Jekeshelendirý sapasy nazardan tys qalmasyn

Búgingi tańda Úkimettiń jasa­ǵan tizi­li­mine qaraǵanda, 903 kásip­oryn jeke­she­lendirýge qoıyl­ǵan, sonyń ishinde «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ enetin 68 iri kompanııa men 168 kásiporyn bar. Bu­lard­an basqa 440 kommýnaldyq men­shik ny­sany jáne 52 ulttyq holdıng­ter­ men kom­panııalar jáne t.b. je­ke­she­lendirilýge shy­ǵarylyp otyr. 

Qarjy mınıstri B.Sul­ta­nov­tyń ústimizdegi jyl­dyń shilde aıyndaǵy habarlaýyna qaraǵanda, jekeshelendirýdiń keshendi jospary 47 paıyzǵa oryndalǵan. Pre­zıdenttiń tapsyrmasy 2018 jyl­dyń aıaǵynda tolyq oryndala­dy degen maq­sat­pen jergilikti at­qarýshy organdar, ulttyq hol­dıngter jáne kompanııalarmen birlese otyryp birshama jumystar atqardy. Sonyń nátıjesinde 2019-2020 jyldary satylýǵa tıisti 131 nysan 2017-2018 jyldarǵa aýdaryldy. Sóıtip  2017 jyly 488, al 2018 jyly 101 nysan satýǵa qoıylǵan. Al jekeshelendirýdiń keshendi jospary boıynsha «Samuryq-Qazyna» AQ-tyń 216 ak­tıvin satý kózdelgen. Osy qor­dyń 17 asa iri kompanııalaryn satý 2019-2020 jyldarǵa bel­gi­lengen. Satýdyń aldyn ala daıyn­dyq­taryn aıaqtaý 2018 jyly bi­tý­ge tıisti. Son­da «Qazaqstan te­mir joly», «Sa­muryq-Energo», «Qaz­atom­óner­­kásip», «Qazposhta», «Qaz­MunaıGaz», «Taý-Ken Sa­muryq», «Eır Astana» kompanııalary sı­ıaq­ty asa iri kásiporyndardyń aksııa­lary IRO-ǵa shyǵarylmaq. 

Alaıda osy áreketterdiń bári de jeke­she­lendirý prosesiniń sapasyn arttyrmaı otyr. Kon­ký­rs­tarǵa negizinen 1-2 úmitker ǵana qatysady. Tipti sol satýǵa qoı­ylǵan JShS qatysýshylary da úles ala almaıdy. Qoryta aıt­qanda, osy kom­mersııalyq saý­daǵa áleýetti úmit­ker­ler­diń qa­ty­sýynyń joly kesilgen. Kóp jaǵ­­daılarda jekeshelendirý aqsha túsirý­diń ornyna basqarý quqyn berip, ny­sandar birtindep satyp alý arqyly bú­gingi basshyla­ryna tegin beriledi. Mun­daı jaǵ­daıda kásiporyndar syrttan ke­le­tin qarajatqa emes, ózderi tapqan aq­sha­ǵa satylatyny aıan. Nátıjesinde je­ke­shelendirýdiń tómendegideı maqsattary is­ke as­paı otyr: 

– Memleket jekeshelendirilgen nysandardan naqty qarajat taba almaıdy;  – Jekeshelendirý nysandary óziniń da­mýyna múmkindik beretin ınvestısııalar men resýrstar ala almaıdy;  – Jekeshelendirý prosesine azamat­tar­dyń kóptep qatysýy shektelip, nysan búgingi tańdaǵy basshylarynyń ózi­ne tutastaı buıyryp, olardy baıytý arqy­ly qoǵamdaǵy turǵyndar arasyndaǵy áleý­met­­tik alshaqtyqty odan ári tereńdete tú­­sedi.

 Mine, osyndaı is-áreketter se­bebi­nen Prezıdenttiń jeke­she­len­dirý baǵy­tyn­daǵy ashyqtyq pen tıimdilik týral­y talaptary oryn­dalyp otyrǵan joq. Onyń ústine asa iri kompanııalardy je­ke­shelendirý boıynsha IPO/SPO shy­ǵarý prosesi de uzaqqa so­zylyp ketti. Ny­san­nyń búgingi kúnge qa­raǵanda tıimdi, ónim­di jumys isteýine múm­kindik beretin she­teldik áleýetti ınvestorlardy tartý pro­sesi de oryndalmaı otyr.

Búgingi tańda jappaı jeke­she­lendirýge ǵylymı-zert­teý, jo­balaý ınstıtýttary, me­dı­sı­nalyq ortalyqtar, aýrý­ha­na­­lar jáne basqa da áleýmettik ny­sandar qoıylǵan. Osy ny­sa­ndardyń bári teh­nıkalyq jáne bas­qa da jaǵdaılarynyń jaq­sartylýyna zárý. Sondyqtan olar naq­­ty qarajat quıa alatyn áleýetti satyp alý­­shyǵa be­ri­lýi kerek. Alaıda satýdyń ta­­­laby konkýrsqa qatysatyn úmit­kerlerdiń osy mindetterdi she­shýine baǵyttamaǵan. Al­daǵy ýa­qytta Úkimet jekeshelendirý má­­se­lesinde osy problemalarǵa na­zar aýdarýy kerek. 

Ekaterına NIKITINSKAIа, Májilis depýtaty