Elimizde latyn álipbıine oralýǵa daıyndyq júrip jatyr. Bul máselede atalarymyz aıtqandaı, «jeti ret ólshep, bir ret kes» ustanymy baǵytqa alynǵan.
«Tildaryn» oblystyq tilderdi oqytý ortalyǵy óńirdegi til mamandary men etnomádenı ortalyqtar ókilderiniń basyn qosyp, «Memlekettik tildi latyn qarpine kóshirýdiń artyqshylyqtary men tıimdiligi» degen taqyrypta dóńgelek ústel májilisin ótkizdi. Latyn qarpi qazir eshkim úshin de tańsyq, tosyn jańalyq emes. О́ıtkeni aǵylshyn, nemis, fransýz tilderi jappaı bilim beretin mektepterde, orta jáne joǵary oqý oryndarynda ótedi, búgin ınternet arqyly da kórip-bilip otyrmyz. Degenmen, ár ýaqyttyń óz jaýapkershiligi bar. Bizdiń halqymyz tarıhynda qoldanysta bolǵan latyn álipbıine oralǵanda onyń qolaılylyǵyn, tilimizdiń áýezdiligine, ishki ıirimine, sapasyna keri áser etpeý jaǵyn ǵalymdar men til mamandary jan-jaqty oılastyryp jatyr.
Dóńgelek ústel basyndaǵy májiliste oblystyq tilderdi damytý basqarmasynyń bólim basshysy Kenjeǵalı Bımaǵanbetov latyn qarpine qaıta oralý ýaqyt talaby ekenin tilge tıek etti. Munan keıin A.Baıtursynov atyndaǵy Qostanaı memlekettik ýnıversıteti praktıkalyq lıngvıstıka kafedrasynyń meńgerýshisi, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Gúljanat Júrsinálına qazaq tiliniń jazý tarıhyna sholý jasaı otyryp, qazir ǵalymdar men til mamandary arasynda taldanyp, ázirlenip jatqan latyn álipbıine baılanysty óziniń pikirin bildirdi. Ǵalym jas urpaqtyń tildi meńgerýine latyn álipbıi eshqandaı qıyndyq, kedergi keltirmeıtinin ashyp aıtty. Sonymen qatar «Tildaryn» oblystyq tilderdi oqytý ortalyǵynyń oqytýshysy Aınur Nurbekova ózi til úıretip júrgen ózge ult ókilderiniń jańadan usynylǵan latyn álipbıine aıtqan pikirlerinen qyzyqty mysaldar keltirdi. «Dýslyq» tatar-bashqurt etno-mádenı ortalyǵynyń tóraǵasy, «Tildaryn» oblystyq tilderdi úıretý ortalyǵynyń tatar tili boıynsha oqytýshysy Rınad Bektemirov, túrik tiliniń oqytýshysy Zúlfııa Shımıshılova túrkitildes qazaq pen tatar, túrik tilderiniń fonetıkasyndaǵy jáne jalpy tarıhyndaǵy uqsas, taǵdyrlas sátterdi áńgimeledi.
– «Tildaryn» tilderdi úıretý ortalyǵyna memlekettik tildi úırený úshin keletin ózge ult ókilderiniń barlyǵy da jańa usynylyp jatqan latyn álipbıi týraly suraıdy, ony qadaǵalap otyratyndaryn bilemiz. Olardyń pikirinshe, latyn álipbıi qazaq tilin úırenýge eshqandaı qıyndyq keltirmeıdi, óıtkeni qaripterge jurttyń barlyǵynyń da kózi qanyq. Latyn qarpi memlekettik tildiń adymyn alǵa bastyrmasa, keri ketirmeıdi, – dedi otyrysty qorytyndylaǵan «Tildaryn» tilderdi úıretý ortalyǵy basshysynyń mindetin atqarýshy Gúlnar Talapova.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
QOSTANAI