Tatý kórshiliktiń kýási

Qazaqstan men Reseıdiń memlekettik shekarasynyń shebinde Bókeı hannyń kesenesi ashyldy   Buǵan deıin gazetimizde habarlanǵanyndaı, Elbasynyń tapsyrmasymen qolǵa alynyp, Reseıdegi Qazaqstan elshiliginiń basshylyǵymen, bir top qazaqstandyq azamattardyń qarjylaı kó­megimen iske asyrylǵan izgilikti qurylys –Bó­keı han Nuralyulynyń kesenesi Reseıdiń As­trahan oblysynyń Krasnoıar aýdanyndaǵy Kishiaral aýyly aýmaǵynda saltanatty jaǵ­daıda ashyldy. Astrahan oblysynyń gýbernatory Aleksandr Jılkın, Qazaqstannyń Reseıdegi elshisi Zaýyt­bek Turysbekov, Atyraý oblysynyń áki­mi Bergeı Rysqalıev úsheýi bastap, keseneniń betashar saltanatyna Reseı men Qazaqstannyń kór­shiles óńirlerinen jınalǵan qalyń qaýym Qıǵash ózeni ústindegi júzbeli kópir arqyly Kishiaral aýylyna ótip, qasıetti orynǵa qaraı bet aldy. Qonaqtar Bókeı han kesenesine bu­ryl­mas buryn hannyń rýhanı ustazy – Seıit baba zıraty basynda tize búgip, táý etti; el tanyǵan qasıetti áýlıe adamnyń rýhyna arnap quran oqyldy. Saltanatty rásimdi Astrahan oblysynyń gýbernatory Aleksandr Jılkın ashty. Ol óz só­zinde eki el halyqtarynyń ejelgi dostyq baılanystaryn odan ári shyńdaı túsetin tú­be­geı­li sáýlettik týyndy – Bókeı han kesenesiniń Reseı topyraǵynda boı kóterýi Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Prezıdenti Nursultan Ábish­uly Nazarbaevtyń qamqorlyǵymen júzege asy­rylǵan mańyzdy joba ekenin aıta kelip, qazaq halqy úshin ǵana emes, kóp ultty Reseı jurty úshin de erekshe tárbıelik máni bar tarıhı eskertkishtiń paıda bolýyna atsalysqan barsha qazaqstandyqtarǵa rızashylyǵyn bildirdi. Ási­rese Qazaqstannyń Reseıdegi elshisi Zaýytbek Turysbekovtiń osynaý halyqaralyq qu­ry­lys­tyń shyn mánindegi «proraby» bolǵanyn aı­ryq­sha atap kórsetti, sonyń aıǵaǵy retinde Qa­zaqstan elshisine oblys gýbernatory óz atynan alǵys hat tabys etti. «Búginde Astrahan óńi­rin­de 130-dan astam ulttar tatý-tátti ómir sú­rýde. Bul bárimizge ortaq jer, bizdiń taǵdyr-tarıhymyz bir. HVIII-HIH ǵasyrlar shebinde halqynyń basyn biriktip, Reseımen tyǵyz qa­rym-qatynas ornatqan Bókeı hannyń esimi men isi máńgi ólmeıdi, ómirsheń ózara dostyǵy­myz­dyń bastaýynda naq osy Bókeı syndy tarıhı tulǵalar turady. Astrahan topyraǵynda boı túzegen Bókeı han kesenesin shyǵystyń dás­túr­li klassıkalyq úlgidegi týyndysy deýge bola­dy. Men bul keseneniń bizdiń aımaq úshin taǵylymy mol tamasha ǵımarat bolatynyna senimdimin», dedi oblys gýbernatory. Qazaqstan elshisi Zaýytbek Turysbekov óz sózinde qasıetti halyqaralyq jobanyń Elba­sy­myzdyń tikeleı tapsyrmasymen qolǵa alyn­ǵa­nyn aıryqsha atap kórsetti, bul ıgilikti iske týǵan halqynyń tarıhyna shyn máninde qur­metpen qaraı biletin otandastarymyzdyń shyn nıetimen qatysqanyna toqtaldy. Sonymen birge ózara dostyqtyń ónegeli eskertkishi – Bókeı han kesenesin salý jónindegi elshiliktiń alǵash­qy usynys-bastamasyn Reseı tarapynyń yqy­las­pen qabyldaǵanyna iltıpat bildirdi. «Qazaq tarıhynda Bókeı hannyń orny qashanda oqshaý turady. Keshegi keńestik zamanda ata tarıhyn bilmeı ósken urpaqtar memlekettik táýel­siz­di­gimizdiń arqasynda ǵana osynaý uly hannyń ulty úshin jasaǵan jaqsylyǵyn endi sezip, endi bilip jatyr. Bókeı han Edil men Jaıyq ara­syna alashtyń ordasyn ornatý arqyly qa­zaq­tyń sol kezdegi memlekettik qurylymynyń shekarasyn keńeıtti, azııalyq halyqty Eýropa sheń­berine bastap kelip, eýrazııalyq tutastyq­tyń alǵashqy irgetasyn qalady. Bókeı han kesenesi búgingi adamdar úshin ǵana emes, kelesi urpaqtardyń tatý-tátti baqytty ómiri úshin de asa qajet. Bókeı han óziniń dıplomatııalyq she­ber­liginiń arqasynda búginde qoınaýy munaı men gazǵa, aıdyny balyqqa toly ulan-ǵaıyr aýmaqty urpaǵyna amanattap ketti», dedi ol. Sondaı-aq elshi Astrahan oblysynyń gýber­na­to­ry Aleksandr Jılkınniń Bókeı han kesenesin salý jónindegi usynysqa erekshe yqylas tanytqanyn, keseneniń alǵashqy irgetasyn qalaý rásimine tikeleı ózi kelip qatysqanyn aıta kelip, oǵan barsha otandastarymyz atynan rızashylyǵyn bildirdi. Atyraý oblysynyń ákimi Bergeı Rysqalıev óz sózinde Bókeı hannyń esimi men isine jáne Elbasy tapsyrmasymen boı kótergen kelisti keseneniń eki el arasyndaǵy dostyq baıla­nys­tardy nyǵaıtýǵa qyzmet etetin ereksheligine jurtshylyq nazaryn aýdaryp, shekaralas óńir­lerdegi ıntegrasııalyq úderister barysyn keńi­rek baıandady. «Bókeı han – Qazaqstan men Reseı tarıhynda eleýli oryn alǵan suńǵyla qaıratker. Onyń tikeleı bastamasymen HIH ǵasyrdyń basynda qurylǵan Ishki qazaq ordasy memlekettiligimizdiń qalyptasýyndaǵy mańyz­dy kezeń boldy. Arada júzdegen jyldar ótse de, Reseı men Qazaqstan, Astrahan men Atyraý dostyqtyń, yntymaqtastyqtyń aınymas mekeni bolyp qala beredi», dedi ol. Astrahan qazaqtary atynan sóılegen ob­lys­taǵy Qazaq mádenıetin damytý qorynyń tór­aǵasy Nıkıta Ysqaqov el men eldi jal­ǵa­ǵan Bókeı handaı uly tulǵany búgingi urpaqtar eshqashan umytpaı, ulyqtaı beretindigin sal­tanatty lebiziniń arqaýyna aınaldyrdy. Han zıratyn kórýge jınalǵan qalyń jurt­shylyqtyń qatysýymen Bókeı han Nuralyuly rýhyna jeke quran baǵyshtaldy. Sándi sa­lyn­ǵan tarıhı eskertkishti tanystyrý sáti osy jobany júzege asyrýshylar men mamandardyń Bókeı han kesenesiniń sáýlettik jáne qury­ly­s­tyq erekshelikteri týraly mańyzdy áńgi­me­lerimen jalǵasty. Osy is-shara aıasynda atyraýlyq jebeýshi-demeýshi azamattardyń bastamashyl tobyn bas­qarǵan Memlekettik qyzmet isteri agenttigi Aty­raý oblystyq basqarmasynyń bastyǵy Mu­hıt Izbanovqa Astrahan oblysynyń gýber­na­tory A.Jılkın óz atynan alǵys hat tap­syr­dy. Muhıt Kárimulynyń Bókeı han kesenesin salýǵa sińirgen eńbegi týraly gazettiń budan burynǵy jarııalanymynda da aıtylyp edi. Endi onyń osy jobany júzege asyrý jolynda aıan­baı atqarǵan adal isin Reseı tarapy da tanyp, laıyqty baǵalaǵany saltanatty rá­simge jınalǵan jurtshylyqtyń shyn rızashy­ly­ǵyn týdyrǵanyn aıtyp ótýdi basty bir paryzymyz sanadyq. Sonymen birge, Bókeı han kesenesin tur­ǵy­zý isine aıryqsha atsalysqan Astrahan obly­sy­nyń gýbernatory A.Jılkınge, Atyraý ob­lysynyń ákimi B.Rysqalıevke, Senat depý­ta­ty S.Eńsegenovke, Májilis depýtaty B.Qo­narbaıǵa, «Qaztransoıl» kompanııasynyń bas dırektory Qaıyrgeldi Qabyldınge jáne osy­naý izgilikti perzenttik maqsat jolyna mańdaı teri men adal eńbegin jumsaǵan Muhıt Izbanov, Amanjan Rysqalı, Amangeldi Baraqatov, Ábdibek Bısenov, Orynǵalı Áldekenov, Ádil Jubanov, Murat Jaqabaev, Orazaly Izdibaev, Ferdınand Mamonov, Samat Ǵılymov syndy belgili azamattarǵa Qazaqstannyń Reseıdegi elshisi Z.Turysbekovtiń shynaıy rızashylyǵyn bildirgen alǵys hattary berildi. Budan keıin Reseı tarapy jınalǵan qaý­ym­dy atalǵan is-sharaǵa oraı qaz qatar tigilgen qa­zaq­tyń kıiz úılerine shaqyryp, Bókeı han qur­me­tine as berdi. Keseneniń ashylý saltanaty Atyraý jáne Astrahan oblystary shyǵar­ma­shylyq ujymdarynyń oblys ortalyǵynda uıymdastyrylǵan birlesken merekelik konsertine ulasty. Jurtshylyq aldynda Qazaqstan elshisi men oblys gýbernatory sóz sóıledi. Bókeı han kesenesiniń ashylýyna alys-jaqynnan kelgen aǵaıynnyń qaı-qaısysy da rızashylyq tanytýdan tartynǵan joq. Má­se­len, Astrahan oblysy Krasnoıar aýdanynyń aza­maty Kendebaı Mátbekov: «Reseıde tur­ǵa­nymyzben, Qazaqstannyń dúnıe júzindegi zor bedelin, jalpy qazaq halqynyń kúlli álemdegi jaqsy ataǵyn estigende júregimiz jaryla qýanamyz. Qazaq eliniń qandaı jetistigi bolsa da, biz úshin asa zor qýanysh. Qazaqstan jaqtan bir qýanyshty habar jetse, búıregimiz búlk ete túsedi. Qazaqstannyń Reseıdegi elshisi bastap, qazaqtyń jomart júrekti jigitteri qostap, Bókeı hanǵa kesene turǵyzýdy qolǵa aldy degende, marqaıyp qaldyq. Bul osy óńirdegi halyqtyń kópten kútkeni edi. Mine, búgin sol keseneniń ashylǵanyna kýá boldyq. Shynymdy aıtsam, Bókeı han kesenesi Reseıdi mekendeıtin barsha qazaqtyń abyroıyn asyryp, mereıin tasytqan ıgilikti is boldy», deıdi aǵynan jaryla. Iá, eki eldiń shekaralyq shebinde máńgilik mekenin tapqan Bókeı handaı asyl súıekti ardaqty tulǵanyń aspanmen talasqan kórikti kesenesi – qazaqtyń shejireli tarıhyna, eli úshin emirengen esil erlerine kórsetilgen qurmettiń belgisi hám qazaq-orys jurtynyń tatý-tátti kórshilik haqynyń kýási. Serikqalı BAIMENShE, Joldasbek ShО́PEǴUL, Reseı Federasııasy, Astrahan oblysy, Krasnoıar aýdany, Kishiaral aýyly.