Almatyda QR Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasynyń Qorynda mammologııa jáne onkogınekologııadaǵy ınnovasııa jáne aýqymdy máselelerge arnalǵan halyqaralyq onkologtar men onkohırýrgtar kongresi ótti.
QR DSM Bas onkology, QR UǴA akademıgi, medısına ǵylymynyń doktory Dılıara Qaıdarova, AQSh Ulttyq qaterli isik ınstıtýty Ǵalamdyq densaýlyq ortalyǵynyń dırektory Edvard Trımbl, Halyqaralyq gınekologııalyq onkologııa qaýymdastyǵynyń Bas dırektory Merı Eıken, EURAMA jáne IGCS, ıaǵnı Sút beziniń aýrýlarymen kúres jónindegi eýrazııalyq qoǵamy jáne Halyqaralyq onkogınekologtar qoǵamy onkologtarynyń, kásibı qoǵamdastyqtar ókilderiniń qatysýymen ótken «Onkogınekologııa jáne mammologııadaǵy ozyqtyq pen qaıshylyqtar» taqyrybyndaǵy kongreste Qazaqstandaǵy onkogınekologııa jáne mammologııadaǵy ýaqytyly dıagnostıka, emdeý sapasy jáne ınnovasııalyq tehnologııalardy engizý máseleleri talqylandy.
Álemdik bedeldi uıymdardyń qoldaýymen elimizde alǵash ret ótkizilip otyrǵan Kongress jumysynda sóz sóılegen QazOjRǴZI dırektory Dılıara Qaıdarova: «Qazaqstanda, sondaı-aq, búkil álemde onkologııalyq aýrýlardy emdeý – densaýlyq saqtaý salasynyń mańyzdy mindetteriniń biri. Jyl saıyn qazaqstandyq 4 myńnan astam áıel sút beziniń qaterli isigine shaldyǵyp jatsa, 1,5 myńnan astam áıel osy dertten kóz jumady. Keýde qaterli isigi – áıelderdiń onkologııalyq aýrýlary ishindegi eń kóp taraǵan patologııa bolyp otyr. Odan keıin jatyr moınynyń qaterli jıi kezdesedi. Áıelder bul dertke kóbinese otbasyn quryp, qoǵamǵa da paıdasyn kóp tıgizetin 30-40 jas shamasynda shaldyǵyp jatady» deı kele, Qazaqstanda «jatyr moınynyń qaterli isigi» dıagnozymen dıspanserlik esepke turǵan 12 myńǵa jýyq áıel bar ekenin, sondyqtan elimiz úshin bul dertterden emdeýdiń óte ózekti másele bolyp otyǵanyna toqtaldy. «Qazan aıyn biz qazaqstandyq barlyq áıelderdiń osy aýrýlar týrasynda habardar bolýyna arnap otyrmyz. On jyldan beri sút bezderi men jatyr moınynyń qaterli isigine qarsy tegin skrınıng baǵdarlamasyn engizdik. Elimizdegi árbir emhanada onkosıtologııa analızderin alyp, áıelderdi tegin qaraıtyn bólmeler ashylǵanyna qaramastan, ókinishke qaraı, kóptegen áıelder túrli sebeppen dárigerge qaralýdan qashqaqtap, ýaqytty ótkizip alyp jatady. Áıeldiń naǵyz tolysqan shaǵynda qaterli isikke shaldyǵyp, kóz jumýy – kez kelgen otbasy úshin úlken tragedııa. Sondyqtan densaýlyq máselesin eshqashan keıinge shegerýge bolmaıdy», – dedi Dılıara Radıkqyzy.
AQSh, Italııa, Ispanııa, Túrkııa, Reseı, Belarýs, Grýzııa, Germanııa, Shveısarııa, basqa da birqatar elderdiń jetekshi mamandary qatysqan úsh kúndik Kongress aıasynda mammologııalyq jáne gınekologııalyq dıagnostıkanyń múmkindikterimen tanystyrý maqsatynda hırýrgııalyq operasııalardyń tikeleı kórsetilimi arqyly dárigerlerge arnalǵan sheberlik sabaqtaryn júrgizýmen qatar, sheteldik bilikti mamandar Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtyndaǵy onkologııalyq naýqastarǵa biregeı otalar jasap, birlesken bilim berý sessııalaryn ótkizdi.
«Sút beziniń qaterli isigi men jatyr moınynyń qaterli isigi tek Qazaqstanda ǵana emes, AQSh-ta da, búkil álemde de aldyńǵy orynda turǵan másele. Osy basqosý barysynda biz jatyr moınynyń qaterli isiginiń aldyn alýǵa arnalǵan vaksınany egý, naýqastan analızder alýdyń ozyq tásilderi sııaqty ádisterimizben bólise aldyq. Eki el arasyndaǵy qaterli isikke qarsy turý baǵytyndaǵy qarym-qatynasty kúsheıte túsý arqyly aldaǵy ýaqytta úlken nátıjelerge qol jetkizsek degen oıymyz bar», – dedi óz baıandamasynda AQSh Ulttyq qaterli isik ınstıtýty Ǵalamdyq densaýlyq ortalyǵynyń dırektory Edvard Trımbl.
Al qaterli isik dıagnozyn qoıýǵa, dertke shaldyqqan naýqasty emdeýge qatysty álemdegi engizilip jatqan ozyq tájirıbelerdi úırený – onkolog dárigerlerdiń boryshy ekenin aıtqan QR densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń qoǵamdyq keńes tóraıymy Nadejda Petýhova: «О́kinishtisi, Qazaqstanda da bolsyn, álemde bolsyn, qaterli isikten tolyqtaı aıyqtyrar tásilderdiń jetkiliksiz ekeni qynjyltady. Degenmen, dárigerlerdiń kásibı biliktiligin arttyrý, medıko-sanıtarlyq kómek qyzmetterin jaqsartýda QazOjRǴZI sońǵy jyldary kóptegen jetistikke qol jetkizip, osy salany damytýdyń strategııalyq josparyn naqty júzege asyryp jatyr. Jyl saıyn onkosıtologııaǵa, isik aýrýlaryn radıologııalyq ádistermen emdeýge qatysty halyqaralyq sharalar ótkizilýde. Árıne, emdelgennen góri, aýrýdyń aldyn alǵan jeńil ekeni anyq. Iаǵnı, merziminde dárigerge kórinip, aýrýdyń alý – densaýlyq kepili ekenin árbir adam bilýige tıis» – deı kele, Kongrestiń eń aldymen dárigerler biliktiligin arttyrýǵa oń yqpalyn tıgizetinine senimdi ekenin jetkizdi.
Taǵy bir aıta keter jańalyq, aýqymdy basqosýǵa jınalǵan sheteldik mamandar Almatydaǵy QazOjRǴZI janynda Vaksınasııa ortalyǵy ashylýynyń saltanatty rásiminiń kýási boldy. Qazaqstanda alǵash ret ashylyp otyrǵan Vaksınasııa kabınetiniń maqsaty – 10-12 jas shamasyndaǵy qyz balalarǵa ekpe egý arqyly jatyr moınynyń qaterli isiginiń aldyn alý.
Almatyda ótken Halyqaralyq kongress jumysyna álemdik jetekshi sarapshylardyń qatysýy, sheteldik jáne qazaqstandyq onkolog dárigerlerdiń tıimdi tájirıbe almasýy elimizdegi onkologııalyq kómek damýyn arttyratyn mańyzdy sheshimder qabyldaýǵa, dárigerler aldynan jıi shyǵatyn qıyndyqtardy aıtarlyqtaı jeńildete túsýge múmkindik beretinin aıtqan mamandar árbir áıeldi jylyna bir ret mindetti túrde gınekolog, mammolog dárigerlerge tekserilip otyrýǵa, skrınıngten ótip, merziminde em alýǵa shaqyrady.
Mıra Baıbek,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY