Ashǵabadta jabyq ǵımarattaǵy jáne jaýyngerlik ónerden V Azııa oıyndary bastaldy

Baıraqty básekeniń ashylý saltanatyna qurmetti qonaq retinde memleketter basshylary, bedeldi saıasatkerler, halyqaralyq uıymdardyń jetekshileri qatysty. Jarystyń ashylý rásiminde 777 sportshy báseke baıraǵyn 17 saǵat 17 mınýt ýaqytynda kóterdi.

Munyń aldynda, senbi kúni Ashǵabadta Qazaqstannyń jalaýy jelbiredi. Atletter qalashyǵynda ótken tý kóterý sharasyna Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstri Sport jáne deneshynyqtyrý isteri komıtetiniń tóraǵasy Elsııar Qanaǵatov bastaǵan delegasııa quramy qatysty. Túrikmenstan qarýly kúshteriniń qurmetti kúzetshileri týymyzdy joǵary kóterdi. Jarys uıymdastyrýshylary estelik syılyqtar tabys etip, saltanatty túrde elimizdiń Ánurany shyrqaldy.

Mundaı dodaǵa Azııa qurlyǵynyń turaqty túrde qatysatyn 45 elinen bólek Muhıt aımaǵynyń 17 memleketi tuńǵysh ret synǵa túsýde. Bul jolǵy jabyq ǵımarattaǵy jáne jaýyngerlik ónerden V Azııa oıyndarynyń urany «Densaýlyq. Shabyt. Dostyq» boldy. Ashǵabad qalasy jarysty ótkizý mártebesine 2010 jyldyń 19 jeltoqsanynda ıe bolǵan. Al 2013 jyly Inchhonda (Ońtústik Koreıa) ótken IV Azııa oıyndarynda Azııa Olımpıada Keńesi jarystyń resmı týyn Túrikmenstanǵa tapsyrǵan edi.

Jabyq ǵımarattaǵy jáne jaýyn­ger­lik ónerden Azııa oıyndary­ 2005 jyl­dan beri turaqty túrde uıym­das­tyrylyp keledi. Azııa chempıonaty­nan keıingi ekinshi dárejeli birinshilik retinde sanalǵan bul jarysqa Qazaqstan quramasy bıyl tórtinshi ret qatysyp jatyr. 2005 jyly tuńǵysh ret uıym­dastyrylǵan atalǵan týrnırde bizdiń eldiń sportshylary 23 altyn, 15 kúmis jáne 6 qola medal ıelengen bolatyn. Jalpy sany 44 júldemen medal kórsetkishi boıynsha jalpykomandalyq esepte ekinshi oryn alǵan. Birinshi oryndy 57 júldemen (24 altyn, 18 kúmis, 15 qola) Qytaı sportshylary ıelengen-tin. Al medal sany boıynsha Qazaqstan quramasynan ozǵan, biraq altyn júlde boıynsha kem jınaǵan (20 altyn, 21 kúmis, 33 qola) Taıland quramasy úzdik úshtikti qorytyndylaǵan edi.

Araǵa eki jyl salyp jabyq ǵımarat­taǵy jáne jaýyngerlik ónerden Azııa oıyndary Qytaıdyń arnaıy ákimshilik aýdany sanalǵan Makao qalasynda ótti. Bul dodaǵa Azııanyń 44 elinen kelgen 1800-ge jýyq sportshy sporttyń 17 túrinen óz baqtaryn synady. Qazaqstan quramasynyń sportshylary bul synda medal boıynsha eki jyl burynǵy nátıjesin qaıtalaı almady. Sportshylarymyz Makaoda toǵyz altyn, 20 kúmis jáne 13 medalmen jalpykomandalyq esepte úzdik bestikke endi. Medal kórsetkishi boıynsha alǵashqy úsh oryndy Qytaı (25, 26, 24), Taıland (19, 28, 22) jáne Gonkong (15, 9, 11) ıelendi.

Vetnamda ótken úshinshi Azııa oıyn­darynda Qazaqstandyq sportshylar sporttyń on túrinen qurama qorjynyna 58 júlde saldy. Eń kóp medaldi júzý sportynan synǵa túsken sportshylarymyz ıelendi. Olar 10 altyn, 9 kúmis jáne 8 qola júlde jeńip aldy. Al ekinshi kórsetkish jeńilatletterimizge tıesili boldy. «Sport padıshasy» atalǵan sport túrinen otandastarymyz alty altyn, tórt kúmis jáne tórt qola medaldi mise tutty. О́zbekstannyń belbeý kúresi men kıkbokstan ulttyq qurama sportshylaryna qos-qos altyn júlde buıyrdy. Jalpy esep boıynsha, Qazaqstan quramasy 21 altyn, 16 kúmis jáne 22 qola medal enshiledi. Medal jıyntyǵy boıynsha úshinshi satydan kórindi. Birinshi orynda ádettegideı Qytaı quramasy (48, 25, 19) bolsa, jarys­ty uıymdastyrýshy Vetnamǵa ekinshi oryn buıyrdy.

Tórtinshi jabyq ǵımarattaǵy jáne jaýyngerlik ónerden Azııa oıyny 2011 jyly Qatarda ótý kerek bolatyn. Alaıda, Qatar bul jarysty ótkizýden bas tartty. Sóıtip, ol jyly Azııa oıyndary tarıhta tuńǵysh ret ótpeı qaldy. Kelesi Azııa oıyndary 2013 jyly Ońtústik Koreıanyń Inchhon qalasynda ótti. Bul doda 2014 jyly dál osy qalada uıymdastyrylatyn Azııa oıyndary aldynda ótkizilgen soń, kóp memleket sportshylaryn jibermeı qaldy. Sóıtip, jarysqa Azııanyń 44 elinen 1500-den asa sportshy qatysty. Bir aptaǵa sozylǵan básekede qazaqstandyq sportshylar 31 medalǵa qol jetkizdi. Onyń jeteýi altyn, segizi kúmis jáne on altysy qola. Jalpykomandalyq esepte besinshi oryndy qanaǵat tutty. 

  Bıylǵy baıraqty básekege Azııanyń 62 elinen kelgen 6000-ǵa jýyq sportshylar sporttyń 21 túri boıynsha synǵa túsýde. Al Qazaqstan qurama sapynan 16 sport túri boıynsha 181 sportshy jarys jolyna shyǵady. Olardyń qatarynda Olımpıada oıyndarynyń chempıony Olga Rypakova da bar. Taǵy bir aıta keter jaıt, bıylǵy jabyq ǵımarattaǵy jáne jaýyngerlik ónerden Azııa oıyndarynyń baǵdarlamasyna belbeý kúresi boıynsha qazaq kúresi de engen. Bul synda el namysyn Qasymhan Túlenbaev (70 kg), Ádiljan Ystybaev (90 kg) jáne «Qazaqstan barysy» men «Álem barysy» týrnırleriniń jeńimpazy Aıbek Nuǵymarov (+90 kg) sekildi balýandarymyz qorǵaıdy. 

Jarys resmı túrde keshe ashylǵany­men, negizgi básekeler 16 qyrkúıekte bastalyp ketti. Bir qyzyǵy, dodanyń birinshi kúninde Túrikmenstan sportshylary 16 altyn, 14 kúmis jáne 7 qola medal ıelenip, tarıhı nátıjege qol jetkizip otyr. 2013 jylǵy birinshilikte Túrikmenstan quramasy eki altyn medal ǵana alǵan bolatyn. Ázirshe Qazaqstan quramasynyń qorjynynda úsh qola medal bar. Úsh medaldi de djıý-djıtsý sportynyń ókilderi ıelendi. Atap aıtar bolsaq, Janbolat Zakarın (69 kg), Nurlan Espolov (77 kg) jáne Qýandyq Eseneev (85 kg). Iran jáne Vetnam sportshylarymen birdeı úsh qola júlde ıelengen Qazaqstan quramasynyń sportshylary jalpykomandalyq esepte segizinshi orynda keledi.

Álı BITО́RE, «Egemen Qazaqstan»