Qazaq tarıhyna úńilsek, kóne zamanda baıyrǵy túrkitildes halyqtar tól jazýy bitig, ıaǵnı rýnalyq jazýdy oılap taýyp, V-VIII ǵasyrlar aralyǵynda keńinen qoldanyp otyrǵan. VIII ǵasyrdan bastap Qazaqstan aýmaǵynda ıslam dinimen birge, arab jazýy da tarala bastady. Sóıtip, myń jylǵa jýyq ýaqyt boıy jergilikti turǵyndar arab jazýyn mádenıet pen ǵylym qundylyǵyna aınaldyrǵan bolatyn.
Keńes Odaǵy tusynda, qazaqtyń tóte jazýy, latyn álipbıi negizinde qurylǵan jańa qazaq álipbıine aýystyryldy. Sóıtip, 1929 jyldan bastap 1940 jylǵa deıin latyn álipbıi qoldanyldy. Alaıda 1940 jyly qazaqtyń latyn álipbıi, orystyń kırıll jazýy negizinde qurylǵan jańa álipbıine aýysyp, kúni búginge deıin osy jazý júıesin paıdalanyp kelemiz.
1991 jyly Qazaq eli óz táýelsizdigin qaıta qalpyna keltirgeli beri, latyn grafıkasyna kóshý taqyryby jańa serpin aldy. Kez kelgen táýelsiz eldiń óziniń ulttyq múddesin qorǵaıtyn ıdeologııasy bolýy qajet. Ol obektıvti zańdylyq. Qazaq halqy eki ǵasyrdan asa ýaqyt Reseıdiń quramynda bolyp, eriksiz onyń qundylyǵyn qabyldaýǵa májbúr boldy. Halqymyz ana tili – qazaq tilinen aıyryla jazdady. Qazaqtyń múddesin eskermeı, birneshe márte jazý grafıkasy aýystyryldy. Al jazý qarpiniń halyqtyń dúnıetanymyna tıgizetin yqpaly óte zor ekeni belgili.
Elbasy N.Á.Nazarbaev, latyn álipbıine kóshý ıdeıasyn 2012 jyldyń 14 jeltoqsan kúni «Qazaqstan-2050» Strategııasyn jarııalaǵan kezde aıtqan bolatyn. Bul ıdeıany qazaqstandyqtardyń basym bóligi durys sheshim dep baǵalady. Keıbir mamandar, bul reforma kórshi jatqan Reseımen qarym-qatynasty buzýy múmkin dep ýáj aıtýda. Biraq áste olaı emes. Reseı Qazaqstannyń strategııalyq seriktesi. Onymen qosa, bizdiń elder – Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń músheleri. Eki el arasyndaǵy dostyq jáne ózara syılastyq saıasaty budan ári nyǵaıa túspek.
Qazaqstannyń latyn álipbıine kóshýi – ol órkenıet jolyn tańdaý baǵdarynyń asa mańyzdy tetigi. Elbasymyz óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda, 2018 jyldan bastap latyn álipbıin úıretetin mamandardy daıyndaý jumysyn bastaý kerek dep atap kórsetti. Bul mamandar, qazaqstandyqtardy jańa álipbıine úıretetin bolady. Al 2025 jylǵa qaraı, latyn álipbıi, kırıll jazýymen qatar is-júrgizýge engiziledi, sondaı-aq oqýlyqtar, merzimdik basylymdar osy jazýdy qoldana bastaıdy.
Qazaqstan Respýblıkasy «Úsh tuǵyrly til» saıasatyn júzege asyryp otyr. Memlekettik til – qazaq tilimen qosa, orys jáne aǵylshyn tilderi keń aýqymda oqý baǵdarlamalaryna engizildi. Aǵylshyn tili álemdik aqparattar men ınnovasııalardyń aǵynyna ilesýine qolaıly múmkindik beredi. Sonymen qatar aǵylshyn tilin bilseń, álemniń eń bedeldi joǵary oqý oryndarynda bilim alý múmkindigiń ashylady. Osy oraıda, latyn álipbıi, shet tilderdi meńgerýge oń septigin tıgizbek.
Qoryta kelgende, Qazaqstan úshin latyn álipbıi – álemniń aqparattyq keńistigine kirýge, ozyq tehnologııalar men kompıýter tilin meńgerýge jol ashady. Elimizdiń táýelsizdigin nyǵaıtady. Qazaq tili baýyrlas túrkitildi eldermen jaqyndaı túsedi. Jáne eń bastysy – qazaq qoǵamyn shynaıy rýhanı jańǵyrýǵa ákeledi.
Saǵadat ÁShEBEKOV, Aqmola oblystyq máslıhatynyń depýtaty