«Qazaq kúntizbesi – 2018» jaryqqa shyqty

Elimizde kúntizbe shyǵarý keshegi keńestik dáýirde paıda bolyp, ol saıası baǵdar ustan­dy. Ony respýblıkanyń saıası-ádebıetter baspasy – «Qa­zaqstan» shyǵardy. Onda KSRO men res­p­ýblıkamyzdyń ómi­rindegi saıası-qo­ǵamdyq oqı­ǵalardyń, partııalyq-saıa­­sı qaıratkerlerdiń, ataqty ǵa­lym­dar, óner, sharýashylyq adam­­dar­ynyń músheldi kúnderine oraı maǵ­lumattar berildi. Qazaq tilinde al­ǵash paıda bolǵan sol jyrtpa pa­raq­shaly kúntizbe de elimizdiń ómi­rindegi aıtýly oqıǵalardy nasıhat­taý­ǵa ózinshe úles qosty.

Ekonomıkalyq qıyndyqtar kezin­de shyǵýyn toqtatqan «Qa­zaq kúntiz­be­si» araǵa biraz jyl salyp, 2000-shy jyl­dar­dyń ortasynda qaıta jaryq kórdi. Oǵan belgili baspasóz qaıratkeri, «Qazaqstan» baspasynyń dırektory Nur­mahan Orazbek tikeleı bastamashy boldy. Qarjylyq qıyndyqqa qara­maı, áriptes jýr­na­lısterdiń qol­daýy­men jyrtpa paraqshaly «Qa­zaq kúntizbesin» shy­ǵa­rýdy júze­ge asyrdy. Eń qıyny – ony basyp shy­­ǵarý ol kezde tek Reseıde ǵa­na atqarylatyn. Bul qosymsha qı­yn­­­dyqtan qutylý úshin Nur­mahan aǵa­myz ony kitapsha formatynda shyǵa­rý­dy qolǵa aldy. Bul kúntizbeniń maz­munyn baıyta tústi. «Babalardan jet­­ken sóz», «Qazaqtyń maqal-má­tel­de­ri», «Qazaqtyń salt-dás­túr­leri», «Balalarǵa ba­zar­lyq» aıdarlary ult­tyq qun­dylyqtarymyzdyń jar­shy­­syna aınaldy. Eń bastysy óziniń be­delimen de, til tabysýshylyq qa­biletimen de Nurmahan aǵa­myz kún­­tizbeni shyǵarýdy mem­lekettik qar­jy­landyrýǵa da qol jetkizgen edi. 

Sol qazaq baspasóziniń úlken qaı­rat­keri, belgili pýblısıst ómirden ót­kenine de eki jyl boldy. Onyń isin jalǵastyrǵan janashyr qaýym, baspa úıi «Qazaq kúntizbesiniń» eki kitap­shasyn (2017-2018 jyldar) shy­ǵaryp úlgerdi. Odan árige bas­pa úıiniń murshasy joq. Úkimet ta­ra­pynan qarjylaı qoldaý bol­ma­ǵan­dyqtan osynaý qajetti-aq basylym shyǵarylymy toq­tatylmaq.

Endi kelesi jylǵa arnalǵan kúntiz­beniń ózine toqtalsaq, munda elimizdiń tarıhyna, halqymyzdyń rýhanı ómi­rine arnalǵan birshama maǵ­lu­­­­mattar berilgen. Osy jyl­da halqymyzdyń talaı qaı­ratkerleriniń, óner adam­da­rynyń, ǵalymdardyń me­reıli kún­deri atap ótiledi. Ki­­tap­shadan oqyr­mandar soǵan oraı aıtarlyqtaı maǵ­­lu­mat­tar tabady. Sonaý Ánet ba­ba, Aqtaılaq bı sııaqty dala dana­la­ry­nyń, Shákárim, Maǵ­­jandaı aqyn­dardyń, Te­mir­bek Júrgenovteı memle­ket qaıratkerleriniń, Qa­lı­­bek Qýanyshbaevtaı óner tar­­landarynyń, akademık Aleksandr Baraevtaı ǵalym­da­ry­nyń mereıtoılary jurt­shylyq nazaryn aýdarary sózsiz. Onyń ishinde, Ha­lyq qaharmany Qasym Qaı­se­nov­tiń, ǵalym Túımebaı Áshim­­baev­tyń, kompozıtor Qud­dys Qo­jamııarovtyń, jazýshy Táken Álimqulovtyń, taǵy basq­a­larynyń júzjyldyqtary erekshe atalatyny anyq.  Joǵaryda aıtqandaı, hal­qymyz­dyń ulttyq salt-dás­túrleri, rýha­nı muralary, álem­­dik ónegeli jańa­lyq­tar, adam­dardyń kúndelikti ómirdegi qa­jetine septigin tıgizetin aqyl-keńester jaıyndaǵy mate­rıal­darǵa da aıtarlyqtaı oryn berilgen. 

Búginde kúntizbedeı merzimdi ba­sy­­lymdardyń taralýy da másele­ge aınalǵan. Arnaýly dú­kender bol­maǵandyqtan, kóp­shiliktiń kózine tús­peı, qalta­rysta jatyp ta qalýy múm­kin. Qajet etetin adamdar ony poshta mekemelerinen ózderi baryp suraǵany da jón. Sondaı-aq «Qazaqstan baspa úıinen» (Almaty, Prokofef kóshesi, 226/1) baryp ta alýlaryna bolady.

Mamadııar JAQYP,  Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi