Memleketshil azamat

Qalyń jaýǵan qar qursaýynda qalǵan aýyl tur­ǵyndary syrtqa shyǵar jol ashyp ábigerge tústi. Úıindi qardy kú­rep,  úıden shyǵar-aý, biraq aýdan-aýylmen qatynasty oılap úreılengenderi de az emes. Jol ashylmaı baılanys úzilse qaıt­pek?! Osynaý bir qıyn sátte, qalyń qardy buza-jara qar­da júretin kólikpen jalǵyz jetken oblys ákimi Bolat Jyl­qyshıevti kórgen jurttyń boıyndaǵy úreı sol sátte-aq seıilgen bolatyn.

Ilgeride jurt turǵyny mol, aýmaǵy úlken, tirligi kóp Ońtústik Qazaqstan oblysyn basqarǵan Bolat Ábjapparulynyń óńirdegi áleý­mettik-ekonomıkalyq ahýaldan da, qoǵamdyq-saıası aýradan da shý shyǵarmaı typ-tynysh tirligin tyn­dyryp júr­genin joǵary ba­ǵa­laǵan bolatyn. О́sý baspaldaǵy obly­s ákiminiń orynbasary, departament bastyǵy, qala ákimi arqyly órilgen B.Jylqyshıevtiń ob­lys basshylyǵyna kelýi buryn-soń­dy ólkeniń jylnamasynda jaz­­ylmaǵan jańalyq bol­ǵan. Bul qyzmette ol óńir tur­ǵyn­dary aıta júrer tyń bastama­lar kóterip, jú­zege asyrdy. Mysaly, Qonaev dań­ǵy­lyn uzart­ty. Bir ǵana «Nursát» sha­ǵy­n aýdanyn salýmen-aq qol­tańb­asy qalyptasty desek te bolady. Kentaýdyń múshkil halin kó­terip, Shymkentti kórkeıtti. Ob­lys boıynsha 2005 jyly 27 643 mln  teńgeniń qurylys jumystary at­qarylypty. Jańadan 75 mektep salyndy. Ana ólimi 52 paı­yzǵa tómendedi. Oblystaǵy ká­sip­oryn­dar sany 35 709-ǵa kóbeıdi. El­di mekenderdi taza aýyz sýmen qam­tamasyz etý máselesine kóp kó­ńil bólindi. 2000 jyly qubyr sý­ymen qamtamasyz etilgen eldi me­kender sany 340 bolsa, 2005 jy­ly oǵan 46 aýyl qosyldy. Osy­laısha oblys boıynsha taza sý­men qamtylǵan aýyl 43 paıyzǵa jetken. Jylqyshıev tizgin ustaǵan 4 jyl ishinde jalpy aımaqtyq ónim­niń ósimi 40 paıyzǵa jetip, 275,8 mıllıard teńgeni quraǵan.

Sol bir jyldary ońtústik­te shý kó­bine kadr taǵaıyn­daý­da adamdar­dy alalaýdan, jer­shil­dikke, jik­shil­dikke bólinýden shy­ǵatyn. Mun­daı ósek-aıańdy ór­bitpesten, Jyl­qyshıev is te­tigin sheshetin ko­mandasyndaǵy kadr­lardy jas­tar­dan jasaqtady. Aýdandyq, aýyl­­dyq deńgeıdegi atqarýshy bı­liktiń abyroı-be­de­lin arttyrýǵa um­tyl­dy. Aıta­­lyq, buryn oblystyq bıýd­jetke jáý­teńdep júretin po­­lı­sııany qarjylandyrý ár aý­dan­­nyń jergilikti bıýdjetine júk­­­teldi. Tártip saqshylaryn qol­­­daý maqsatynda oblystyq bıýd­­­jet qarjysynan polıseıler­ge 50 avtokólik syıǵa tartyldy.

Ozattyǵymen tanylǵan aýyl ákim­­­derine de otyzdan astam «te­mir tulpardyń» kiltin tapsyrdy. Dıqandar úshin aýadaı qajet ma­shına-traktor stansa­lary qu­ryl­dy. Mamandyǵy ın­jener-meha­nık, ınjener-ekonomıst ákim óner­kásip salasyn jandandyrdy. Uzaq jylǵy «uıqysynan oıanyp», tir­shilik kóshine qaıta ilesken 43 ká­sip­orynǵa 5421 adam jumysqa tur­dy. О́ńirge ınvestısııa tartý qar­­qyndy júrgizildi. Sol jylda­ry álemniń 55 memleketimen eks­­porttyq-ımporttyq ope­ra­sııa­lar­dy júzege asyrǵan oń­­tús­­tik­qazaqstandyqtardyń sy­r­t­qy saý­da aınalymy 277 mı­l­­- lıon AQSh dollaryna jetti. Ob­lysta 16 aýyl­dyq nesıe se­rik­testigi ju­mys is­tep, 2005 jy­ly egin já­ne mal sha­rýa­shy­lyǵyna 1916 mıl­lı­on nesıe berilgen. Mal tu­qy­myn asyl­­­dandyrýǵa bıýd­jetten bó­li­ne­­tin qarjy kó­lemi artty. Oty­rar, Báıdibek, Shar­dara aý­dan­da­­ry­­­nyń ekologııa­sy, ekonomıkasy na­­sharlyǵy eskerilip, arnaıy baǵ­dar­­lama túzildi. Aıta bersek, tyń bas­­tama, oń ózgeris kóp.

Oblysty basqarýǵa deıingi qyz­­­metterinde de Bolat Ábjap­par­­uly ózindik qoltańbasyn qal­dyr­dy. Mysaly, Taraz qa­la­syn toq­sanynshy jyldary bi­lik­ti­lik­pen basqara bilgen Bo­lat Áb­ja­pparulynyń «Taraz qalas­y­nyń qurmetti azamaty» atanýy kóp jaıtty ańǵartady. Qysqa jip kúr­­meýge kelmegen kúrdeli ke­zeń­­­de joqtan bar jasap, óte syn sa­­­ǵat­ta tirliktiń kózin tapqan is­ker­­­­ligin, uıymdastyrýshylyq qa­rym-qabiletin daýsyz dáleldedi. Bul Bolat Jylqyshıevtiń ómir jo­­lyn­daǵy jarqyn, sonymen bir­­­ge úlken belesterge jol ash­qan kezeń boldy. Budan keıin ol Ońtústik Qazaqstan oblysy áki­mi­­niń orynbasary, basqarma bas­­­shysy, Kentaý, Shymkent qa­la­­­la­rynyń ákimi qyzmetterin abyroımen atqardy. Al 2002 jyly Elbasy oǵan Ońtústik Qazaqstan ob­lysynyń ákimi laýazymyn senip tap­syrǵany belgili.

О́zine júktelgen mindetterdi á­rd­aıym múltiksiz oryndaýǵa um­ty­lyp, ultqa, el-jurtqa paıdasy mol talaı oń bastamalardy sátti jú­zege asyrǵan, syı-qurmetke ke­­nelgen abzal azamat budan keı­in­­gi jyldary Senat depýtaty atan­dy. Senattyń depýtattyq kor­pýsyndaǵy bedeldi komıtetti bas­qardy. О́tkenge kóz júgirtsek, Ken­taý, Shymkent qalalarynyń tur­ǵyndary únemi aıtyp otyratyn ıgi isteri jeterlik. Mysaly, ke­zinde tirligi turalaǵan Ken­taýǵa B.Jylqyshıevti ákim etip taǵaı­yn­daǵan sol kezdegi oblys ákimi Ber­di­bek Saparbaev ahýaldy túzetip, ál-aýqatyn kóterýdi júktegeni má­lim. Ol kezde jaǵdaı tipti qıyn edi. Járdemaqysyn ala almaǵan áıel­der ákimdiktiń ǵımaratynda tú­neıtin. Áleýmettik kómekke qol jetkize almaǵan múgedekter ǵı­marattyń aldynda turatyn. Sol ahýaldy da B.Jylqyshıev to­lyq retke keltirdi. Shymkentte 2001 jyldary tipti kommýnaldyq má­­seleler de ýshyǵyp turǵan bo­­l­a­tyn. Ony sheshti. Qalany gúl­dendirdi. Ol kezde qazirgideı aǵyl-tegil bıýdjet te joq bolatyn. So­ǵan qaramastan tam-tumdaǵan qar­jymen-aq talaı isti tyndyrdy.

Sondaı-aq, qazaǵy qalyń oń­tús­­tik jurtynyń jadynda jat­ta­l­yp qalǵan taǵy bir ıgi qadam, jı­nalystardyń, barlyq is-qa­ǵaz­dardyń oblys kóleminde mem­lekettik tilde júrgizilýi edi. Mem­lekettik til máselesine kel­gen­de ultjandy Bolat Jyl­qy­shı­­ev Senat depýtaty retinde de bel­sendilik tanytty. Memle­ket­­tik qyzmet týraly zań qa­byl­­­danarda B.Jylqyshıev «Mem­lekettik qyzmetke kelgen ár­bir adamnyń memlekettik til­di bilýin mindetteıtin ýaqyt kel­di. Zań qa­­byldanatyn bolǵan soń, ta­lap­ty da kúsheıtý kerek shy­ǵar. Egemendiktiń 20 jyly ótti, sol 20 jylda úırengisi kelgender úırendi, úırengisi kelmegen­derge mindetteý máselesin zań­ǵa engizý kerek. Memlekettik qyz­metkerge memlekettik tildi bi­lýdi mindetteý kerek», dep ke­sip aıtty. Osy arada aıta ke­te­lik, senator Jylqyshıevtiń de­­pýtattyq saýaldarynyń kóp­shi­l­igi ońtústikte oryn alyp jat­qan máselelerge qatysty boldy. Má­s­elen, oblystyq balalar aý­rýhanasynyń iske qosylýy. Aý­rý­hananyń qurylysy bitpeı qal­ǵan­da senator B.Jylqyshıev sol ke­zdegi Ekonomıka mınıstri Baqyt Sul­tanovqa tikeleı shyqqan soń, qar­jy bólindi. Qazir aýrýhana el ıgi­ligine qyzmet etýde. Sondaı-aq, se­nator Qazyǵurt aýdanyndaǵy 8 aýyldy gazben qamtý jumysyna da belsene kirisip, oblystan bir tıyn qarjy suramaı, jergilikti kásipkerlerdiń qoldaýymen gazdandyrý máselesin de sheship berdi.

Búgingi tańda qala kórkin asha tús­ken Shymkenttiń jańa ákim­shi­lik-iskerlik ortalyǵyn sa­lý má­selesi de oblysty B.Jyl­qy­shı­­ev basqarǵan jyldary joǵ­ary deń­geıde kóterilgen eken. Al odan bu­ryn oblysty abyroı­ly azamat Asanbaı Asqarov basqarǵan toqsanynshy jyldarǵa deıingi kez­diń ózinde qalanyń bas jos­pary jasalyp, joba boıynsha qa­zirgi Qonaev dańǵyly men Baı­tur­synov kóshesiniń aýmaǵynda ja­ńa ákimshilik-iskerlik ortalyq, kóp qabatty úıler salynýy tıis bol­ǵan. Biraq bas jospardy júzege asy­rý bastalar tusta Asanbaı As­qa­rov qýdalanyp, qyzmetinen bosady. Ortalyq bolady degen jerler tý-talapaıǵa tústi. Odan keıingi aralyqta Shymkenttiń bas josparyn jasaýdy bilikti basshy Bolat Jylqyshıev qolǵa aldy. Áýelgi tyń bastama búginde júzege asyrylyp keledi. 

Qazaqtyń tanymynda «tekti» degen ádemi sóz bar. Tektilik – adal­dyqty tý etip, aqyly men eń­be­gine ǵana sengen, ulttyń ta­ny­myn otbasylyq ustanym qyl­ǵan áýletterge qatysty aı­ty­la­tyn uǵym. Osy oraıda, Jyl­qy­shı­evterdi jurt tekti áýletke jat­qyzatynyn aıta ketelik. Ákesi Áb­jappar oblys deńgeıinde bas­shy­lyq qyzmetter atqarýymen ǵa­­na emes, jazýshylyǵymen de el­ge tanymal bolǵan jan. Jazý­shy­­nyń uly da qaı deńgeıdegi laý­azymdy qyzmette bolsyn eń­bek­qorlyǵymen, iskerligimen, adal­dyǵymen jáne basqa kópt­e­gen jaqsy qasıetterimen el al­ǵy­sy­na bólendi.

Elimizdiń ósip-ór­ken­deýine sińirgen eńbegi joǵary baǵalanyp, birneshe memlekettik nag­radalarmen marapattalǵan, bú­gingi kúni halyqqa qyzmetin ón­di­riste jalǵastyryp kele jat­qan Bolat Jylqyshıev aǵamyz as­qaraly alpys jasqa tolyp otyr. Ult­tyq ustyn, ulttyq təlim, ult­tyq qundylyqtardyń eń nəzigi, eń qajettisi, eń súbelisi bala tər­bıesi ekeni anyq. Bul oraıda, Bo­lat aǵamyz – ómirde óz ornyn taýyp, otbasyly bolǵan úsh ulynan ta­raǵan nemereleriniń qyzyǵyn kó­rip otyrǵan baqytty ata.

Ǵalymjan ELShIBAI, «Egemen Qazaqstan»