Jańa jazýǵa janashyrlyq kerek

Rýhanı jań­ǵyrýdy, ondaǵy latyn jazýyna kóshý qozǵalysynda da aldyńǵy qa­tarda kelemiz. Latyn álipbıi sóz joq qazaqqa kerek. Ony eń kóp paıdalanatyn bizder úshin ma­ńyzy tipti erekshe. Sebebi osy ja­ńa jazýdyń barlyq ystyǵy men sý­yǵyn bastan keshetin, álipbıdiń ultqa qyzmetindegi taǵdyr-talaı­yn­da jaýapkershiliktiń nar jú­gin arqalaıtyndardyń birimiz. En­de­she, el bolyp Elbasy bastamasyn qyzý qoldap otyrǵan tarıhı kezeńdegi qoǵamǵa keregi sarabdal sabyr. Prezıdentimiz qaıta-qaıta eskertip otyrǵandaı asyqpaı, jan-jaqty talqylap, saralap baryp, túpkilikti sheshim qabyldaý lázim. 

Osy jerde jańa álipbı qa­byl­danbaı jatyp-aq jekelegen BAQ latynsha jazýdy bastap kep ji­berdi. Ol-ol ma, keıbir jerler­de mańdaıshalar, bılbordtar latyn­sha boı kórsetip jatyr. Álip­bıi, erejeleri qabyldanbaǵan mun­daı asyǵystyq kórermendi, oqyr­man­dy adastyrý bolyp shyqpaı ma? Túrkııa, О́zbekstan jáne Ázer­baı­jan­da dál osyndaı oısyz árekettiń sal­darynan shatasýǵa, adasýǵa, bas qatyrýǵa ushyrap, áli kúnge deı­in sonyń saldarynan aıyǵa al­ma­ǵanyn kózimen kórip, óz aýzy­nan es­ti­gendermen júzdestik. Son­dyqtan la­tynsha jazýdyń mán-jaı­yn ǵy­lymı uıǵarym jasal­maı jatyp, asy­ǵys attandaýǵa ún qospaıyq.

Aldymen áriptesterime, kisi­ge keńes bermes buryn ózimiz tere­ńi­nen zerttep, anyq-qanyǵyna kóz jet­kizip alaıyq degim keledi. 

Qazir qoǵamdaǵy pikirler ár-alý­an, san qıly kózqaras aıtylý­da. Bárine de tózimdilik tanytyp, du­rys qabyldaýymyz kerek. Osy oraı­da soltústik óńirde orys til­diler basym ortada tutastaı al­ǵanda qazaq tiliniń latyn jazýyna kóshýin túsinistikpen qabyldaǵany qýantty. Talaı orys jáne orys tildi turǵyndarmen júzbe-júz tildestim. Máseleniń tereń, mańyz­dy, ulttyq oń jańǵyrý ekenin atap kórsetti. Aıtalyq, oblystyq ar­hıv­tiń basshysy V.Vıshnıchenko, «Terra» sharýa qojalyǵynyń je­te­kshisi V.Semeıkın, áriptesim «Kos­tanaıskıe novostı» gazetiniń bas redaktory S.Harchenko aǵynan ja­ry­la shynaıy qoldaıtyndyǵyn de­rek-dáıekpen aıtqanda súı­si­nesiń. Bir­ge ómir súrip otyrǵan túrli za­ma­ndastardyń osyndaıdaǵy ishki birligine tánti bolasyń. Áıt­se de tek tyz etpe emosııa­dan ǵana turatyn, astarynda qısyndy oı joq, jurttyń birligi men yntymaǵyna sy­zat túsiretin pikirsymaqtar, áleý­mettik jelini aıtpaǵanda, úsh-tó­rt kisi bas qosqan jerde jylt ete qa­lady. Mundaıda baısaldy jaý­abyń bolýy kerek. О́ıtkeni kóbi jý­rnalıst aǵaıyndardyń aýzyn ań­dıtyny anyq.

Suraq kóp. Bir muǵalim qa­zaq mektebin latynsha bitirgender el­degi joǵary oqý oryndarynda oryssha kırılısada oqytatyn ma­mandyqtarǵa túse ala ma? Se­bebi, eldegi, Reseıdegi JOO deni ult­ara­lyq tilde ekeni anyq qoı deıdi. Ne­ge túspesin, túse alady, sebebi úsh til de mektepte oqytylady. Bola­shaǵyn aıqyndaǵan jasóspirim oqı­tyn tilin tereńirek ıgerýge um­tylady deımiz. 

Meniń aıtaıyn degenim, biz el úshin kerek ozyq oı-pikir,qundy usynystardy jurtqa aldymen jetkizýge umtylamyz. Endeshe ult taǵdyryna tikeleı qatysty bul máselege jiti qarap, shynaıy jana­­shyr bolaıyq. 

Januzaq AIаZBEKOV,

Qostanaı oblystyq  «Qostanaı tańy» gazetiniń dırektor-bas redaktory

Qostanaı