EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi qalashyǵynda Meksıka Qurama Shtattarynyń ulttyq kúni ótti. Merekede sahna tórine sombrero kıip shyqqan gıtarashylar men marıachı stılindegi mýzykanttar tól ónerlerin kórsetti. Sonymen qatar qazaqstandyq qobyzshy Aqerke Tájibaeva men «Preciado Ballet» bı tobynyń oryndaýlaryndaǵy týyndylar kórermen kóńilinen shyqty. Konserttik baǵdarlamadan keıin eki eldiń delegasııalary Latyn Amerıkasy plazasyna merekelik sherýmen baryp, Meksıka pavılonyn aralady.
Sońǵy on jyl ishinde jyldam qarqynmen ósken Meksıkanyń energetıkalyq sektory edáýir ınvestısııalar tartqan. О́tken jyly Meksıkada óndirilgen elektr energııasynyń 18 paıyzy jańǵyrmaly energııa kózderinen óndirilgen jáne el munymen toqtamaq emes. Memlekettiń syrtqy ister mınıstriniń orynbasary De Ikasa Gonzalez Karlostyń aıtýynsha, Meksıka ShYU, EAEO, EYDU, DSU sııaqty óńirlik jáne halyqaralyq uıymdarda Qazaqstannyń ósip kele jatqan bedelin qoldaıdy. «Bolashaqtyń energııasy» taqyryby elde JEK jobalaryn ilgeriletý, sondaı-aq, osy sektorǵa ınvestısııalar tartý boıynsha júrgizilip jatqan saıasatpen tyǵyz baılanysty», degen ol budan bólek, Meksıka energetıka reformasyn ózgertý prosesin júzege asyrǵanyn málimdedi.
«Bizdiń úkimetimiz energetıka reformasyn ózgertýdiń óte mańyzdy prosesin alǵa shyǵaryp, júzege asyrdy desek, artyq aıtqandyq emes. О́zgeris jeke ınvestısııalar, jańa tehnologııalar men halyqaralyq básekelestikke sektor ashý úshin konstıtýsııalyq negizderdi jańartýǵa baǵyttalǵan. Meksıka energetıkalyq sektorynyń ashylýy sheteldik ınvestorlardyń gaz jáne munaı jobalaryna ǵana emes, sonymen qatar JEK jobalaryna da nazaryn aýdarýǵa múmkindik berdi», dedi De Ikasa Gonzalez Karlos.
Ulttyq kúnniń resmı bóliminde Qazaqstan tarapynan sóz sóılegen Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Erjan Ashyqbaev Meksıka sııaqty Latyn Amerıkasy elderiniń jańǵyrmaly energııa kózderi salasyndaǵy saıasaty men jetistikteri basqa energetıka naryqtary úshin óte qundy tájirıbe ekenin jetkizdi. «2004 jyldan bastap Latyn Amerıkasynyń osy óńirinde jańartylatyn energııa kózderine ınvestısııalar 11 ese ósken. Memlekettiń jańǵyrmaly energııa kózderi salasyndaǵy saıasaty men jetistikteri basqa energetıka naryqtary úshin óte qundy tájirıbe bolyp tabylady. EKSPO-2017 kórmesinde osy baǵyttaǵy tájirıbeni kórsetý ony qajet etetin elder úshin asa mańyzdy», dedi mınıstrdiń orynbasary.
«Qytaıdyń meıirimdi júregi»
Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń pavılonynda Qytaı kásipkerlerimen balalar úıi jáne az qamtylǵan otbasylardyń balalary kezdesti.
Osy kúni bastalǵan qaıyrymdylyq aptalyǵy aıasynda kún saıyn 20 otbasy EKSPO-ǵa baryp, mektepke qajetti qural-jabdyqtarǵa ıe bolady. «G-Global», «EXPO-Women» halyqaralyq uıymy men ShYU uıymdastyrý komıteti bastamasymen qolǵa alynǵan «Qytaıdyń meıirimdi júregi» atty shara ózara dostyqty damytýdy maqsat etedi.
«Aksııa barysynda onkologııalyq dıspanserde tirkelgen kóp balaly jáne az qamtylǵan otbasylar balalaryna kómektesemiz. EKSPO kórmesi aýmaǵyna ekskýrsııa ótkizilip, ystyq tamaq berilip, mektepke qajetti qural-jabdyqtar úlestirildi. Qaıyrymdylyq aptalyǵynda 125 jetkinshekti qýantsaq degen josparymyz bar. Sharaǵa Qazaqstan men Qytaıdyń isker áıelderi belsendi atsalysýda», deıdi «G-Global» halyqaralyq hatshylyǵynyń tóraǵasy Serik Nógerbekov. Ol 2019 jyly Qytaıda ótetin EKSPO kórmesinde uıymdastyrylatyn dál osyndaı sharaǵa Qazaqstan kásipkerleri jiberiletinin aıtty.
«Yufit» Qytaı ǵylymı-tehnıkalyq kompanııasynyń bas dırektory Lın Veı Szıan óz kezeginde birlesken qaıyrymdylyq adamzattyń beıbit damýyna septigin tıgizetinin jetkizdi. «Biz de osy sharaǵa ózimizdiń úlesimizdi qosqanymyzǵa qýanamyz. Kompanııamyz Jibek joly elderiniń halyqaralyq qoryna 10 mln teńge bóldi. Biz Qazaqstan balalaryna kómek kórsetýdi jalǵastyryp, dostyqtyń tereńdeı túsýine múddelimiz», dedi mártebeli meıman.
Aýstrııanyń «aqyldy qalashyǵy»
EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesinde ózin ózi jańǵyrmaly energııamen tolyqtaı qamtamasyz etetin turǵyn úı kesheni tanystyryldy. Jańa qalashyqtyń nobaıy aýstrııalyq delegasııanyń arnaıy sapary kezinde kórsetildi. Sebebi, joba osy memlekettiń kompanııasymen birlesip júzege asyrylǵan.
Kórme janynan boı kóteretin qalashyqta eýropalyq dızaın men ınjenerııa negizinde jasalǵan 200 úı turǵyzylady. Ár ǵımaratta kún jáne jel energııasyn paıdalaný arqyly barlyq jylýdy qamtamasyz etetin «aqyldy júıe» engiziledi. Al qurylystyń geometrııasy energııalyq shyǵyndardy barynsha qysqartýǵa baǵyttalǵan. «Tipti ekologııalyq úıler Astananyń qaqaǵan aıazynda da ómir súrýge óte jaıly bolady», deıdi mamandar.
Aýstrııada barlyq energııanyń úshten bir bóligi jańǵyrmaly qýat kózderine tıesili. Vena qalasynyń «aqyldy shaharlardyń ondyǵyna» enýi soǵan dálel.
Topjarǵandardyń tosynsyıy
EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi qalashyǵyndaǵy amfıteatrda Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasy ujymynyń gala-konserti ótti. Mádenı sharada kórermen kóńiline tereń áser qaldyrǵan úsh mýzykalyq kesh uıymdastyryldy. Halyqaralyq deńgeıde moıyndalǵan mýzykanttar men konservatorııanyń jas daryndarynyń oryndaýyndaǵy sımfonııalar legi, hor, rýhanı ári halyqtyq mýzyka túrleri meımandardy erekshe tebirentti.
Kofe otanynyń ozyq jobalary
EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi qalashyǵynda Efıopııa Federatıvtik Demokratııalyq Respýblıkasynyń ulttyq kúni ótti. Kofeniń otany sanalatyn memleket Astana qalasynda ózderiniń mádenıeti men saýda-ekonomıkalyq áleýetin tanystyrdy. Ekonomıkasy asa damymaǵan eldiń halqy negizinen ónerkásippen jáne eginshilikpen aınalysady. Eksportynyń 90 paıyzy – aýylsharýashylyq ónimderi. Olardyń ishindegi eń mańyzdysy – kofe. Onyń basym bóligi eldegi jabaıy aǵashtardan jınalady.
Efıopııa – kógildir Nil men Omo ózenderiniń boıynda ornalasqan. Sondyqtan sýdyń kúshin kádege jaratyp, gıdroelektrstansalaryn ornatqan. Onyń qýaty 12 myń megavatty quraıdy. «Búgingi tańda onda qosymsha eki sý elektrstansasynyń qurylysy bastalǵan. Sondaı-aq, jel elektr stansasynyń jobasy ázirlený ústinde. О́ıtkeni Efıopııada negizgi qýat kózderi – sý men jel. Olardyń jalpy kólemi 20 myń MVt-ny quraıdy. Efıopııa energııany Djıbýtı, Somalı, Sýdan sııaqty kórshi elderge eksporttaıdy», deıdi pavılon qyzmetkeri Iýlııa Okrýjnova.
Elordaǵa áýe kóligimen kelýshiler kóp
Astana qalasyndaǵy Nursultan Nazarbaev áýejaıynda halyqaralyq baǵyttar boıynsha jolaýshylar tasymaly 49 paıyzǵa artqan. EKSPO halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesiniń 10 maýsymnan 10 tamyzǵa deıingi aralyǵynda Astana-Kıev (ósim 28 paıyz), Astana-Ystanbul (ósim 23 paıyz), Astana-Parıj (ósim 21 paıyz) halyqaralyq baǵyttary boıynsha jolaýshylar aǵynynyń óskeni baıqalady.
2017 jyldyń maýsym-shilde aılarynda, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda, ishki baǵyttar boıynsha jolaýshylar aǵyny 107 myń jolaýshyny qurap, 35 paıyzǵa ósipti. Investısııalar jáne damý mınıstrligi Azamattyq avıasııa komıtetiniń habarlaýynsha, bıylǵy esepti kezeńde halyqaralyq baǵyttar boıynsha qazaqstandyq tasymaldaýshylar tasymaldaǵan jolaýshylardyń jalpy sany 381 420 adamǵa jetken, ortasha júkteme 75 paıyzdy quraǵan. Bul kórsetkish ótken jyldyń sáıkes kezeńinde 228674 jolaýshy bolsa, ortasha júkteme 30 paıyzǵa artqan.
«Eır Astana» (Astana qalasyndaǵy negizgi áýe tasymaldaýshy) áýe kompanııasynyń aqparaty boıynsha, bıyl maýsym-shilde aılarynyń demalys jáne mereke kúnderinde eń joǵary júkteme Astana-Almaty (90 paıyzǵa deıin), Astana-Atyraý (86 paıyzǵa deıin) jáne Astana-Shymkent (80 paıyzǵa deıin) baǵyttarynda bolǵan. Nursultan Nazarbaev áýejaıynyń deregine súıensek, halyqaralyq baǵyttar boıynsha maýsym-shilde aılarynda, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda, jolaýshylar aǵyny 49 paıyzdy jáne ishki baǵyttarda 25 paıyzdy qurapty.
Toptamany ázirlegen
Ashat RAIQUL, «Egemen Qazaqstan»
sýretterdi túsirgen
Erlan Omar, «Egemen Qazaqstan»