OQO-da batyrlar jyryn jatqa aıtýdan oblystyq baıqaý ótti

Jobanyń maqsaty – rýhy myqty, namysty, qaısar aza­mat tárbıeleý, óskeleń urpaq­ty qazaq halqynyń rýhanı qundylyqtaryna sýsyndatyp,­ otansúıgish etip ósirý. Batyr­lar jyryn jattap ósken bala­nyń jat elderdiń ıdeologııa-syna boı aldyrmaıtynyn ata-analarǵa uǵyndyrý bolǵan. Oblystyq orys drama teatrynda ótken baıqaýǵa aýdan,­ qaladaǵy irikteýlerden ótken 48 oqýshy qatysty. Bári sheti­nen dúldúl, shashasyna shań juqtyrmaı márege jet­ti desek asyra aıtqandyq bolar edi. «Qambar batyr» das­tanyn jattap alǵanymen tusaýly attaı kibirtiktep qala beretinderin de kezdestirdik. Bul qazaq tili men ádebıeti páni muǵalimderi úshin oılanatyn jaǵdaı.

Merekeniń ashylý saltanatynda Ońtústiktiń qadirli aqsaqaldarynyń biregeıi, keıbir shal-shaýqandardaı daý emes, halyqtyń sóz marjanyn súzgen, «Qambar batyr» jyrynyń túrli nusqalaryn jınap halyqpen qaýyshtyrǵan, jasy 93-ke qaraǵan Ádihan Shilterhanov aqsaqal aq batasyn berdi. Tereńnen sóz tolǵaǵan qa­dir­mendi qarııa Elbasynyń maqalasyndaǵy Rýhanı jań­ǵyrý men ulttyq kodtyń máni batyrlar jyrynda ekendigin aıtty. «Erlik ónegesi, batyrlyq, elge, jerge súıispenshilik, ata-anaǵa degen qamqorlyq, asyl jarǵa adaldyq, osynyń bári Batyrlar jyrynda bar. Batyrlar jyryn oqyǵan óskeleń urpaq eshqashan adas-paıdy. Ultyn, memleketin súıedi. Endeshe  Elbasynyń kó­ter­gen máselesiniń mándi tusy osy. Osy oraıda «Ońtústik Qa­zaq­stan» gazetiniń ujymy, Abaı Balajan bastaǵan bas­shylyǵy el bolashaǵy úshin óte kóregen is bastap otyr. Aqy­ry baıandy bolsyn» dep ordaly oı túıindedi.

Qadirmendi aqsaqaldan soń oblystyq ishki saıasat bas­qarmasynyń basshysy Bo­latbek Tólegen, bokstan álem chempıony Qaırat Eralıev jáne «Ońtústik Qazaqstan» gazetiniń dırektor – bas redaktory Abaı Balajan sóz sóılep, qatysýshylarǵa sáttilik tiledi. Baıqaý erejesine sáıkes al­ǵashqy týrda qatysýshylar 24 jup qurap, sahna tórine shyqty. Jazýshy Marhabat Baıǵut bastaǵan 5 adamnan turatyn qazylar alqasy jyrdy jatqa aıtqan úmitkerlerdi toqtatyp, «endi myna jerinen jalǵastyr» dep bilim, biligin syn tezine saldy. Shyn júı­rikterge, bilimdige kedergi joq.­ Daıyndyǵy azdar jarys jo­ly­nan shyǵyp qalyp jatty. Ekinshi kezeńge 24 úmitker shyǵyp, ádebıet teorııasynan qoıylǵan suraqtarǵa jaýap berdi. Úshinshi aqtyq kezeńge 12 úmitker shyqqan. Munda olar «Qambar batyr» jyryndaǵy kónergen sózderdiń maǵynasyn túsindirýge tıis bolatyn.

Árıne, qazylar alqasyna ońaı bolmaǵany anyq. Uzaq keńesken olar úmitkerlerdiń jaýaptaryn saralap jeńimpaz­dy anyqtady.

Baıqaýdyń marapattaý rásiminde oblys ákiminiń oryn­basary Ulasbek Sádi­be­­kov sóz alyp, aıtýly is-shara­nyń basy-qasynda júr­gen aza­mat­tarǵa alǵysyn aıt­ty.­ –Batyrlar jyrynyń ult rýhanııatyndaǵy orny erek, onyń urpaq tárbıesine oń áseri orasan. Mine, osy tur­ǵy­dan alǵanda oblys baspa­sóziniń qara shańyraǵy – «Oń­tústik Qazaqstan» gazeti uıymdastyryp otyrǵan «Jaq­sylar,  dastan aıtaıyn... » atty búgingi baıqaýdyń mańyzy zor. Alash ardaqtylarynyń, ult zııalylarynyń qoltańbasy qalǵan bul basylym qashan da ulttyq qundylyqtardy dáripteýge atsalysyp keledi. Oǵan dálel retinde elý jyldan astam ýaqyttan beri redaksııa ujymynyń uıymdastyrýymen qazaq kúresinen gazet júldesi úshin dástúrli týrnır ótip kele jatqanyn aıtýǵa bolady. Sol úshin redaksııa ujymyna oblys ákimi Janseıit Túımebaevtyń atynan alǵysymdy bildiremin. Batyrlar jyryn dáripteýge arnalǵan baǵaly bastama da bir jolǵy is-sharamen shektelip qalmaı, osyndaı ıgi dástúrge aınalýy tıis. Bıylǵy baıqaý «Qambar batyr» dastanyna arnalsa, kelesi jyly ózge de jyr-dastandar qamtylsyn. Ol úshin óz tarapymyzdan jan-jaqty qoldaý kórsetýge daıynbyz, – dedi ol. Sonymen «Jaqsylar, das-tan aıtaıyn...» baıqaýynda bas júldeni Túrkistan qala­syn­daǵy №19 mekteptiń 8- sy­nyp oqýshysy Gúljaına Elmuratova ıelendi. Oǵan 200 myń teńge aqshalaı syılyq berilip, jeńimpazdyń qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵa­limi Maıra Nazarbekovaǵa av­to­kóliktiń kilti tapsyryldy.­ Júldeli birinshi oryndy oty­r-a­rlyq Oljas Bakıra jeńip alsa, ekinshi oryndy túrkistandyq Nazerke Narzolla men arys­tyq Áljappar Jorabekov ıe­lendi. Úshinshi oryn úsh bir­deı úmitkerge tabystaldy. Olar – otyrarlyq Álı Nu­rılla, sozaqtyq Aqbilek Kárim jáne saıramdyq Symbat Qyryqbaeva. Júldegerler men olardyń ustazdaryna qarjylaı jáne basqa da baǵaly syılyqtar tapsyryldy.

Bizdi keshegi batyr baba­lardyń erlik baıany dastan aıtýdan bólek usynylǵan tap­syrmalardy múltiksiz oryn­daǵan bilimpaz jastardyń jaý­qazyndaı qaýlap ósip kele jatqandyǵy, qazaqtyń tarıhyn jetik bilmekke degen talaptary súısintti. Elbasy aıtqan Ulttyq jańǵyrýdyń bir tarmaǵy qazaqtyń osy erlik baıanynda, jaýhar jyrynda jatyr. Jetkinshekter osyny túısinip qaıtty.

Al ózi tárbıelegen shákir­tiniń arqasynda ustazy Túr­kistanǵa kólik minip attandy. 

Osy baıqaý ótedi degendi estigen qazaqtyń talaı jaq­sy­ men jaısańy óz oıyn bil­dirgen eken. Solardyń biri qa­zaqtyń kórnekti jazýshysy, halqymyzdyń rýhanııatynyń jarshysy Dýlat Isabekov aǵamyz oıyn bylaı túıindegen eken.

– Batyrlar jyry degendi búgingi urpaq umytyp ketti me dep edim. «Ońtústik Qazaqstan» gazetiniń bul baıqaýdy qol­ǵa alǵany durys bolǵan. Ob­lys turmaq, respýblıkada bas­pasózdiń aqsaqaly atanǵan basylym osyndaı ıgi isterimen kóz­ge kórinse kerek-ti. Gazet – jańalyqtyń jarshysy ǵana emes, mádenıetimiz ben ádebıetimizdiń joqtaýshysy. Osy turǵydan alǵanda «Jaq­sylar, dastan aıtaıyn...» jyr baıqaýy naǵyz jan­ashyrlyqtyń belgisi. «Oǵan mektep oqýshylary qatysady. 5-synyptyń balasy «Qambar batyrdy» aıtady» degendi estip, tipti qýandym. Bul baı­qaýdy endi orta joldan qal­dyrmaý kerek. Udaıy ótip turatyn, dástúrli shara etse, jyl saıyn lek-legimen batyrlar jyryn jatqa biletin urpaq sahna tórinen kórinip jatsa, joǵaltqanymyz tabylmaı ma?! Urpaǵymyzdyń tamyrynan ajyrap qalmaýy úshin de kerek qareket bul.

Ádebıetke degen qyzyǵý­shylyqty arttyratyn, rýhanı baılyǵymyzdy kóbeıtetin osyndaı baıqaýlar aýyldan bas­talyp, Astana tórinen kó­ri­nýi kerek. Rýhanııat janashyrlary endi osyǵan shyndap kóńil bólse deımin, – dedi jazýshy.

Kórnekti jazýshynyń oıyn redaksııa ujymy da qoldap, kelesi baıqaýdy Astanada ótkizýge bel býyp otyr.

Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan»

Ońtústik Qazaqstan oblysy

Sýretterdi túsirgen Qaısar Sherim