Asfendıar sultan – Kishi júz hany Ábilqaıyrdyń shóberesi, Aıshýaq hannyń nemeresi, Kishi júz Jetirýdaǵy tabyn rýyn basqarǵan, dıstansııa bastyǵy bolǵan belgili tulǵa. Onyń uldary – Muhammed Maǵzum Neplıýev kadet korpýsyn, Seıitjappar Orynbor qalasyndaǵy qazaq sultandarynyń balalaryn orys saýatyna úıretý úshin arnaıy uıymdastyrylǵan mektepti bitirgen. Al Seıitjappardyń uly Sanjar Asfendıarovtyń qazirgi Qazaqstannyń joǵary bilim salasyn, tarıh ǵylymyn, bilikti medısına qyzmetkerlerin daıarlaý júıesin qalyptastyrýdaǵy ushan-teńiz eńbegin kópshilik jaqsy biledi.
Asfendıar sultannyń qulpytasy 2014 jyly Aqsaı qalasynyń turǵyndary Aǵajaı Meńdihanov pen Zarlyq Mýsınniń kórsetýimen anyqtalǵan bolatyn. Arab jazýymen jazylǵan mátinde «Kishi júz halqynyń han násili Asfendıar Súgáli balasy 1865 jyly 73 jasynda qaıtys boldy. Naýryz aıynyń 21-i, dúısenbi kúni jerlendi» dep jazylǵan. Oǵan qosa sultannyń Shyńǵys hanǵa deıin taratatyn shejiresi qashalǵan eken.
Asfendıar sultannyń qulpytasy – Qarakemerdegi úlken kóne zıratta qulamaı saqtalyp qalǵan jalǵyz eskertkish. Jalpy Bórli óńirinde 1930 jyldary bolshevıkter qazaq molalaryndaǵy arab jazýly qulpytastardy jappaı qıratyp, qurylys materıalyna paıdalanǵan. Sondyqtan Asfendıar sultannyń qulpytasy saqtalýy osydan birneshe jyl buryn sensasııalyq oqıǵa retinde qabyldanǵan bolatyn.
Elbasymyzdyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynan bastaý alǵan qulshynyspen osydan biraz ýaqyt buryn Bórli aýdanynyń jastary «Týǵan jerge taǵzym» atty shtab qurǵan bolatyn. Top músheleri aýdannyń tarıhı múıisterin aralap, qarııalarmen kezdesip, óńir tarıhynyń shejiresin jınaýǵa kirisken. Mine, búgin sol belsendi jastardyń bastamashyldyǵymen tarıhı tulǵanyń qabiri qorshalyp, jańa belgi ornatyldy. Top jetekshisi Aına Kárimovanyń aıtýynsha, bul iske aýyl turǵyndary, sonyń ishinde Aǵajaı Meńdihanov, Ǵarıfolla Seıdeshuly sekildi aqsaqaldar kóp úles qosqan.
Qazbek QUTTYMURATULY, «Egemen Qazaqstan»