Álemdik qoǵamdastyq moıyndaǵan Qazaq eli

Reks Tıl­ler­son­nyń sózi kezdeısoq emes hám Qazaq­stan­nyń jappaı qyryp-joıý qarýynan bas tartýy jóninde kel­tirgen onyń derek­teriniń irgetasy berik. Keıingi jyl­dary ıadrolyq qaýipsizdik máselesi halyqaralyq qo­ǵam­dastyqty alańdata bastady. Maman­dardyń pikirinshe, álem úshinshi dúnıejúzilik soǵystyń, ıadrolyq aı­qastyń aldynda tur.  Keıingi jarty jylda baıqa­ǵan­y­myz­daı, AQSh pen KHDR arasyndaǵy sóz qaq­tyǵysy keń taralyp, bitimge kelmeı­tin­deı deńgeıge jetti. Eki tarap ta keri she­gineıin dep otyrǵany joq. Osyndaı jaǵdaıda beıbit kelis­sózder zor mańyz­ǵa ıe bolady. Son­dyqtan osy máse­leni talqylaý jó­ninde syrtqy ister mınıstrleri ara­synda BUU Qaýipsizdik Keńe­siniń sha­qy­rylymy boldy. 

AQSh Memlekettik hatshysynyń sózinen eki jaǵdaı anyq baıqalady. Áýeli halyqaralyq qoǵamdastyq N.Nazarbaev bastaǵan Qazaqstannyń áre­ketterin shynynda joǵary baǵa­laıdy. Iаdrolyq qarýdan óz erkimen bas tartyp, beıtarap jáne beıbit saıa­sat ustanýdyń mańyzy zor. Ekin­shiden, AQSh bastaǵan álem elderi Qazaqstannyń antııadrolyq qozǵa­lysty damytý jáne keńeıtý jó­nin­degi tájirıbesin halyqaralyq deń­­geıde qabyldaýǵa ázir ekenin kórse­tedi. 

Iаǵnı, N.Nazarbaevtyń an­tı­ıadrolyq qozǵalysqa qatysty búkil bastamalary alpaýyt elder tara­pynan oń baǵalandy. El­basy toq­sa­nynshy jyldardyń orta­synda kótergen másele joǵary deńgeı­degi tú­si­nistik pen qoldaýǵa ıe boldy. Pre­zı­dentimiz búkil álemde ıadrolyq qa­rýsyz aımaq qurý baǵytyn usynady.

 Qazaqstannyń óz erkimen qýatty ıad­rolyq qarý arsenalynan bas tart­qany belgili. Álemde alǵash bolyp Semeıdegi ıad­rolyq synaq polıgonyn japty. Al 2006 jylǵy tamyzda Semeıde qol qo­ıylǵan Ortalyq Azııada ıadrolyq qa­rýsyz aımaq qurý jónindegi kelisim Qa­zaqstan basshysynyń jappaı qy­ryp-joıý qarýynan bas tartýdaǵy teń­dessiz erligin kórsetedi. Sol kezde Or­talyq Azııa taǵy bir márte álem el­deriniń nazaryn ıadrolyq qarýdy taratpaý máselesine aýdarǵan bolatyn. 

Ortalyq Azııada ıadrolyq qarýdan azat aımaqtar qurǵan N.Nazarbaevtyń antııadrolyq qozǵalysy halyqaralyq deńgeıge shyqty. Osylaısha, Qazaqstan ıadrolyq qarýdan bas tartyp, beı­bit álem qurýdaǵy saıası erik-jiger­diń naǵyz úlgisin kórsetti.  Sondyqtan R.Tılersonnyń N.Nazarbaev­­­tyń eńbegin joǵary baǵa­­laýy kez­­deısoq emes. Elbasymyz álem elderi arasynda sarabdal saıasatkerge aına­lyp, dıplomatııalyq já­ne dostyq áre­­­ketter arqyly qalyp­tasatyn beıbit álem qurýda mańyzdy ról atqara bas­ta­dy.  Osy oraıda, N.Nazarbaevtyń beı­­bit­­shilik jónindegi Nobel syıly­ǵyna bir­neshe ret, tipti amerıkalyq kon­gresmen­der tarapynan usynylǵanyn aıta ketý kerek. 

Rýslan IZIMOV, saıasattanýshy