Jastar – birinshi, eresekter ekinshi orynda

Aýylda tursa da uzaq jyldar qol kúresi men gir sportynyń Qazaq­standa órkendeýine ólsheý­siz úles qosqan, talaı  chem­pıon­dardy baptaǵan ataqty ustaz ózin qolpashtap qarsy alǵan aǵa­lary men dostaryn kórgende qatty tolqydy. Ulan aýdandyq más­lı­hatynyń depýtaty Nurtaı Tileý­jan jyrmen shashý shashqan sát erekshe áserli boldy.

– Otyz jylda mundaı qurmetti tuń­ǵysh ret kórip turmyn. О́z ba­sym maqtanǵandy unata ber­meı­­min. Dúbirli jarystarǵa bara jatqanda eleýsiz attanyp, qaı­tarda da basqalarǵa sal­maq salmaı keletinmin. Ulan eli, jeri de baı ǵoı. Adamdary qan­­­daı jarqyn, dostyqqa adal. Siz­­der­­ge erekshe alǵysymdy bil­dir­­gim keledi, dedi Muqan Saǵıdollauly.

Shirkin adal dostyqqa ne jet­sin! Aıshylyq alystan tabys­pen oralǵan, el namysyn abyroı­men qorǵaǵan azamattarǵa qandaı qurmet kórsetse de jarasymdy ǵoı.

Muqannyń dostary aq das­tar­qan jaıyp, Majarstanda qol kú­resinen ótken 39-shy álem chem­­pıonaty jaıly surady.

– Býdapeshtegi álem chempıo­naty­na 55 memlekettiń 1600-ge jýyq yǵaı men syǵaılary jı­naldy. Olardyń arasynda bir­neshe dúrkin álem chempıondary boldy.

Qazaqstannan bapkerler men qol kúresiniń 84 sheberi bardy. Álem chempıonatynyń tártibi boıynsha, jarystyń birinshi jáne ekinshi kúni 18 ben 23 jastaǵy sportshylar synǵa tústi. Odan keıin, 40-50, 50-60, 60 jastan asqan ardagerler arasynda birneshe top bolyp júldelerdi sarapqa saldyq. Senesiz be, jas­tarymyz jarady.

Fınalda tek qazaq sportshylary óner kór­setken kezde, shetelden kelgen mamandar men jankúıerler «Bul álem chempıonaty ma, joq álde Qazaqstannyń birinshiligi me?», dep tańdanystaryn jasyra almady. Ulan aýdanynan barǵan álemniń eki dúrkin chempıony Oraz Basarov bul joly oń jáne sol qolmen kezdesýde kúmis medal ıelendi. Aǵa jattyq­tyrý­shy Erlan Ýálıevtiń taǵy bir shákirti chempıon atandy. Semeı­lik eki jigit te jeńistiń bıik tuǵy­ryna kóterildi. Jerlesimiz, Kúrshimniń týmasy, qazir Asta­nada turatyn Erkin Álimjan chem­pıon, aqtóbelik, bul kúnderi Almatyda turyp jatqan Ádil­bek degen azamat kúmis júldeger atandy. Elimizdegi qol kúresi federasııasynyń prezıdenti, álem, Azııa chempıony, meniń shákirtim – Marat Asaıynov erledi. Chempıondardy baptaǵan, dúbirli dodaǵa zor ázirlikpen, 12 bapker bastap barǵan komanda jastar arasynda birinshi, al eresek­ter arasynda ekinshi oryn­ǵa taban tiredi. Átteń múgedekter, arbaǵa tańylǵandar, mylqaý, kózi kórmeıtinder arasyndaǵy jarys­qa tolyq quramda komanda apara almadyq. Eger tolyq quramda barǵanda eresekter arasynda da birinshi oryndy bermes edi. Qol kúresi erekshe damyǵan Ońtústik Qazaq­stan oblysy Shardara qala­synyń álem chempıony Arman Qarsybaev basqaratyn klýbynda jattyǵatyn alty balanyń tór­teýi altyn, al ekeýi kúmis júl­de ıelendi. Alpys jastan asqan ardagerler arasyndaǵy birin­shi­likke 17 sportshy qatysyp, ózim júldeger atandym. Ras, bul joly babym kelispedi. Onyń ústine aýylda turamyn, birge jatty­ǵatyn adam joq, basqa jumystar da bastan asyp jatyr. Keler jyly Antalııada ótetin álem birinshiliginde top jarsam degen oı bar», dep aǵynan jaryldy Muqan Aǵzamov.

Qol kúresi sportyn órge ógiz­deı súırep kele jatqan Mu­qan Saǵıdollauly elimizde fede­ra­sııany 1992 jyly qurdy. Sodan beri onyń jetekshiligimen elimizde birneshe álem, Azııa chempıonattary ótti. Qazir Qazaqstannyń qol kúresi jáne gir sporty quramasy álemdik reıtıngte ekinshi orynda tur.

2011 jyly Almatydaǵy Balýan Sholaq atyndaǵy sport sara­ıynda Muqan Aǵzamovtyń 60 jasqa tolýy qurmetine qol kúre­si­nen álem chempıonaty ótke­ni­nen kópshilik habardar bolar. Sol joly 48 memleketten 1300 sańlaq kelip, jeńimpazdar ataqty sportshynyń qolynan kýbok pen marapatqa ıe bolǵan. Aýylda tursa da, elimizdegi qol kúresiniń ósip-órkendeýine úles qosyp kele jatqan, ǵalym, ónertapqysh azamattyń esimi elimizdegi Gın­nes­tiń kitabyna enbeýi qalaı degen saýal týyndaıdy? Esh­ten kesh jaqsy, degen emes pe, Mu­qan sııaqty azamattardy qalaı qur­mettesek te laıyqty.

Ońdasyn ELÝBAI, jýrnalıst О́SKEMEN Sýrette: Muqandy (oń jaqtan úshinshi) jerlesteri qarsy aldy. Sýretti túsirgen avtor