Sochıde Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńes ótti

Keńeske, sonymen qatar Armenııa Respýblıkasynyń Prezıdenti S.Sarg­­sıan, Belarýs Respýblıkasynyń Pre­zı­denti A.Lýkashenko, Moldova Respýblıkasynyń Prezıdenti I.Do­don, Reseı Federasııasynyń Prezı­denti V.Pýtın, sondaı-aq Qyrǵyz Res­pýblıkasynyń Premer-Mınıstri S.Isaqov pen Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq komıssııa alqasynyń tór­aǵasy T.Sarkısıan da qatysty.

Keńes  barysynda memleketter basshylary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńes aıasyndaǵy kópjaqty ynty­maq­tastyqtyń túrli aspektilerin talqylady. Uıym qyzmetine qatysty aǵym­daǵy máseleler, sonyń ishinde uıym­das­tyrý jáne qarjylyq sıpattaǵy máseleler qarastyryldy.  Kún tártibindegi mańyzdy máse­le­lerdiń biri Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńes janyndaǵy baıqaýshy mem­le­ketterdiń mártebesi týraly boldy. Taǵy bir aıta keterligi, memleketter basshylary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńes aıasynda sıfrlyq kún tártibin júzege asyrýdyń negizgi baǵyttaryn, birqatar ekonomıkalyq salalardy, basqarý men yqpaldastyrý úderisterin sıfrlyq transformasııalaýǵa ba­ǵyt­talǵan bastamalardy talqylady.  Keńeste  aıtylǵandaı, sońǵy úsh jyl ishinde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasynda ortaq aýqymdy naryq qalyptasty, sonyń aıasynda taýar­dyń, qyzmet kórsetýdiń, kapı­taldyń jáne jumys kúshiniń erkin aınaly­my qamtamasyz etildi. Bıznes Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq keńistiginde ha­lyq­aralyq saýdanyń erejeleri boıyn­sha is júrgizýge múmkindik aldy. Búgin­de dúnıejúzilik ekonomıkadaǵy turaq­syzdyqtarǵa qaramastan, odaqqa qatysýshy elderde  ekonomıkalyq ósim baıqalyp otyr.

Otyrysta memleketter basshylary, sonymen qatar Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasyndaǵy ózara is-qımyldyń jáne ekonomıkalyq odaqty odan ári damytýdyń birqatar ózekti má­selelerin talqylap, Eýrazııalyq eko­­nomıkalyq komıssııanyń esebin tyń­dady. Kelissózder barysynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qyzmeti múshe elderdiń ekonomıkasyna oń áser etip otyrǵany jáne ıntegrasııalyq úderis­terdi kúsheıtýdiń mańyzdylyǵy atap ótildi.

Nursultan Nazarbaev jıynda qa­byldanǵan Eýrazııalyq ekono­mıkalyq odaq­tyń sıfrlyq kún tártibin iske asy­rýdyń negizgi baǵyttarynyń mańyz­dy ekenin aıtty.

Sonymen qatar Qazaqstan Pre­zı­denti 2018 jyly odaqqa múshe el­der­diń ekonomıkasyn sıfrlandyrý jóninde Joǵary Eýrazııalyq ekono­mıkalyq keńestiń arnaýly kezdesýin ótkizýdi usyndy.

Sońynda taraptar qol jet­ki­zil­gen ýaǵdalastyqtardy júzege asy­rý Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq odaq elderi arasyndaǵy ynty­maq­tastyqty budan da joǵary deń­geıge kóterýge múmkindik bere­tinine senim bildirdi.

Joǵary Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq keńestiń otyrysy kezinde ulttyq parlamentterde Keden ko­deksi týraly kelisimshartty ra­tı­­fı­kasııalaýdy sáıkestendirý jáne osy boıynsha memleket ishin­de­gi pro­sedýralardy aıaqtaý ba­ry­sy sóz boldy. Atalǵan Keden ko­dek­­si 2018 jyldyń 1 qań­tarynda kú­­­shi­ne enedi dep josparlanyp otyr. 

Alqaly jıyn qorytyndysy boıynsha, Eýrazııalyq eko­no­mı­kalyq odaq sotynyń jańa bas­shy­lyq quramy bekitildi. Osylaısha, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sotynyń tóraǵasy bolyp 3 jyl merzimge Qazaqstannyń óki­li Jolymbet Nurahmetuly Báıi­shev saılandy. Ol buǵan deıin Eý­ra­zııalyq ekonomıkalyq odaq soty basshysynyń orynbasary qyz­metin atqaryp kelgen bolatyn. J.Báıi­shev kelesi jyldyń basynan bastap úsh jyl merzim osy qyz­metti atqaratyn bolady.

Jalpy, Eýrazııalyq yq­pal­dastyq týraly ıdeıanyń júzege asy­ry­lýynyń alǵashqy kezeń­derin­de Keden odaǵy, sodan keıin Eý­ra­zııalyq ekonomıkalyq keńis­tik quryldy. Al 2015 jyl­dyń 1 qańtarynan bastap Eýrazııalyq eko­nomıkalyq odaqtyń jumysy bas­taý aldy. Uıym organdaryn­da alǵashqy jyly Belarýs Respýb­lıkasy, 2016 jyly – Qazaqstan, al 2017 jyly Qyrǵyzstan tóraǵalyq etkenin aıta keteıik. 

Búgingi tańda halyqaralyq bilikti sarapshylar Eýrazııalyq eko­­nomıkalyq odaqtyń ekono­mıkalyq áleýetin óte joǵa­ry ba­ǵa­laıdy. Oǵan múshe mem­le­ketter­diń jalpy ekonomıkasynyń kóle­mi 2,2 trıllıon AQSh dollary­nan asyp túsedi. Qatysýshy mem­le­ketterdegi jalpy halyq sany 182 mıllıon adamdy quraıdy. 

Jalpy, Qazaqstan úshin eko­­­no­­mıkalyq ósim men ony ár­­­ta­­­rap­tandyrýdyń basty aspek­­­tileriniń biri tasymal shyǵyndaryn azaıtý bolyp tabylady. Osy oraıda, Eý­razııalyq ekonomıkalyq odaq aıasynda áriptes memleketter bir-biriniń ınfraqurylymyn qoljetimdi etý jáne mem­le­ke­t­ishilik tarıfti saqtaý týraly ýaǵ­da­lastyqqa qol jetkizgen, sonyń ar­qasynda Qazaqstan tasymal shy­ǵyn­daryn azaıtýǵa múmkindik aldy. Sáıkesinshe, qazaqstandyq ta­ýa­r­lardyń syrtqy naryqtaǵy báse­­kege qabilettiligi de aıtar­lyq­taı artty. 

Qazaqstannyń 2016 jyly uıym­ǵa tóraǵalyq etkenin joǵa­­­­ry­da aıttyq. Prezıdent N.Nazarbaev­tyń bastamasymen osy ke­zeńde Eýrazııalyq ekono­mı­ka­lyq odaqqa basqa eldermen jáne sheshýshi yq­paldastyq bir­lestik­termen ara­daǵy ekono­mıka­lyq baılanystaryn tereńdetýge basa nazar aýda­rylǵan-dy. Uıym qyz­metinde ha­lyq­aralyq baılanys­tardy kúsheıtý jolǵa qoıyldy. Elba­sy­nyń osy bas­ta­masynyń arqa­synda búgingi tań­da Chılı, Sın­ga­pýr, Perý, Kam­bodja jáne ba­sqa da memleketter­men arada yn­ty­maq­­tastyq pen ózara is-qı­myl jónin­degi 25 memo­ran­dýmǵa qol qo­ıylǵan.  Halyqaralyq shara sońynda qatysýshylar kún tártibi maz­mun­­dy bolǵanyn, taqyryptar ba­­rynsha jan-jaqty ári tereń tal­qy­lanǵanyn, tıimdi jumys atqa­ryl­ǵanyn atap ótti. 

Osylaısha, bir kún aıasynda ót­ken mańyzdy otyrystar márege jetti. Sochıde qarastyrylǵan máse­leler, qabyldanǵan sheshimder men rásimdelgen qujattardyń Qa­zaq­stan úshin de, jıynǵa qatysqan ózge memleketter úshin de zor máni bar ekeni anyq.

Arnur ASQAR, «Egemen Qazaqstan» –  Sochıden (Reseı) 

Sýretter Prezıdenttiń baspasóz qyzmetinen alyndy