EKSPO-2017: Toqsan úsh kúnge sozylǵan halyqaralyq mamandandyrylǵan kórme máresine jetti

Shara ádettegideı, esigin aıqara ashyp, kelýshilerdi qabyldap, sherý ótti. Kór­meniń alǵashqy kúnderi ke­lýshiler sany 20-30 myń­nyń shamasynda bolsa, sońǵy táýlikterde bul kór­setkish bes esege deıin kó­beıip, júz myńnan asyp jyǵyldy. 

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev halyq­ara­­lyq EKSPO-2017 maman­dan­dyrylǵan kórmesiniń jaby­lý rásimine qatysty. Elbasy jı­­ynǵa qatysýshylar aldynda sóı­­legen sózinde Astana men eli­miz­diń barlyq óńirleri kúsh ju­myldyrǵanynyń arqasynda EKSPO-2017 kórmesi tabysty ót­kenin aıtty.

Nursultan Nazarbaev kór­me­niń Qazaqstan ekonomıkasyn da­mytýǵa mýl­tıplıkatıvtik tur­ǵydan oń áser et­kenin erekshe atap ótti. 

– Shaǵyn jáne orta bıznestegi 1400-den astam kásiporyn quny 640 mıllıard teńge bolatyn taýarlardy jet­kizýge jáne qyz­met kórsetýge tapsy­rys al­dy. Týrıstik sektor jandana tús­ti. Týroperatorlardyń qyzmetine degen suranys 1,8 ese artty. Astanada kásipkerlik sýbektileriniń sany 10 paıyzdan asa kóbeıdi. Elorda bıýdjetine qyzmet kórsetý salasynan túsken salyq 1,2 ese ósti. Qazaqstannyń astanasy bú­kil álemniń nazaryn ózine aýdardy, – dedi Elbasy.        

Memleket basshysy kórme aıasynda ótken mádenı jáne halyqaralyq sharalarǵa toq­taldy.

– Kún saıyn elordamyz tórtkúl dúnıeniń túkpir-túk­pirinen jetken túrli máde­nıettiń áýeni men naqyshyna bólenip turdy. Búgingi saltanatty rásim Islam yntymaqtastyǵy uıymynyń ǵylym jáne tehnologııalar jónindegi sammıtimen tuspa-tus kelip otyr. Onda ıslam álemindegi ǵylymı-tehnıkalyq damýdyń mańyzdy máseleleri talqy­la­nýda. Jalpy, EKSPO aıasynda 6 myńnan as­tam túrli is-shara ótkizildi, – dedi Nursultan Nazarbaev.  

Qazaqstan Prezıdenti elimizdiń Eýrazııa óńirindegi qaýipsiz ári qarqyndy damyp kele jatqan memleket retindegi oń ımıdjin nyǵaıta túskenin atap ótti.

Memleket basshysy «Bolashaqtyń energııasy» aıasynda ozyq ıdeıalar men tehnologııalardyń damýyna túrtki bolǵan jáne álemde ǵylymnyń ózara yqpaldastyǵyn nyǵaıtýǵa septigin tıgizgen kórmeniń birqatar jaǵymdy aspektilerine toqtaldy.

– EKSPO búkil álemniń ıntelle­ktýaldyq jáne tehnologııalyq áleýetin kórsetýge zor múmkindik berdi. Munda jańartylatyn energııa kózderi sala­syn­daǵy 140-qa jýyq ǵylymı jańalyq kóp­shilik nazaryna usynyldy, – dedi Nursultan Nazarbaev. 

Sonymen qatar, Qazaqstan Prezıdenti EKSPO aıasynda qazirgi zaman­ǵy energetıkalyq saıasattyń basymdyqtary jóninde jahandyq dıalog uıymdastyrylǵanyn jáne energetıka men ekologııa salasyndaǵy zamanaýı problemalardy sheshýge arnalǵan usynymdar ázirlengenin atap ótti. – EKSPO kórmesin ótkizý arqyly bizdiń el «jasyl» tehnologııalardy damytý ıdeıasyna berik ekenin taǵy da dáleldeı tústi. Jalpy, bizdiń kórme «taza energetıkany» jahandyq deńgeıde da­mytýǵa aıryqsha úles qosatynyna senim­dimin, – dedi Memleket basshysy.

Sonymen birge, Nursultan Nazarbaev EKSPO ınfraqurylymyn kórmeden keıin paıdalaný jospary jóninde oı bólisti. 

– «Nur Álem» jáne kórme taqyryby kórinis tapqan basqa da birqatar pavılondar «EKSPO murasy» retinde saqtalady. Kórmeniń aıaqtalýy birneshe aýqymdy jańa jobalardy bastaýǵa múmkindik beredi. Eń aldymen, munda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy ornalasady. Ol qarjy habyna, ınvestısııa tartatyn ortalyqqa aınalyp, halyqaralyq qarjy júıesinde laıyqty orynǵa ıe bolýǵa tıis, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.   Sondaı-aq, Memleket basshysy «jasyl» tehnologııalar men ınvestısııa­lardy damytý jónindegi halyq­ara­lyq ortalyqty jáne IT-startaptar ha­ly­q­aralyq tehnoparkin qurýǵa arnalǵan jobalarǵa toqtaldy.

– EKSPO kórme kesheni tolyǵymen ınnovasııalyq jáne ornyqty damýdyń maqsattaryna odan ári qyzmet etetin bolady. Barshańyzdy jańa ortalyqtardyń jumysyna belsendi atsalysýǵa shaqyramyn, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Sońynda Qazaqstan Prezıdenti kórmeni ótkizýge úles qosqandardyń bárine alǵys aıtyp, kelgen qonaqtarǵa erekshe rızashylyǵyn bildirdi.

– Osymen halyqaralyq EKSPO-2017 mamandandyrylǵan kór­mesin jabyq dep jarııalaımyn! Onyń ıdeıasynyń tolyǵymen júzege asý­yna qoldaý kór­setken Qazaqstan hal­qyna rıza­shy­ly­ǵymdy bildiremin. Kór­meniń sátti ótýine myńdaǵan adam at­salysyp, eńbek etti. Barshańyzǵa Qazaq jerindegi aıtýly sharaǵa belsene qatysqandaryńyz úshin alǵys aıtamyn, – dedi Memleket basshysy.

EKSPO-nyń jabylý saltanaty keshen aýmaǵyndaǵy amfıteatr­da uıymdastyryldy. Onda aldy­men DJ Timofei men Nurbergen Maham­betov syndy estrada ánshileri, «Americano», «Holliwood» qatarly top­tar meımandarǵa kóterińki kóńil kúı syı­lady. Sodan keıin sahnadaǵy alyp ekrandardan EKSPO kórmeleriniń tarıhy kórsetildi. 

Onda adamzat balasynyń jetken jetistikteri, atap aıtqanda, avtokólikten bastap, qolymyzdaǵy smartfondarǵa deıingi úzdik tehnologııalardyń tarıhynan syr shertildi. Uıymdastyrýshylar jas urpaqtyń býyny retinde balany sońǵy tehnologııalarmen bezendirilgen sahnaǵa shyǵaryp, jas býynnyń kózimen ke­leshekten habar beredi. Kórkem qoı­ylymda kún jáne jel kúshimen bir­ge, sý astyndaǵy baldyrlardan da ener­­gııa óndirýdiń tehnologııasy aı­shyq­tal­ǵan. Sondaı-aq, HHI ǵasyrdyń kre­atıvti jobasy – bolashaqtyń vakýýmdy poı­yzynyń jobasy tanystyryldy. Sa­ǵatyna 1300 shaqyrymmen júretin keleshek kóliginiń jobasynyń avtory – ataqty amerıkalyq ónertapqysh Ilon Mask. Poıyzdyń synaǵy AQSh-ta ótkizilgen. Qazirgi ýaqytta ony iske asyrý jobasy qolǵa alynýda. Bul poıyz bolashaqta Almaty men Astana aralyǵyn 45 mınýtta júrip ótedi. 

Sharada ár adamnyń qa­da­mynan, ósimdikterden óndiriletin ener­gııa­nyń jobalary tanystyryldy. Uıym­das­tyrýshylar qoıylym arqyly qara­paı­ym gúldiń smartfondy qýattaı ala­tynyn kórsetken. Demek, qorshaǵan orta da energııanyń kózine aınalady. Terezedegi gúl úıdiń kórkine aınalyp qana qoımaı, shańyraqqa jaryq bere alady. Ekologııalyq taza energııalar qorshaǵan orta arqyly arnaıy qoımaǵa jınalyp, halyqqa qyzmet etpek.

Shara barysynda uıymdastyrylǵan mýltımedıalyq mańyzdy sandar kópshilik nazaryna usynyldy. Aıtalyq, kórme ótkizilgen 3 aı ýaqytta 33 myń ártis Astanada óner kórsetip, kórmege 180 eldiń meımandary kelip qaıtqan. 4,5 myń erikti eńbek etip, qonaqtar 100 mln fotosýret túsirgen. Kórme aýmaǵynda 88 usynys jasalyp, jas otbasylar jańa ómir bastaǵan. О́z kezeginde ǵalymdar 153 óner týyndysyn tanystyrǵan.

Saltanatty jıynda Halyqaralyq kórmeler bıýrosynyń bas hatshysy Vısente Lossertales beınetaspa arqyly quttyqtady. Ol osy tarıhı sharaǵa qatysa almaǵanyna ókinishin bildirip, sharanyń uıymdastyrylýyn joǵary baǵalady. «Jańǵyrmaly energııany ilgeriletý – turaqty áleýmettik damýǵa baǵyttalǵan qıyn sharýa. Dese de, balamaly qýat kózderin tabý, qoldaný, ony taratý HHI ǵasyrdyń mindeti bolyp sanalady. Al Astanada máresine jetken EKSPO kórmesi tehnıkalyq jáne tehnologııalyq jetistikterge jetti, sondaı-aq oǵan qatysýshy mem­leketterdiń mádenıetin, tarıhyn kór­set­ti. Qazaqstan bul rette úlken jaýapty mıs­sııany atqaryp, laıyqty deńgeıde ót­kizip shyqty», dedi bas hatshy. 

Vısente Lossertales bul sharada álemniń barlyq memleketi ózderiniń tehnologııalyq, ǵylymı jetistikterin kórsetkenin aıtty. Onyń aıtýynsha, barlyq qurlyqtyń 178 elinen mıllıondaǵan adam qatysty munda. EKSPO-ny ótkizý arqyly Qazaq eli, Astana halyqaralyq sharany uıymdastyra alatyn irgeli memleket ekenin ańǵartty. Úsh myńnan asa taqyryptyq, mádenı, aǵartý sharalary uıymdastyrylyp, kórmeniń salmaǵyn bıiktetti. EKSPO tarıhynda Astanadaǵy tarıhı shara óz ornyn aıshyqtady. 

Alqaly jıynda «Astana-EKSPO-2017» UK» AQ basqarma tóra­ǵa­sy Ahmetjan Esimov Halyqaralyq kórmeler bıýrosynyń týyn bıýro prezıdenti Stın Krıstensenge saltanatty jaǵdaıda tabystady. Rásim barysynda HKB ánurany oryndaldy.

Merekelik jabylý saltanaty aı­ryq­sha otshashýmen, «Mýzart» toby­nyń, Maıra Muhamedqyzy, Jámılá Serkebaeva, Lada Qysyqova qatarly es­trada juldyzdarynyń qatysýymen ótken konsertpen jalǵasty. Kórmeniń sońǵy esigi jabylǵan tańǵy 2.30-ǵa deıin halyqaralyq pavılondar ózderiniń konserttik baǵdarlamalaryn usyndy. 

Ashat RAIQUL, «Egemen Qazaqstan»

Sýretterdi túsirgen  Erlan Omar,  «Egemen Qazaqstan»