Búginde jankúıeri eń kóp sport túri fýtbol dep senimmen aıtýǵa bolady. Aıaqdoptan álem chempıonaty kezinde tórtkúl dúnıeniń nazary aýatynyn joqqa shyǵarý múmkin emes. Keshe túnde 2018 jyly Reseıde ótetin álem birinshiliginiń irikteý kezeńi aıaqtaldy. Kópshilik kútken komandalar joldamadan shet qalyp jatsa, endi biri taǵy bir múmkindik alyp, qosymsha kezeńge ótti.
Irikteý kezeńi arqyly álem chempıonatyna barlyǵy 32 komanda joldama alady. Al dúbirli dodany óz elinde ótkizetindikten Reseı quramasy avtomatty túrde qatysady. О́tken túnde myna quramalar tikeleı joldama alǵan bolatyn:
Eýropa: Reseı, Germanııa, Ispanııa, Anglııa, Belgııa, Islandııa, Serbııa, Polsha, Fransııa, Portýgalııa;
Ońtústik Amerıka: Brazılııa, Ýrýgvaı, Argentına, Kolýmbııa;
Azııa: Japonııa, Iran, Ońtústik Koreıa, Saýd Arabııasy;
Afrıka: Nıgerııa, Egıpet;
KONKAKAF (Soltústik pen Ortalyq Amerıka jáne Karıb alaby memleketteriniń fýtbol konfederasııasy): Meksıka, Kosta-Rıka, Panama;
Irikteý kezeńi aıaqtalǵannan keıin myna komandalar qosymsha oıyndarǵa joldama aldy.
Eýropa: Shveısarııa, Italııa, Danııa, Horvatııa, Shvesııa, Soltústik Irlandııa, Grekııa jáne Irlandııa. Segiz komanda ózara tórt joldamany sarapqa salatyn bolady. Al qaı quramanyń qaısysymen kúsh synasatyny 17 qazan kúni belgili bolady. Dál sol kúni Sıýrıh (Shveısarııa) qalasynda jerebe tartylady.
Interkontınentaldy: Jańa Zelandııa-Perý jáne Avstralııa-Gondýras. Tórt komanda ózara eki joldamany sarapqa salady. Matchtar 6 jáne 14 qarasha kúnderi ótedi.
Argentına
Keshe jankúıer qaýymnyń nazary negizinen Kıto (Ekvador) qalasynda ótken Ekvador men Argentına arasyndaǵy matchqa aýǵany anyq. Sebebi, Horhe Sampaolı shákirtteri bul kezdesýde jeńiske jetpese, álem chempıonatynan shet qalatyn edi. Tipti, teń oıyn da olardy qutqarmaıtyn. Ne jeńis arqyly keler jyly Reseıge barady, ne dúbirli dodaǵa qatysa almaıtyn qıyn jaǵdaıda bolatyn. Nátıjesinde, «Barselona» komandasynyń shabýylshysy Lıonel Messı barlyq úsh goldy salyp, Argentınany álem birinshiligine alyp shyqty.
Álem chempıonatynan shet qalǵan quramalar
Nıderland, Ýels, AQSh, Chılı, Slovakııa, Ýkraına quramalary álem chempıonatyna qatysa almaıdy.
Nıderland. Sheshýshi oıynda Shvesııany 7:0 etip jeńgen jaǵdaıda ǵana qosymsha kezeńge joldama alatyn edi. Al matchta 2:0 esebimen jeńiske jetti. Tıisinshe, bul synǵa Shvesııa quramasy attandy. Dál osy kezdesýden keıin ardager oıynshy Aren Robben 33 jasynda ulttyq quramadaǵy karerasyn aıaqtaǵanyn resmı túrde málimdedi. Ol Nıderland sapynda 96 oıynǵa qatysyp, 37 goldyń, 29 nátıjeli pastyń avtory atandy.
Ýels. Komandanyń basty juldyzy Garet Beıl jaraqat alyp qalyp, Irlandııaǵa qarsy mańyzdy kezdesýge qatysa almady. Nátıjesinde, Ýels óz alańynda 0:1 esebimen jeńilip, qosymsha kezeńnen qaǵyldy.
AQSh. Bul quramany álem birinshiliginen shet qalady dep eshkim oılamaǵan bolsa kerek. Sebebi, amerıkalyqtar osyǵan deıin óz tobynda úshinshi orynda kele jatqan. Al keshe Trınıdad jáne Tobago quramasynan 1:2 bolyp utylǵannan keıin birden besinshi orynǵa syrǵyp, barlyq múmkindiginen aıyryldy.
Chılı. Sońǵy kezdesýi Brazılııaǵa qarsy ótti. Dál osy kezdesýdiń aldynda brazılııalyq jankúıerler Chılıge utylǵanyn qalap, áleýmettik jelide #EntregaBrasil heshtegin qosqan bolatyn. Sebebi, Chılı utqan jaǵdaıda áıgili qarsylastary – Argentınanyń álem chempıonatyna qatysý múmkindigi meılinshe azaıady, al «pentekampeonderge» bul jeńilisten kelip-keter paıda joq. Utylǵan kúnniń ózinde birinshi orynnan aıyrylmaıdy. Degenmen, Chılı bul kezdesý 0:3 esebimen utylyp, birer kún burynǵy Argentınanyń halin qushty.
Slovakııa. Negizi bul quramanyń pleı-offqa ótý múmkindigi bar edi. Alaıda, bul synǵa barlyǵy toǵyz komanda talassa, oryn sany segiz bolatyn. Mundaı jaǵdaıda statıstıkasy ózgelerinen tómendeý qurama shettep qalady. Mine, osy tusta slovaktardyń jaǵdaıy kelispedi.
Ýkraına. Qosymsha matchtarǵa joldama alý úshin ýkraındar Horvatııany jeńýi kerek bolatyn. Alaıda, Andreı Shevchenkonyń shákirtteri bul múmkindikterin tıimdi paıdalana almady. Mańyzdy oıynda horvattarǵa 0:2 esebimen ese jiberip qoıdy.
Panama
Keshegi kún Panama eli úshin tarıhı kún bolyp qalary sózsiz. Sebebi, bul qurama alǵash ret álem chempıonatyna joldama alyp otyr. Sheshýshi oıynda Kosta-Rıka quramasyn 2:1 esebimen jeńip, óz tobynda úshinshi orynǵa ıe boldy. Nátıjesinde, AQSh-tyń ornyna álem birinshiligine joldama aldy.
Aıta keterlik bir jaıt, Panama quramasynyń bul oıyndaǵy alǵashqy goly esepke alynbaýy tıis bolatyn. Alaıda, tóreshi basqasha sheshim qabyldady.
Úzdik surmergender
2018 jylǵy álem chempıonatynyń irikteý kezeńinde Polsha quramasynyń shabýylshysy Robert Levandovskı surmergender tiziminde kósh bastady. Ol 10 matchta barlyǵy 16 goldyń (altaýy penaltı) avtory atandy. Osylaısha Levandovskı irikteý kezeńiniń rekordyn jańartty.
Al portýgalııalyq Krıshtıaný Ronaldý 9 oıynda 15 gol soǵyp, ekinshi orynǵa jaıǵasty. Úzdik úshtikti Belgııanyń shabýylshysy Romelý Lýkaký túıindedi. Ol 8 kezdesýde 11 doptyń avtory atandy.
Fýtbol súıer qaýym kútken irikteý kezeńiniń negizgi bólimi osylaısha aıaqtaldy. Endi aldaǵy qarasha aıynda ótetin oıyndardy kútetin bolamyz.
Daıyndaǵan Aıan ÁBDÝÁLI, «Egemen Qazaqstan»