Búginde birqatar jobalardy qolǵa alyp, óndirisin órkendetip otyrǵan Jambyl oblysynda adamzat úshin asa paıdaly mııa ósimdigi molynan ósedi.
G M T Opredelıt ıazykAzerbaıdjanskııAlbanskııAnglııskııArabskııArmıanskııAfrıkaansBaskskııBelorýsskııBengalskııBırmanskııBolgarskııBosnııskııVallııskııVengerskııVetnamskııGalısııskııGrecheskııGrýzınskııGýdjaratıDatskııZýlýIvrıtIgboIdıshIndonezııskııIrlandskııIslandskııIspanskııItalıanskııIorýbaKazahskııKannadaKatalanskııKıtaıskıı (Ýpr)Kıtaıskıı (Trad)KoreıskııKreolskıı (Gaıtı)KhmerskııLaosskııLatınskııLatyshskııLıtovskııMakedonskııMalagasııskııMalaıskııMalaııalamMaltııskııMaorıMarathıMongolskııNemeskııNepalıNıderlandskııNorvejskııPandjabıPersıdskııPolskııPortýgalskııRýmynskııRýsskııSebýanskııSerbskııSesotoSıngalskııSlovaskııSlovenskııSomalıSýahılıSýdanskııTagalskııTadjıkskııTaıskııTamılskııTelýgýTýreskııÝzbekskııÝkraınskııÝrdýFınskııFransýzskııHaýsaHındıHmongHorvatskııChevaCheshskııShvedskııEsperantoEstonskııIаvanskııIаponskıı AzerbaıdjanskııAlbanskııAnglııskııArabskııArmıanskııAfrıkaansBaskskııBelorýsskııBengalskııBırmanskııBolgarskııBosnııskııVallııskııVengerskııVetnamskııGalısııskııGrecheskııGrýzınskııGýdjaratıDatskııZýlýIvrıtIgboIdıshIndonezııskııIrlandskııIslandskııIspanskııItalıanskııIorýbaKazahskııKannadaKatalanskııKıtaıskıı (Ýpr)Kıtaıskıı (Trad)KoreıskııKreolskıı (Gaıtı)KhmerskııLaosskııLatınskııLatyshskııLıtovskııMakedonskııMalagasııskııMalaıskııMalaııalamMaltııskııMaorıMarathıMongolskııNemeskııNepalıNıderlandskııNorvejskııPandjabıPersıdskııPolskııPortýgalskııRýmynskııRýsskııSebýanskııSerbskııSesotoSıngalskııSlovaskııSlovenskııSomalıSýahılıSýdanskııTagalskııTadjıkskııTaıskııTamılskııTelýgýTýreskııÝzbekskııÝkraınskııÝrdýFınskııFransýzskııHaýsaHındıHmongHorvatskııChevaCheshskııShvedskııEsperantoEstonskııIаvanskııIаponskıı Zvýkovaıa fýnksııa ogranıchena 200 sımvolamı Nastroıkı : Istorııa : Obratnaıa svıaz : Donate ZakrytQazirgi tańda ǵalymdar mııa ósimdiginiń tamyrynda emdik dárýmenderdiń mol ekendigin anyqtap, tájirıbege engizýdi qoldap otyr. Sonymen qatar atalǵan ósimdiktiń tamyrynan da mol tabys túsedi. Bul elimizdegi jańa ındýstrııalandyrý saıasatyna da oń áserin tıgizip, halyqty jumyspen qamtýda da erekshe ról atqarmaq. Búginde Shý aýdanyndaǵy «QazMııa» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi mııa ósimdigin qajetine jaratyp, odan ónim óndirý jumysyn bastady.
Atalǵan óndiris ornynyń qurylys jumystary 2014 jyly memlekettik ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda bastalǵan edi. Jobalyq quny 900 mıllıon teńgeni quraıtyn óndiris orny jylyna 2500 tonna mııa tamyryn óńdeýge qaýqarly. Atalǵan joba japon ınvestorlarynyń qoldaýymen júzege asyp, búginde kásiporyn dári-dármektik shıkizat – glısırrızın qyshqylynyń 22,4 tonnasyn óndirgen. Búginde jumysy josparǵa saı júrgizilip jatqan kásiporyn aldaǵy ýaqyttarda áleýetin arttyryp, budan da joǵary tabysqa qol jetkizýdi kózdeıdi. «QazMııa» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń dırektory Oljas Ábdeshov negizinen munda jańa qondyrǵylar ornatylyp, birqatar shıkizat óńdelgenin aıtyp otyr. «Bir aıta keterligi, qajetti shıkizatty jergilikti jerde daıyndaýǵa múmkindik mol. Alaıda, bul ispen aınalysyp júrgen kásipkerlerdiń eshqaısysynda ruqsat qaǵaz joq. Sondyqtan ázirge shıkizatty Ońtústik Qazaqstan oblysynan satyp alýǵa májbúrmiz. Al kelesi jyldan bastap ony óz jumysshylarymyzdyń kúshimen jınaý josparlanýda. Osyǵan baılanysty qosymsha 30-40 maýsymdyq jumys oryndaryn ashý oıymyzda bar», deıdi seriktestik basshysy.
Sonymen qatar kásiporynnyń ıeliginde keptirilgen mııa tamyryn saqtaýǵa arnalǵan syıymdylyǵy 400 tonnalyq arnaıy qoıma da bar. Munda óndirilgen ónimnen bólek, 200 tonnaǵa jýyq shıkizat saqtaýly tur eken. Atalǵan óndiris orny alǵashqy ónimin Japonııa memleketine aǵymdaǵy jyly qazan aıynda jóneltetin bolady. Al ónimniń kelesi toby jyl sońyna qaraı daıyn bolady degen jospar bar. Sondaı-aq kásiporyn bıylǵy jylǵy 45-50 tonnaǵa deıin ónim shyǵarýdy josparlap otyr. Jospar júzege asqan jaǵdaıda, óndiris orny óz múmkindigin kórsetip qana qoımaı, el ekonomıkasymen qatar, densaýlyq saqtaý salasyna da óz úlesin qosatyn bolady.
О́nim mııa tamyrynyń untaǵy túrinde shyǵarylady. Odan bólek mııa tamyry ekstraktisiniń qoıýlanǵan túri elimizdiń dárihanalarynda jótelge qarsy dári retinde satylýda. Endi mundaı ónim ózimizden shyǵý úshin 2015 jyly japondar ónimdi óńdeıtin zaýyttaryn Jambyl jerine kóshirý týraly oblys ákimdigimen mámilege kelgen bolatyn. Alaıda seriktestik basshylyǵy ekinshi zaýytty munda ákelý úshin áýeli birinshisin aıaǵyna turǵyzyp alý kerektigin aıtyp otyr. «Eger josparymyz tolyqtaı júzege asyp, ekinshi kásiporyn boı kóteretin bolsa, V gepatıti, kóz aýrýlary sııaqty dert túrlerine qarsy emge qoldanylatyn monoammonıým glısırrızınat degen baǵaly ónim shyǵarýǵa múmkindik týatyn edi. Al ázirge kelisilgen memorandýmǵa sáıkes, japondar shıkizatymyzdy dárige aınaldyryp, turǵyndarǵa qoljetimdi baǵamen satýǵa ýáde berip otyr. Odan keıin mundaı dári túrleri ózimizde shyǵarylatyn bolady», deıdi Oljas Ábdeshov.
Búgingi tańda qolǵa alynyp otyrǵan joba aldaǵy ýaqyttarda óńir ekonomıkasyn damytýǵa serpin beredi degen senim bar. Degenmen, munda jumysty zańdy túrde atqarý birinshi másele bolyp otyr. Bul turǵyda Shý aýdanynyń ákimi Qaırat Dosaev óziniń oıyn aıtyp berdi. «Eń birinshi mııa tamyryn óńdeýde adamǵa, qorshaǵan ortaǵa zııan kelmeýi kerek. Sonda ǵana mundaı jobalar elge, jerge kerek bolady. Búginde «QazMııa» óndiris orny 15 tonnaǵa jýyq ónim óndirdi. Endi bul kórsetkishti jyl sońyna deıin arttyrý josparda bar. Sondaı-aq qazir 30 shaqty jergilikti turǵyn munda jumyspen qamtylyp, otbasyn asyrap otyr. Eger zaýyttyń qýattylyǵy tolyqtaı iske qosylatyn bolsa, jumys orny da kóptep ashylady», deıdi ákim. Aıta keteıik, bıylǵy jyly zaýytta 24 jańa jumys orny ashylyp, onyń 21-ne «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda jergilikti jerdiń mamandary tartylǵan. Aldaǵy ýaqytta shıkizatty Jambyl óńirinen jınaý máselesi oń sheshimin tapsa, jergilikti turǵyndardyń birazy jumyspen qamtylyp, Shý aýdanynda jumyssyzdyq máselesi de birshama retke keler edi.
Hamıt ESAMAN, «Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy