Qarttyqqa qarsy daýa bar

Súıek kemiginen alynatyn ba­ǵa­na­ly jasýshalarmen aq qan, bas­qa da rak aýrýlaryn emdeıtinin jurtshylyq jaqsy biledi. Osy jasýshalardy álem ǵalymdary qart­tyqqa qarsy shıpa retinde qol­dana bastaǵaly qashan. Endi qazaq­stan­dyq mamandar da bul salaǵa aıryq­sha mán berip, adamnyń óz klet­ka­syn ózine em retinde qoldana basta­dy. Ulttyq bıotehnologııa orta­ly­ǵynyń baǵanaly jasýshalar zert­ha­na­synyń meńgerýshisi Vıache­s­lav Ogaıdyń aıtýynsha, adam­nyń boıyndaǵy talshyqtardy birik­tirýshi qyzmet atqaratyn fıbro­blast jasýshalar arqyly aǵzany jasar­typ qana qoımaı, kúıik shal­ǵanda terini jyldam qalpyna kel­tirýge de bolady. Sondyqtan ǵalym osy jasýshalardy paıdalana otyryp, qartaıýǵa qarsy arnaıy tehnologııa ázirlep shyǵarypty.

«Biz adamnyń ózinen fıbro­blast kletkasyn alamyz da ony zaqymdaǵan terige, talshyqqa engi­zemiz. Bul kletkalar aǵzaǵa en­gen­nen keıin búlingen basqa da jasý­shalardyń qaıta qalpyna kelýine áser etip, terini jaqsartady. Qazirgi tańda bul tehnologııa bir­qatar jekemenshik klınıkalar men mem­lekettik uıymdarda qolda­ny­lyp jatyr. Mysaly, Astana­daǵy Ulttyq onkologııa men transp­lan­tologııa ortalyǵynda kúıik shal­ǵan, jaralanǵan 800-den astam pa­sıentke qoldanylyp, olar zama­naýı ádistiń arqasynda qulan-taza jazylyp shyqty. Kúıikten keıin mindetti túrde tyrtyq qalatyny belgili. Al baǵanaly jasýshalarmen emdegen kezde kúıiktiń izi de qal­maıdy», deıdi V.Ogaı.

Ulttyq bıotehnologııa ortaly­ǵynyń mamandary adamnyń tize jáne jambas býyndaryndaǵy kemis­tikterdi qaıta qalpyna kel­ti­rýge arnalǵan gıdrogel de oı­lap taýypty. Gıdrogel tabıǵı kom­po­nentterden turady jáne qura­mynda baǵanaly jasýshalar da bar. Bul ádis birinshi jáne ekin­shi dárejeli osteohondraldy kemis­tikterdi emdeýge qoldanylady eken. Zaqymdalǵan shemirshek pen súıek tinderine ota jasalǵannan keıin gıdrogeldi jaqsa, ol az ýa­qyttyń ishinde bastapqy saý qalpyna keledi.

Medısına ǵana emes, aýyl sharýashylyǵy, qorshaǵan ortany qorǵaý salasynda birtalaı zert­teý­lermen aınalysyp jatqan orta­lyqtaǵy taǵy bir jańalyq – adam­nyń genetıkalyq pasportyn zert­tep shyǵarý. Ortalyqtyń bas dırek­tory Erlan Ramanqulovtyń aıtýyn­sha, genetıkalyq pasport­ty túzýdiń mańyzdylyǵy sol, jeke­legen adamnyń qaı aýrýlarǵa beıim ekenin, qandaı dáriler jaqsy áser etetinin anyqtap, jalpy jaǵdaıy týraly tolyqqandy málimet alý­ǵa bolady. Eger árkimniń jeke gene­tıkalyq pasporty túzil­gen bol­sa, tuqym qýalaıtyn keı­bir aýrý­lardyń aldyn alyp, asqyn­dyr­maýǵa da bolady eken.

Adamnyń genetıkalyq pasportyn anyqtaý úshin silekeıden nemese qannan saraptama alý jetkilikti. Ári genetıkalyq zertteý adamnyń ómi­r­inde bir-aq ret jasalady. Bul saraptamanyń qorytyndysy nátı­jesinde qartaıý prosesin, teriniń jaǵdaıyn, aldaǵy gormondyq ózge­risterdi, adamnyń boıyndaǵy dárý­mender men mıneraldardyń deńgeıin de bilýge bolady.

Qymbat TOQTAMURAT, «Egemen Qazaqstan»