Astanada Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy kúnine oraı uıymdastyrylǵan «Konstıtýsııa jáne qoǵam men memlekettiń jańǵyrýy» atty halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótti. Eki kúnge jalǵasqan alqaly jıyn aıasynda alys-jaqynnan kelgen qatysýshylar 60-tan astam baıandamany tyńdap, talqylady. Konstıtýsııalyq Keńes tóraǵasy Igor Rogov jetekshilik etken jıynda sóz alǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy Gúlshara Ábdiqalyqova Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń arnaıy quttyqtaý hatyn oqyp berdi.
«Qurmetti hanymdar men myrzalar! Qazaqstannyń basty merekeleriniń biri – Konstıtýsııa kúni qarsańynda Sizderdi «Konstıtýsııa jáne qoǵam men memlekettiń jańǵyrýy» atty halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııasynyń ashylýymen shyn júrekten quttyqtaımyn. Bizdiń Ata Zańymyz zańdylyqtyń, kelisimniń jáne elimizdiń qarqyndy damýynyń kepili bolyp tabylady. Búginde Qazaqstandy búkil álemde jahandyq antııadrolyq qozǵalystyń kóshbasshysy dep tanıdy. Bizdiń elimiz BUU qaýipsizdik keńesiniń turaqty emes múshesi boldy. Astanada EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesi ótýde. Elimizde ekonomıka men áleýmettik sala nyǵaıýda. Bıznes pen azamattyq qoǵam damýda. Biz Konstıtýsııany basshylyqqa ala otyryp, aýqymdy máselelerdi sheshemiz jáne 2050 jylǵa qaraı Qazaqstan álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna enýi tıis. Bıyl biz el damýynyń 25 jyldyq tájirıbesi men jurtshylyq pikirin keńirek eskere otyryp, konstıtýsııalyq reforma júrgizdik. Onyń negizi bılik tarmaqtary arasynda birqatar ókilettikterdi qaıta bólý, Parlament pen Úkimettiń derbestigi men jaýapkershiligin nyǵaıtý, qorǵalatyn konstıtýsııalyq qundylyqtardy, adamnyń jáne azamattyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý tetikterin nyǵaıtý, sot júıesi men memlekettik basqarý negizderin jańǵyrtý. Konstıtýsııalyq ózgerister qoǵam men memlekettiń tynys-tirshiliginiń barlyq salalaryn odan da ári jańǵyrtýdyń berik negizin qalaıdy. Osy turǵyda Qazaqstanda konstıtýsııalyq reforma men ony iske asyrý qazaqstandyqtardyń da, sheteldik qonaqtardyń da zor qyzyǵýshylyǵyn týdyrady. Konferensııaǵa qatysýshylardyń ıdeıalary men usynystary bizge paıdaly bolady, al Konstıtýsııanyń jasampazdyq áleýetin jan-jaqty iske asyrý jolyndaǵy birlesken kúsh-jiger eldi dáıekti jańǵyrtýǵa yqpal etedi dep senemin. Qatysýshylarǵa tabysty jáne nátıjeli jumys tileımin» delingen Elbasy joldaǵan quttyqtaý hatta.
Aıtýly jıynǵa halyqaralyq deńgeıdegi sarapshylarmen qatar, el bıligindegi joǵary shendi tulǵalar da qatysyp, memleket damýyndaǵy Konstıtýsııanyń mańyzdylyǵyn aıryqsha atap ótti. Sonyń qatarynda Joǵarǵy sot Tóraǵasy Qaırat Mámı qazirgi Ata Zańymyz qoǵamdyq qatynastardyń barlyq salasynda jańa tabystarǵa qol jetkizýdiń kepili ekendigine keńinen toqtaldy.
Sondaı-aq, konferensııaǵa qatysqan Grýzııa Joǵarǵy sotynyń tóraǵasy Nıno Gvenetadze de qazaqstandyq áriptesteri men otandastarymyzdy Konstıtýsııa kúnimen quttyqtap, eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń erteńimiz úshin ıgiligi mol ekendigine shúbá keltirmeıtindigin bildirdi. «Biz quqyq qorǵaý salasy men qoǵamdyq tártipti saqtaý qyzmetinde óz elimizde sátti júzege asqan jobalarymyzdy qazaqstandyq áriptesterimizge tájirıbelik turǵyda jarqyn júzben usyna alamyz. Mundaı áreket eki el arasyndaǵy sala mamandarynyń bilim, biliktiligin arttyra túsetindigi sózsiz jáne ol taraptar úshin tıimdi degen oıdamyn. Sol sııaqty sot salasyndaǵy ashyqtyq pen ádilettilik qaǵıdattaryn qamtamasyz etýde azamattyq ister men quqyqtyq isterdi qaraý prosesterinde de úırenetin úrdisterimiz az emes», dedi ol.
Sonymen qatar, Qazaqstan Konstıtýsııasynda qoǵamnyń quqyqtyq turǵyda damý baǵdarlary aıshyqtalyp, naqtylanǵanyn atap ótken jón. Jańa demokratııa elderiniń konstıtýsııalyq baqylaý organdary konferensııasynyń tóraǵasy, Armenııa Respýblıkasy Konstıtýsııalyq sotynyń tóraǵasy Gagık Arýtıýnıan Ata Zańymyz arqaý etken talap-tilekter Qazaqstannyń quqyqtyq memleket retinde damýynyń basty maqsaty ekendigin ekshep aıtty.
Aıta keteıik, Memleket basshysy N.Nazarbaev jarııa etken «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalada kórsetilgen baǵyt-baǵdarlarǵa oraı, úndestirile otyryp uıymdastyrylǵan konferensııanyń ekinshi kúni paneldik sessııalar arqyly Qazaq gýmanıtarlyq zań ýnıversıteti men L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde jalǵasyn tapty. Onda zań salasynyń sarapshylary men bilikti mamandary el Konstıtýsııasy men azamattyq qoǵamnyń jáne memlekettiń búgingi kún talabyna saı jańǵyrýynyń jaı-kúıin jan-jaqty talqylady.
Nurlybek DOSYBAI,
Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «Egemen Qazaqstan»