Kúsh atasy Qajymuqan óz qolymen toltyrǵan ómirbaıanynda Aqmola oblysynda dúnıege kelgenin jazady. Oǵan daý joq. Alaıda, Otyrar aýdany, Shilik aýyldyq okrýgi Aqtóbe eldi mekeninde dúnıege keldi degen sóz erteden aıtylyp keledi.
Sol Aqtóbede ótken keleli jıynda kúsh atasynyń kózin kórgen aǵaıyny, búginde marqum Dúrman Esjanov aqsaqal «Qajymuqannyń atasy Ernaq Shilik eldi mekeninen shyǵaberis jerdegi qorymda jerlengen.
Balýan babamyz – kúlli qazaqtyń ǵana emes, ısi musylman jurtynyń maqtanyshy. Shetelderge baryp kúreskende aldymen Allaǵa sıynyp, Qobylandy babasyna duǵa baǵyshtap, kúres alańyna shyqqan. Muńaıtpas Aqtóbeden kóshkende Qajymuqan áli býyny qatpaǵan náreste. Ákesi dúnıe salǵan soń, anasy balýanǵa týǵan jerge qaıta qonys aýdarýdy únemi aıtyp otyrǵan», degen estelik aıtyp otyrady eken. Qajymuqan ata-baba qonysyna 1934 jyly oralady. Aýyldyn bıik jotasynan qorjyn tam salady. Biraq, tirshilik jaǵdaıy qıyndaǵan soń jol boıyndaǵy Ordabasy aýdany, Temirlan aýylyna 1947 jyly kóship, ómiriniń aıaǵyna deıin sol jerde turady.
– Aqtóbede balýan turǵan úıdiń ornynda búginde ashyq aspan astyndaǵy murajaı boı kóterdi. Tozǵan úıdi aýyldaǵy bilim oshaǵy óz qaramaǵyna alyp, qaıta qalpyna keltirdi, – deıdi Aqtóbe aýylyndaǵy Q.Muńaıtpasov atyndaǵy orta mekteptiń dırek- tory Jangeldi Nurov. – Murajaıdyń ishi-syrty rettelip, kúrdeli jóndeýden ótti. 2009 jyly demeýshilerdiń kómegimen balýannyń eski úıiniń ornyna dál sondaı qorjyn tam salynyp, tóbesi sý ótpeıtin qańyltyrmen qaptaldy. Murajaıda batyr babamyzdyń el ishindegi týǵan-týystary men dos-jarandarynan jınalǵan qundy jádigerler saqtaýly tur.
Sol murajaıdy zamanaýı talaptarǵa saı jasaqtap, janynan saıabaq qurylysyn josparlap, arnaıy joba da jasadyq. Josparymyz iske assa, babamyz turǵan oryn gúlzar baqqa aınalyp, aýyl turǵyndary men qonaqtarynyń demalatyn ornyna aınalmaq.
Qajymuqan Muńaıtpasuly – qazaq rýhanııatynyń uly tulǵasy. Taý tulǵany qalaı ulyqtasa da jarasady. Izin jalǵaıtyn, tarıhty umytpaıtyn urpaqtary bar jerde uly babanyń murasy ólmek, óshpek emes. Oıǵa alǵan maqsatqa jetý úshin arnaıy shot ashylyp, qor quryldy.
Bul maqsat ta oryndalar. Ázirge Aqtóbe aýylyndaǵy Qajymuqan babamyz óz qolymen kirpishin qalaǵan, jotaǵa salǵan úıiniń qaz qalpyna keltirilgen nobaıy kózge ottaı basylady.
Harbınde ótken Reseı-Japonııa balýandarynyń beldesýinen keıin japonnyń bas balýany Sarakıkı Djıfondý ólim men ómir bettesken djıý-djıtsý jekpe-jegine shaqyrǵanda orys balýandary bas buǵyp qalady. Sonda «janym – arymnyń sadaǵasy» dep Qajymuqan býyrqanyp kilemge shyǵady. Arǵy jaǵy oqyrmandarǵa belgili. Qaıdaǵy Reseı ımperııasy úshin emes, óz eliniń, óziniń namysy úshin ólimnen qaımyqpaǵan qazaqtyń bas batyry alash balasyna qashanda úlgi. Bar qazaqqa teń batyr erligi búginde sportshylarymyzdy sharqaıraqtaı qaırap júr.
Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy