) ınfraqurylym obektileriniń qurylysyna arnalǵan shyǵyndardy qosa alǵanda, AEA qurýǵa arnalǵan boljamdy shyǵyndardy baǵalaýdy;
2) jalpy ınvestısııalyq shyǵyndardy esepteýdi, qarjylandyrýdaǵy qajettilikterin bólýdi;
3) óndiristik shyǵyndardy (paıdalaný shyǵyndaryn) esepteýdi;
4) mynalardy:
– qarjylyq baǵalaýdyń qarapaıym ádisteriniń, onyń ishinde ótimdilik merzimin, tabystyń qarapaıym normasyn, bereshekti jabýdyń koeffısıentin esepteýdiń kómegimen AEA-nyń taldaýyn;
– dıskonttaý ádisteriniń, onyń ishinde dıskonttalǵan taza tabysty (Net Present Value – NPV), tabystylyqtyń ishki normasyn (Internal Rate of Return – IRR), dıskonttalǵan paıda men shyǵynnyń ara qatynasyn (Venefits/Sosts – B/C), ótimdiliktiń dıskonttalǵan merzimin esepteý arqyly AEA-nyń taldaýyn;
– qarjylandyrý men olardyń balama nusqalarynyń syzbalaryn, kózderin, sharttaryn taldaýdy;
– qaterdiń negizgi faktorlaryn aıqyndaıtyn qaterlerdi qarjylyq baǵalaýdy, boljamdy sıpaty men ózgerý aýqymyn, táýekelderdiń tómendeýi boıynsha boljamdy is-sharalaryn AEA qarjylyq taldaýyn qamtıtyn AEA qarjylyq taldaýyn qamtıdy.
9. «Ekonomıkalyq bólim» tutastaı respýblıka (óńir) ekonomıkasynyń turǵysynan alǵanda AEA qurýdyń taldaýyn kórsetedi.
Osy bólim:
1) óńirdiń AEA-men jáne AEA-syz ekonomıkalyq jaǵdaıyn;
2) ekonomıkalyq paıda men shyǵyndy, onyń ishinde nátıjelerdiń taldaýyn, saldarlary men áserlerin, shyǵyndar men ólshenbeıtin paıdanyń tıimdiligin taldaýdy, ósirilgen paıda men shyǵyndy, tutynýshynyń qosymsha paıdasyn, qaıtymsyz shyǵynda, syrtqy áserdi, halyqaralyq áserdi, janama paıdany baǵalaýdy;
3) neǵurlym az shyǵyndy taldaýdy;
4) AEA-nyń bıýdjettik tıimdiligin esepteýdi;
5) AEA-nyń ekonomıkalyq tıimdilik kórsetkishin, onyń ishinde ekonomıkalyq dıskonttalǵan taza tabysty (Economic Net Present Value – ENPV) jáne ekonomıkalyq tabystylyqtyń ishki normasyn (Economic Internal Rate of Return – EIRR) qamtıdy.
10. «Áleýmettik bólim» AEA-nyń áleýmettik aspektilerin jáne benefısıarlary boıynsha AEA-nyń mindetterin iske asyrýdan túsetin paıdany kórsetedi.
Osy bólim:
1) halyqtyń áleýmettik-mádenı jáne demografııalyq sıpaty turǵysynan alǵanda AEA-ny qurýdyń negizdemeligin;
2) eńbek resýrstaryndaǵy AEA-nyń qajettiligin jáne onyń halyqty jumyspen qamtýǵa áserin;
3) tıisti biliktilikterdi eńbek resýrstarymen naqty qamtamasyz etýshiligin;
4) qyzmetkerler men mamandardy oqytý men qaıta daıarlaýdyń qajettiligin;
5) eńbekti qorǵaý men qaýipsizdik tehnıkasynyń normalaryn;
6) halyqtyń ómir deńgeıiniń kórsetkishterin esepteýdi (demografııalyq kórsetkishter, halyqtyń tabystary, jumyspen qamtýdyń deńgeıi, bilim deńgeıin arttyrýǵa áseri jáne t.s.s);
7) qaterdiń negizgi faktorlaryn aıqyndaıtyn áleýmettik táýekelderdi baǵalaý, boljamdy sıpaty men ózgerý dıapazony, qaterlerdi azaıtý boıynsha boljamdy is-sharalardy qamtıdy.
11. «AEA-nyń nátıjelilik kórsekishteri» bóliminde AEA-nyń jumys isteýniń negizgi ekonomıkalyq, qarjylyq jáne basqa kórsetkishter kórsetiledi. Osy kórsetkishter AEA-nyń qurý maqsattaryna qoljetkizý nátıjelerinen, AEA-ny qurýǵa boljanatyn damytý úshin ekonomıkanyń salalarynyń erekshelikterinen, sondaı-aq AEA-ny qurýǵa boljanatyn aýmaǵynyń ońir erekshelikterinen shyǵa otyryp jazylady.
12. «Jalpy qorytyndy» bóliminde AEA-nyń negizgi qundylyqtary men jetispeýshilikteri, AEA-ny iske asyrýdyń ońtaıly nusqalaryn tańdaý boıynsha túıinder men qısyndy sıpattaý, AEA-ny qurý jobasy boıynsha negizgi qaterler, basqa da qorytyndylar beriledi.
13. AEA-nyń tehnıkalyq-ekonomkalyq negizdemesine «Qosymshalar» bólimi AEA-ny iske asyrýdyń árbir qaralatyn nusqalary boıynsha qarjy-ekonomıkalyq modelin, shyǵystar kestesin, qyrqyn, ótimdilik syzbasyn, dıagrammalardy, sýretterdi, jergilikti jerdiń kartasy men basqa da materıaldardy jáne AEA-nyń tehnıkalyq-ekonomkalyq negizdemesinde keltirilgen aqparattardy rastaıtyn jáne ashatyn qujattardy qamtıdy.
Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2011 jylǵy 29 qyrkúıekte Normatıvtik-quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №7212 bolyp engizildi.