QAIRATKERLERGE QAMQORLYQ

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2000 jylǵy 3 sáýirdegi №369 “Mádenıet salasynda memlekettik stıpendııalar taǵaıyndaý týraly” Jarlyǵyna sáıkes ádebıet pen ónerdiń 50 qaıratkerine elimizdiń bıýdjetinen memlekettik stıpendııalar berilip keledi. Memlekettik stıpendııalar Qazaqstannyń ádebıeti men ónerin jasaýǵa jáne damytýǵa zor úles qosqan kórnekti qaıratkerlerge, sondaı-aq joǵary shyǵarmashylyq múmkindikke ıe tulǵalarǵa materıaldyq kómek esebinde beriledi. 2010 jyldyń 25 qańtaryndaǵy “2009 jyly mádenıet salasynda memlekettik stıpendııalar berý týraly” Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń №399 О́kimimen 2009 jylǵy memlekettik stıpendııa alýshylar tizimi bekidi. Memlekettik stıpendııalardy tóleýge 2009 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjette 003 “Memlekettik syıaqylar men stıpendııalar” bıýdjettik baǵdarlamasy boıynsha 14016 myń teńge somasynda qarajat kózdelgen. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiliginiń  Ishki saıasat bólimi. BIRLESE QIMYLDAÝǴA MÚDDELILIK “Nur Otan” HDP Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Nurlan Nyǵmatýlın “Nur Medıa” holdınginiń quramyna kiretin “Astana” telearnasynda bolyp, onyń tynysymen tanysty jáne jýrnalıster arasynda “Nur  Suńqar” respýblıkalyq konkýrsynyń jarııalanǵanyn málim etti. N.Nyǵmatýlın ujymǵa onyń jańa  bas dırektoryn tanystyr­dy. Ol qyzmetke Serik Sálıev taǵaıyndaldy. “Nur Otan” HDP Tóraǵasynyń birinshi orynbasary telearna jumysymen tanysý ba­ry­synda arna men partııa ara­syn­da birlese atqaratyn jumystar jaıyn áńgime etti. Partııa tara­py­nan “Nur Medıa” holdıngine barynsha kómek kórsetetinin aıtqan N.Nyǵma­tý­lın telearna ujymyna partııalyq qu­ry­lym­darmen birlesip, kórermender qa­laıtyn spıkerlerdiń, tanymal esim­­der­diń arna baǵdarlama­laryn­da kórinýi­niń aýqymyn keńeıtý kerektigine jáne kóteriletin máselelerdiń qoǵam úshin ózekti bo­lýy men jýrnalısterdiń ótkir­ligin ustarta túsýdiń mańyz­dy­lyǵyna toqtaldy. “Nur Otan” HDP qabyrǵa­syn­da mem­lekettik mańyzy bar máselelerdiń qalaı sheshilýine monıtorıng júrgizilip otyrady, bul el tamyrynyń soǵysyn bilip otyrý, sol sebepten bizben qoıan-qol­tyq jumys jasaý arqyly sizder de óz­derińizge qajetti taqyryptardy mo­ly­nan taýyp otyrasyzdar. Shyndap kel­gen­de, bárimiz de Otanymyzdyń kór­keıýi­ne múddeli emespiz be, dedi partııa Tóraǵasynyń birinshi orynbasary. “Nur Suńqar” atty respýblı­kalyq saıystyń bastalǵandyǵyn jarııa etken N.Nyǵmatýlın bul konkýrsqa elimizdegi barlyq buqa­ralyq aqparat quraldary­nyń jýr­nalısteri, fototilshileri, beı­neo­peratorlary qatysa alady, kon­kýrs partııanyń qyzmetin jan-jaq­ty kórse­tý­ge baǵyttalyp otyr. Ony ótkizý bary­synda biz jýrna­lısterdiń partııa qyz­me­tin kórse­týdegi yqylasyn arttyrýdy ǵana emes, aımaqtardaǵy fılıaldary­myzdyń jumystaryn partııa na­zarynda ustaýdy da kózdep otyr­myz, dedi.   Saıysty 18 atalym boı­ynsha, ıaǵnı onyń 9-y – qazaq, sondaı-aq qalǵan 9-y orys til­de­rinde ótkizý josparla­nypty. Kon­kýrs sharttary buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalanady. Astana qalasy televızııasy jýrnalısteri úshin taǵy bir ja­ǵymdy jańalyq – ol qalamaqy men aılyq jalaqy mólsheriniń ósýi boldy. Partııa da, holdıng basshylyǵy da jýrnalıster úshin kóteretin taqyryptar aıasyn taryltýdy, qaısybir shek qoıýdy kózdemeıdi, barlyq materıaldar zań sheńberinen shyqpaı, etıkaǵa qarsy kelmese boldy. Qazaq­stan­nyń damý jolynda partııanyń róli aıtarlyqtaı, osy jumys óz deńgeıinde, shyndyqpen kórse­tilip, qalyń kópshilik nazarynda bolsa deımiz. Partııa BAQ-tarmen birlese qımyldaýǵa múddeli. “Nur Suńqar” respýblıkalyq saıysyn ótkizýdegi basty maqsattyń biri osy. Saıys jeńimpazdaryn, árıne, baǵaly syılyqtar kútip tur, dep oıyn qorytyndylady  N.Nyǵmatýlın. DAMÝ MEJELERI BELGILENDI Syrtqy ister mınıstrliginde Birikken Ulttar Uıymynyń 2010-2015 jyldar aralyǵyn kózdeıtin  Qazaqstan Respýblıkasynyń damý maqsattaryna kómek kórsetý jónindegi negizdemelik baǵdarlamasynyń (IýNDAF) tusaýkeser rásimi bolyp ótti. Bul sharaǵa elimizdiń memlekettik organdarynyń, Parlamentiniń jáne BUU júıesi agenttikteriniń ókilderi qatysty. Atalǵan baǵdarlama Qazaqstan Úkimeti men BUU arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń “Qazaq­stan-2030” baǵdarlamasyn jáne Myńjyldyq deklarasııasynyń qaǵıdattaryna negizdelgen 3 basymdyqty kózdeıdi. Olar – barshanyń ekonomıkalyq jáne áleýmettik baqýattylyǵy,  memleketti nátıjeli basqarý jáne qorshaǵan ortanyń turaqtylyǵy. Basqosý kezinde sóz alǵan Syrtqy ister mınıs­triniń orynbasary Qaırat Omarov bul baǵdarlama qoǵamnyń eń álsiz toptarynyń, onyń ishinde áıel azamatshalar men balalar­dyń, mıgranttar men bosqyndardyń, jastar­dyń, qarttar men múgedek jandardyń jaǵdaıyn jaqsartýdy kózdeıtinin atap ótti. Onyń sózine qaraǵanda, atalǵan baǵdarlama sondaı-aq ınstıtýttyq deńgeıdiń kóterilýine, azamattyq qo­ǵam jáne BAQ-tyń quqyqtary men múmkin­dikterin qamtamasyz etýge, adam quqyqtaryna degen aıryqsha nazardy arttyrýǵa jáne klımattyń ózgerýine baılanysty týyndaıtyn keri ózgeristerdiń aldyn alýǵa da sep bolmaq. “Bul baǵdarlamany damytý barysynda BUU-nyń basqa da halyqaralyq uıymdarmen aradaǵy áriptestigi jandanyp, ózara tájirıbe almasý jaǵy nyǵaıatyn bolady. Taǵy bir atap óterligi, ol mundaı baǵdarlamaǵa quıylatyn qar­jynyń BUU agenttikteriniń tikeleı resýrs­tary tarapynan azaıyp, el Úkimeti tarapynan molaıýy der edim. Bul birinshi kezekte Qa­zaq­stan ekonomıkasy deńgeıiniń kóterilgendigin kórsetedi. Jalpy, bul jańa baǵdarlama negizinde biz BUU-nyń barlyq múmkindikterin durys paıdalana alamyz. Sebebi, bizdiń árip­testigimiz Qazaqstannyń 2015 jylǵa deıingi damýyna oń áserin tıgizedi dep oılaımyn”, dedi Qaırat Ermekuly óz sózinde. Al BUU  Damý baǵdarlamasynyń turaqty ókili, BUU Rezıdent-úılestirýshisi Haolıan Shý atalǵan baǵdarlama Qazaqstannyń ulttyq basymdyqtary men qajettilikterin BUU arqyly jandandyrýǵa jol ashady degen oıyn jetkizdi. Onyń sózine qaraǵanda, baǵdarlama Myńjyldyqtar deklarasııasynyń negizgi maqsat-mindetteri men Qazaqstannyń 2030 jyl­ǵa deıingi belgilegen basymdyqtary ne­gizinde ázirlengen. “Qazaqstan Respýblıka­synyń 2024 jylǵa deıin turaqty damýǵa kóshý tujyrymdamasy men Qazaqstan basshysynyń jyl saıynǵy halyqqa Joldaýy da bul baǵ­darlamanyń daıyndalýyna oń áser etti. Onyń, ásirese, qazirgi tańda álemniń ekonomıkalyq daǵdarystan shyǵatyn kezde de mańyzy arta túsýde”, dedi H. Shý. Onyń aıtýynsha, 2010-2015 jyldar aralyǵyn kózdeıtin bul baǵdarlamaǵa quıylatyn qarjynyń jalpy kólemi 79,39 mln. AQSh dollaryn quraıdy dep kózdelip otyrǵan kórinedi. “Qazaqstanmen aradaǵy áriptestik qarjy­lyq resýrstarmen ólshenbeıdi.  Biz úshin eń mańyzdysy – birlesken bastamalarǵa qurylǵan áriptestik, jergilikti basymdyqtardy arttyrý jáne ózara tájirıbe almasý. Qazaqstan – qarjylyq jáne adamzattyq resýrstarǵa baı el. Sol sebepti, bul memlekettiń jan-jaqty da­mýy­na mol múmkindik bar. Biraq ta BUU-nyń qol­daýymen belgili bir damý mejelerine tez je­týge bolady. Bolashaqta Qazaqstanmen aradaǵy yntymaqtastyq baılanys óz jemisin beredi dep senemin”, dedi BUU Damý baǵdarlamasynyń turaqty ókili. Jıynǵa qatysýshylar IýNDAF – Qa­zaqstannyń 2010-2015 jyldarǵa deıingi kóz­degen ulttyq strategııasy men jospar­la­rynyń júzege asýyna, Qazaqstandaǵy aza­mattyq damýǵa aıryqsha nazar aýdarý arqyly memlekettiń básekege qabilettiligin arttyrýǵa yqpal etedi degen óz oı-paıymdaryn jet­kizdi. Máselen, atalǵan baǵdarlama negizinde eldegi salamatty ómir saltyn saqtaý, tabıǵı eko­júıeni qalpyna keltirý, tabıǵı jáne antro­pogendik apattar oryn alǵan jaǵdaıda qoǵam men azamattardyń quqyǵyn qamtamasyz etý, ortalyq jáne jergilikti bılik or­gan­darynyń móldirligi men tıimdiligin arttyrý sekildi san-salaly máseleler bir júıege keletin bolady. Láıla EDILQYZY. QAZAQSTAN RESPÝBLIKASY BAS PROKÝRATÝRASYNYŃ M Á L I M D E M E S I Sońǵy kezderi birqatar qoǵamdyq birlestikter, saıası partııalar jáne buqaralyq aqparat quraldary QHR-ǵa eksporttaý úshin aýylsharýashylyq ónimderin ósirýge jerdi usyný taqyrybyna qatysty alypsatar­lyq áńgimeler taratýǵa áreket jasaýda. Ondaı málimdemelerdiń mańyzdylyǵyn arttyryp, olarǵa kópshiliktiń nazaryn aýdarý maqsatynda naqty sandarǵa, “anyq aqparat kózderine” jáne shetel baspasózderine silteme jasalyp júr. Atap aıtqanda, keıinnen jergilikti BAQ taratqan fransýzdyq “Le Monde” gazetiniń Alakól aımaǵyn­daǵy qazaq-qytaı birlesken kásipornynyń soıa men bıdaıdy ósirý jónindegi qyzmeti týraly jarııalanymy aıtylady. Jarııalanymda kásiporyn ıeliginde 7000 gektar jer bolǵandyǵy jáne osy aımaqqa 3000 qytaı sharýalary jiberilgendigi týraly aıtylǵan. Alaıda, 2003 jyldyń ózinde-aq ýákiletti mem­lekettik organdar mundaı aqparatty joqqa shyǵarǵan bolatyn. Bas prokýratýra 2010 jyly Almaty, Shyǵys Qazaqstan oblystarynda arnaıy tıisti tekserýler júr­gizip, olardyń nátıjeleri de fransýz gazeti ma­terıaldarynyń aqıqatqa saı kelmeıtindigin rastady. Sonymen qatar, ondaı málimdemelerdiń qolda­nystaǵy zańnamaǵa jáne naqty jaǵdaıǵa sáıkes kelmeıtindigi jóninde Premer-Mınıstr, Aýyl sharýashylyǵy mınıstri jáne Bas prokýratýra aıtqan bolatyn. Osyǵan qaramastan, jekelegen tulǵalar atalǵan másele boıynsha alypsatarlyq pen arandatýshylyq aqparat taratýdy, onyń ishinde jappaı narazylyq sharalaryna shaqyrýdy jalǵastyryp, zańǵa qarsy áreketterdiń jasalynýyn ushqyndatyp otyr. Qazirgi tańnyń ózinde ondaı áreketterdiń ulta­ra­lyq qatynastar jaǵdaıyna jaǵymsyz áser etý faktileri anyqtaldy. Ultaralyq negizdermen daý-janjal shyǵarý áreketteri úshin kináli tulǵalar qylmystyq jaýapkershilikke tartylýda. Osyǵan oraı, zań buzýshylyqtardyń aldyn alý jáne múmkin zardaptardy boldyrmaý maqsatynda Bas prokýratýra Konstıtýsııanyń 39-babyna sáıkes ult­aralyq tatýlyqty buzatyn kez kelgen áreket kons­tı­tý­sııalyq emes dep tanylatyndyǵyn qaıtalap túsindiredi. Negizgi Zańnyń 20-babyna saı, memleket qaýip­siz­digine nuqsan keltirýdi, áleýmettik jáne ulttyq asta­mshylyqty, sondaı-aq, qatygezdik pen zorlyq-zombylyqqa bas urýdy nasıhattaýǵa nemese úgitteýge jol berilmeıdi. Konstıtýsııanyń 5-babymen maqsaty nemese is-áreketi Respýblıkanyń konstıtýsııalyq qurylysyn kúshtep ózgertýge, onyń tutastyǵyn buzýǵa, memleket qaý­ipsizdigine nuqsan keltirýge, áleýmettik, ulttyq araz­dyqty qozdyrýǵa baǵyttalǵan qoǵamdyq birles­tik­ter qurýǵa jáne olardyń qyzmet etýine tyıym salynǵan. Azamattyq kodekstiń 49-babyna sáıkes zań qujattarynda tyıym salynǵan qyzmetti júzege asyrý, ne qyzmetti zańdardy birneshe ret nemese óreskel buza otyryp júrgizý zańdy tulǵany sot tártibimen taratýǵa negiz bolyp tabylady. “Buqaralyq aqparat quraldary týraly” Zańmen jýrnalıske kelip túsken aqparatty tekserý quqyǵy berile otyryp, shyndyqqa sáıkes kelmeıtin aqparatty taratpaý mindeti júktelgen. Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly kodekspen buqaralyq aqparat quraldaryna kórineý jalǵan málimetter men materıaldar berý úshin jaýapkershilik belgilengen. Áleýmettik, ulttyq, rýlyq, násildik, dinı arazdyq­ty nemese alaýyzdyqty qozdyrýǵa, násildik qatys­tylyǵy belgileri boıynsha olardyń aıryqshylyǵyn, artyqshylyǵyn nemese kemdigin nasıhattaýǵa baǵyt­tal­ǵan qasaqana is-áreketter QR QK 164-babymen qaras­tyrylǵan qylmystyq jaýapkershilikke ákep soǵady. Beıbit jınalystar, mıtıngiler, sherýler, pıketter jáne demonstrasııalar uıymdastyrý men ótkizý tártibi týraly zańnamany buzý Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly kodeksiniń 373-babymen ákimshilik jaýapkershilikke, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodeksiniń 334-baby boıynsha qylmystyq jaýapkershilikke de ákep soqtyrýy múmkin. Baıandalǵandardy eskere kele, Bas prokýratýra buqaralyq aqparat quraldaryn shyndyqqa sáıkes kelmeıtin málimetter men jalaly sózderdi taratý úshin paıdalanýdy qosa alǵanda, ultaralyq tatýlyq pen memleketaralyq qatynastarǵa nuqsan keltirýi múmkin kez kelgen áreketterge jol berilmeıtindigine qoǵamdyq birlestikter men saıası partııalar ókilderiniń jáne ózge de múddeli tulǵalardyń erekshe nazaryn aýdarady. Joǵaryda atalǵan normalardy buzǵan tulǵalar zań qataldyǵy saqtala otyryp jeke jaýapkershilikke tartylatyn bolady. Jeńis - 65 MAIDANNAN JETKEN HATTAR Ulttyq muraǵat jańa bir mańyzdy qujatpen tolyqty. Tatarstan halyqtary Assamb­leıa­sy Keńesi tóraǵasynyń oryn­basary Saǵıt Jaqsybekov aqyn Muzafar Álimbaevtyń maıdanda júrip, tatar dosy, kompozıtor Maqsýt Latypovqa 1943 jyly jazǵan hattarynyń toptamasyn Ulttyq muraǵatqa tabys etti. Kishi leıtenant Muzafar Álimbaevtyń sarǵaıǵan hattaryn 60 jyl boıyna Maqsýt La­typov­tyń qaryndasy Lıdııa apaı saqtap kelip, ony 1993 jyly Qazan qalasyndaǵy qazaq qaýymdasty­ǵyna ákelip tabys­tapty. Ishinde kishi leıtenant Álimbaevtyń “Bela­rýs qyzyna” degen óleńine án jazýdy suraǵan ótinishi bar eken. Bir kezderi alyp eldiń qura­mynda bolǵan týysqan eki halyq­­tyń shyǵarmashyl adam­dary­nyń dosty­ǵyn, Keńes Odaǵy adam­dary­nyń qanquıly jaýmen soǵys­taǵy erligi­niń kórinisindeı bul hattar qazaq mádenıeti úshin qundy arte­fakt, ol halqymen qaýyshýy tıis, degen qazandyq týys ákelgen jádi­gerdi qabylda­ǵan Ulttyq mura­ǵat dırek­tory Rysty Sarıeva: “Bul hattar Uly Jeńistiń 65 jyldyǵyn toılaý­ǵa arnalǵan ekspozısııadan oıyp turyp oryn alatyn bolady”, dedi. Alystan jetken sarǵaıǵan úshkil hattardy tabys etý rási­mine Qazaqstan halqy Assam­bleıa­sy Tóraǵasynyń oryn­ba­sary Eraly Toǵjanov, Mádenıet jáne aq­pa­rat mınıstrligi Aq­parat jáne mura­ǵat komıtetiniń tóraǵasy Baýyrjan Omarov qatysty. Anar TО́LEÝHANQYZY.