Ilıchevka aýylynda ótken semınar-keńeste agroónerkásip keshenine qatysty ózekti máseleler jan-jaqty talqylanyp, naqty sharalar belgilendi.
Búginde óńirde egin oraǵy qyzý qarqyn alǵan. Aýyl sharýashylyǵy basqarmasy usynǵan málimetter boıynsha 4,2 mıllıon gektar alqaptyń besten biri bastyrylyp, shyǵymdylyq 14,7 sentnerden aınalýda. Alqaly jıynǵa qatysýshylar 2003 jyldan beri astyq ósirýmen aınalysyp kele jatqan «Agrofırma Eksımnan» JShS-niń tanaptaryn aralap, jaýapty naýqannyń barysymen tanysty. Seriktestik dırektory Tólegen Qonysbaev 30,5 myń gektar alqapqa dándi jáne maıly daqyldar ósirilgenin, eginshilik mádenıetin jetildirýdiń ozyq ádis-tásilderin keńinen qoldanýdyń arqasynda ónimdilikti 25 sentnerden kemitpeý mindeti turǵanyn áńgimeledi. 418 adam jumyspen qamtylǵan. Maıly daqyldardyń – 65, arpanyń 50 paıyzyn bastyryp úlgirgen kombaınshylar Petropavl qalasynda shyǵarylatyn «Sampo Asia» kombaınynyń jatkasy jasymyqty jınaýǵa qolaıly, aýa raıyn talǵamaıtyn artyqshylyqtaryn aıtyp berdi. Sheteldik tehnıkalarǵa qaraǵanda, baǵasy qoljetimdi.
«Qaztehmash», «Avagro», «Petropavl traktor zaýyty» kásiporyndarynyń joǵary ónimdi aýylsharýashylyq tehnıkalary qoıylǵan kórmemen tanysý kezinde aımaq basshysy Qumar Aqsaqalov klımaty qatal, qubylmaly, táýekeli kóp ólkede bıdaı surpynyń ósirilý tehnologııasyn jan-jaqty meńgerýdiń mańyzdylyǵyn atap kórsetti. Aldyn ala boljam boıynsha 6 mıllıon tonnaǵa jýyq el rızyǵy qambaǵa quıylady, dep mejelengen. Qytaı, Iran, Reseı sekildi iri derjavalar Qyzyljardyń sapaly astyǵyna qyzyǵýshylyq tanytyp otyr.
– Otandyq tehnıkalar ónimdilik, dızel otynyn únemdeý parametrleri jaǵynan sheteldikinen kem emes. Agroqurylymdar tarapynan suranys artyp keledi. Endigi kezekte servıstik qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý kerek, – deı kelip, Qumar Irgebaıuly kelesi jyly maıly daqyldar kólemin bir mıllıon gektarǵa deıin ulǵaıtý mindetin qoıdy.
Oblys ákiminiń birinshi orynbasary Aıdarbek Saparov agroónerkásip kesheniniń damýy jaıly baıandap berdi. Bıyl aýyl sharýashylyǵy salasyna 32 mıllıard teńge ınvestısııa tartylǵan. Bul – ótken jylǵa qaraǵanda 23 paıyzǵa kóp. Memleket tarapynan 44 mıllıard teńgeniń qarjylyq qoldaýy kórsetilip, 66 paıyzǵa ıgerilgen. 843 tehnıka satyp alynǵan. Jaýapty naýqanǵa 8 myńnan astam tehnıka birligi jumyldyrylsa, 3 myńdaıy –joǵary ónimdi egis keshenderi. 75 myń tonna arzandatylǵan janar-jaǵarmaı tolyq jetkizilgen. Jalpy, syıymdylyǵy 3,4 mıllıon tonna bolatyn 49 elevator astyq qabyldaýǵa ázir. Azyq-túlik taǵamdarynyń óndirisi 50 mlrd teńgeni quraǵan. 7 aıda 26,4 myń tonna et, 322,7 myń tonna sút óndirilip, tıisinshe 20 jáne 34 paıyzy óńdeýge jiberilgen. Onyń aıtýynsha basqa salalarǵa qaraǵanda aýyl sharýashylyǵy qyzmetkerleriniń jalaqysy áli tómen. Agroqurylym basshylaryn eńbekaqyny ýaqytyly tóleý, ózge de yntalandyrý sharalaryn júzege asyrý mindetteri tur.
AО́K-ke balamaly energııany qoldanýdyń áleýeti jaıly oblys ákiminiń orynbasary Anton Fedıaev esep berdi. Sońǵy kezderi bý qazandyqtaryna kómirdiń ornyna sabandy qoldanýǵa umtylys baıqalady. Onyń tıimdi jaqtary az emes. Eń bastysy, qorshaǵan ortaǵa zııandy zattardyń taralýy azaıady. № 2 Petropavl jylý elektr ortalyǵyn qospaǵanda oblys turǵyndary bir jylda 410 myń, bıýdjettik mekemeler 173 myń, zańdy tulǵalar 153 myń, ortalyq qazandyqtar 47 myń tonna kómir jaǵady. Endi osy qajettilikti óteýge 940 myń tonna saban jetkilikti. Jyl saıyn 4 mıllıon tonnaǵa jýyq jınalatyn sabannyń bir bóligi jerdi qunarlandyrýǵa jáne mal sharýashylyǵyna paıdalanylsa, 40 paıyzyn otyn retinde jumsaýǵa bolady.
– EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesinde «jasyl» ekonomıkaǵa aıryqsha nazar aýdarylýy beker emes. Ýaqyttyń ózi dástúrli energııa kózderin tıimdi paıdalanýdy talap etip otyr. Dala jumystary qarsańynda órteletin sabandy kádemizge jaratatyn bolsaq, eki jylda jarty mıllıard teńge bıýdjet qarjysyn únemdeı alamyz. Osy baǵyttaǵy jumysty jandandyrý ýaqyt talaby, – dedi aımaq basshysy.
«Dala kúni» aıasynda ótken semınar-keńeste egin orý naýqanyn joǵary uıymshyldyqpen ótkizýge erekshe kóńil bólindi. Elimizde óndiriletin astyqtyń úshten biri soltústikqazaqstandyq dıqandarǵa tıesili. Barlyq egistik jerdiń 770 myń gektary – maıly daqyldar. Burshaq tuqymdary 196 myń gektarǵa jeteǵabyl. Alǵash ret eki myń gektar alqapqa soıa egildi. Astyq óndirisin ártaraptandyrý–máseleniń bir jaǵy. Maıly daqyldar ósirý tehnologııasyn endi ıgerip jatqan sharýashylyqtar úshin onyń ózindik qıyndyqtary da joq emes. Qazirgi qarqynǵa qaraǵanda, asýlar bıiginen kórinedi degen senim mol. Bul oıdy oblystyq tájirıbe stansasynyń dırektory Belgibaı Qanafın de qoldady. Ol dándi jáne maıly daqyldardy jınaý men topyraqty kúzde óńdeý tehnologııalarynyń ózindik erekshelikteri týraly sóz qozǵasa, Anatolıı Rafalskıı, Erkebulan Mámbetov, Gennadıı Zenchenko sekildi iri agroqurylymdarǵa jetekshilik etetin basshylar óz tájirıbelerin ortaǵa saldy.
Jıynǵa qatysýshylar memleket tarapynan satyp alynatyn bıdaı men maıly daqyldardyń baǵasy, qosalqy sharýashylyqtardyń ónimderin ótkizý máselelerine qatysty saýaldar qoıdy.
Semınar-keńesti qorytyndylaǵan Q.Aqsaqalov AО́K salasynda eńbekaqyny ósirý, salyq tóleý, jańa jumys oryndaryn ashý, qosalqy sharýashylyqtardyń ónimderin qabyldaý, kooperatıvter qurý jóninde birqatar tapsyrmalar júktedi.
О́mir Esqalı,
"Egemen Qazaqstan"
Soltústik Qazaqstan oblysy, Taıynsha aýdany
Sýretterdi túsirgen Talǵat TÁNIBAEV