Shoqan oınap ósken Qusmuryn endi elimizdegi kómir basseıniniń birine aınalǵaly tur. О́tken jyly aqpan aıynda «Qazaq kómir energetıkalyq kompanııasy» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi «Qusmuryn» kenishiniń №1 razrezinde kómir arshý jumystaryn bastaǵan bolatyn.
Jumys kólemine qarap bir jylǵa jetpeıtin ýaqytta kómir tutynýshylarǵa jetedi dep eshkim de oılamaǵan. Arshý jumystarymen qatar jer asty sýyn tartyp shyǵarý belgilengen ýaqytta atqarylyp otyrdy. Sonyń arqasynda qazan aıynyń basynda, tarıhı sátti anyǵyraq aıtsaq, 2 qazan kúni «Qusmuryn» kenishinen birinshi kólikke kómir artyldy. Qusmuryn, Áýlıekól tóńiregindegiler birinshi ret úıin qońyr kómirmen jylytty. Tonnasy 6000 teńge turady. Elektrondy tarazy ornatylyp, kólik keletin jol tóselgen.
Kómir ashyq alý tásilimen óndirilip jatyr. Barǵan saıyn karerdiń tereńdeı beretini belgili. Mamandardyń aıtýynsha, tereńnen arshylǵan saıyn kómirdiń sapasy da jaqsara túsedi eken. Áý bastaǵy joba boıynsha aldaǵy ýaqytta qońyr kómir óńdeletin bolady.
– Osy isti qolǵa alǵanymyzǵa barlyǵy bir jarym jyldaı ýaqyt boldy. Atqarǵan jumystar nátıjesin berip otyr. Kómirdi aldymen ózimiz jaǵyp kórgenbiz, qazir óndiristik ǵımarattarymyz ben keńseni jylytyp jatyrmyz. Kúli az, qyzýy jaqsy. Munan artyq ne kerek?! Jalpy, qońyr kómir kommýnaldyq qajettilikterge, ıaǵnı turǵyndardyń úıin jylytýyna, qazandyqtarǵa jaǵýǵa jaramdy. Áýeli turǵyndar az-azdan alǵan, endi kún saıyn kómir alýshylar qarasy molaıyp keledi. Kómirdiń sapasy unamasa tutynýshylar kelmes edi, árıne. Qazir Amanqaraǵaıda Qaraǵandydan, Ekibastuzdan ákelingen kómirdiń tonnasy 18 myń teńge, Qusmuryn stansasynda 16-17 myń teńge turady. Al biz jergilikti jerden shyǵyp jatqan soń, onyń baǵasyn 3 esedeı arzan usynyp otyrmyz, – Qazaq kómir energetıkalyq kompanııasynyń bas dırektory deıdi Nurjan Janpeıisov.
Qazir laboratorııalyq ǵylymı jumystar júrip jatyr. Negizi bolashaqta kómirdi óńdeý josparda bar. Aýyzben aıta salǵanǵa bári de ońaı. Ol úshin aldymen ǵylymı túıin jáne qural-jabdyqtar, qarjy kerek. Osydan birneshe jyl buryn mazýt óte qymbatqa túsetindikten qystan shyǵýy uzyn-sonar áńgime bolatyn Arqalyq qalasyna jylý berýdi mazýttan kómirge aýystyrý, ol úshin Qusmuryn kómirin paıdalaný týraly oblysta másele kóterilgen bolatyn. О́ndiris jetekshisi bul másele qýattylyqty arttyrý men kómirdi óńdeý tehnologııasyna qol jetkizgen soń qaralsa ıgi ekenin aıtty. Kompanııa aldaǵy on eki jyl ishinde jylyna 5 mıllıon tonna kómir shyǵarý qýattylyǵyn ıgeretin bolady. Oǵan jetý úshin qara altynǵa ekskavator shómishi endi tıgen kenishterde jobada qarastyrylǵan jumystar kezegimen atqarylady.
Búginde kenishte júzdeı adam jumys isteıdi. Onyń jartysynan kóbi Qusmuryn kentiniń turǵyndary, qalǵandary Áýlıekól aýdanyndaǵy jaqyn eldi mekenderden kelip eńbek etedi. Kómirdiń satyla bastaýyna baılanysty jumysshylar jalaqysy da kóterildi.
Temir kenimen, astyǵymen, sońǵy jyldary mashına jasaý óndirisimen dańqy asqan Qostanaıdyń atyn endi qońyr kómir taǵy kóterer. Qusmuryn óńirinen tek bul emes, áli birneshe kenish arshylady degen jobalar bar. Kórshi Aqmola, Soltústik Qazaqstan oblystarynda kómir óndirisi joq. Sondyqtan Qazaqstannyń soltústik aımaǵyndaǵylar, ózimizdiń oblys, onyń syrtynda Reseıdiń irgeles eldi mekenderiniń barlyǵy qońyr kómir úshin Qusmurynǵa keletin ýaqyt ta alys emes. N.Janpeıisovtiń aıtýynsha, bul elimizdiń kómir óndirisindegi iri joba. Sondyqtan Qostanaıdyń qońyr kómiriniń aty uzaqqa barady.
Názıra JÁRIMBET, «Egemen Qazaqstan»
Qostanaı oblysy,
Áýlıekól aýdany