Derekti fılmder ne deıdi?

Ár sársenbide elimizdiń derekti kıno metrlary jáne jas rejısserleriniń túrli taqyrypta túsirgen týyndylary kópshilik nazaryna usynylady. «Qazaq derekti kıno kúnderi» dep atalatyn mádenı shara Sh.Aımanov atyn­daǵy «Qazaqfılm» kınos­tý­dııasy, Mádenıet jáne sport mınıstrligi jáne Qazaq­stan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy qory­nyń qoldaýymen alǵash ret uıymdas­tyrylyp otyr. 

Kıno merekesiniń ashylýy saltana­tynda, jaqynda ǵana Ekaterınbýrg qalasynda ótken «Reseı» derekti kıno fes­tıvalinde qazylar alqasy taǵaıyn­daǵan «О́mirdi súıetin keıipkerdiń ob­razyn kórsete alǵany úshin» atty júl­desi «13 shaqyrym» fılminiń re­jıs­seri Vladımır Tıýlkınge tabystaldy. 

О́zindik sebeptermen bul derekti fılmder prokatqa shyqpaıtyndyqtan, zamanaýı Qazaqstannyń ózekti másele­leri jóninde baıandaıtyn otandyq doký­mentalısterdiń sońǵy eki jylda túsirgen jumystarynyń árqaısysy biregeı týyn­dy sanalady. «О́ıtkeni jaqsy kóremin», «Tústerdiń úılesim­diligi», «Naırı» atty fılmder ıdeıa­sy, taqyryby jaǵynan bir-birine uqsa­maıdy. Mysaly, K.Berdimuratova men K.Ábdeldınova túsirgen «О́ıtkeni jaqsy kóremin» atty derekti fılmde eli­miz­degi ultaralyq qatynastar, ara­las neke jaıy jas býyn ókilderiniń kóz­qara­­symen baıandalady. Fılmniń barlyq keıipkerleri Qazaqstanda tura­dy, olardyń nekesine syn kózben qaraı­t­yndar kóp bolsa da, ózderi otba­synda shyn baqytty bol­ǵandyqtan, sóz ben syn sezim men mahab­battyń aldynda álsiz. Al Evgenıı Lýmpovtyń «Tústerdiń úılesimdiligi» fılmi Asta­na­da qurylǵan «Qyzyl kad­mıı» shy­ǵar­­mashylyq ujymynyń jumy­syn kór­setýge arnalǵan. Fılm keıip­kerleri – jas sýretshiler. Elimizdiń túk­pir-túkpirinen kelgen sýretshiler Astana­da bas qosqan. Páterde júrse de, jeke sheberhanasy bolmasa da, olar beıne­leý ónerin dástúr sabaqtastyǵynan nár ala otyryp nasıhattaıdy jáne bári de qyl­qalam ónerinde jańalyq ashýǵa umtylǵan jigerli jastar. Qolbaı­laý bolyp júrgen qat-qabat qıyndyq­tardy elegisi kelmeıdi, sebebi ónerge degen ińkárlik, otanyn súıgen sheksiz mahabbaty bárinen bıik tur. 

Armıan ulttyq-mádenı ortalyǵynyń janynan qurylǵan «Naırı» bı ansambli týraly tolǵaǵan rejısser Qaısha Rahı­mova kórermenge kóp ultty bir otbasy­na aınalyp ketken óner ujymyn úlgi etedi. Ansambldiń quramynda qazaqtar men túrikter, orystar men ázerbaıjandar, armıandar men dúńgender de bar. Olardy tabystyrǵan – óner ekenin aıtady.

Úsh fılmniń de taqyryby – ózekti, órilýi – ótkir. Erkin oıly rejıs­serlerdiń bıik tanymymen qoǵamdaǵy názik másele­ler qaz-qalpynda shynaıy kórinis tapqan. Sol sebepti bolar, mundaı týyndylarmen tanysýǵa stý­dent­ter, shyǵarmashylyq ókilderi moly­nan jınalyp, mádenı sharany jańa­­­lyq retinde baǵalap, kelesi sársen­bini asyǵa kútetinderin aıtyp tarqasyp jatty. 

Aıgúl AHANBAIQYZY, «Egemen Qazaqstan»

ALMATY