Elordadaǵy Qoljazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq ortalyǵynda Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasy aıasynda «Qazaq eliniń latyn álipbıine oralýynyń ózektiligi» degen taqyrypta dóńgelek ústel ótti.
Elbasy 2012 jyly «Qazaqstan – 2050» Joldaý strategııasynda elimizdiń 2025 jyldan bastap latyn álipbıine kóshýi qajet ekenin aıtqan bolsa, ústimizdegi jyldyń 12-shi sáýirinde jaryqqa shyqqan «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda qoǵamdyq sanany modernızasııalaýdyń naqty jobalary qajet ekenin, onyń ishinde búgingi jazýymyzdy birte-birte latynǵa kóshirý máselesin aıtyp ótken bolatyn. Dál sol maqalanyń ózi qoǵamdyq sanany modernızasııalaýǵa lokomotıv bolǵany shyndyq. Ásirese, áńgime latyn alfavıtine tirelgen tusta qoǵam qatty belsendilik tanytýda. Túrli jobalardyń usynylýy, túrli deńgeıdegi talqylaýlar sonyń aıǵaǵy.
Dóńgelek ústelde baıandama jasaǵan memleket jáne qoǵam qaıratkeri, saıasattaný ǵylymdarynyń doktory Kamal Burhanov latyn álipbıine kóshýdiń saıası aspektilerine toqtaldy. Elimizdiń terrıtorııasynda túrli dáýirde, túrli kezeńderde qoldanylǵan jazýlardyń tarıhyna toqtalyp, jazýdyń ult mádenıetinde alatyn ornynyń ereksheligin basa aıtty. K.Burhanov baıandamasynyń túıini latyn álipbıine kóshýdi saıasılandyryp, onyń astarynan daý-janjal izdemeý kerek degen pikirge saıdy. Ol álemde jazýy birdeı nemese uqsas talaı memleketter bar ekenin, biraq, sol jazýdyń birdeıligi nemese uqsastyǵy olardyń bir-birimen tatýlyqta ómir súrýine kepil bola almaıtynyn aıtyp, birqatar memleketterdi mysalǵa keltirdi.
Al, Memleket tarıhy ınstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri Qundyzaı Erimbetova latyn álipbıine kóshý ýaqyt talabyna saı der kezinde kóterilip otyrǵanyn aıtyp, táýelsizdikti ala salǵan kezde biz latyn álipbıine kóshýge daıyn emes edik degen pikirde oı órbitti. Ol latyn álipbıine kóshý arqyly elimizdiń ashyq demokratııalyq qoǵam qalyptastyratynyn jetkizdi. «Biz latyn álipbıine kóshý arqyly rýhanı qundylyqtarymyzdy qalpyna keltiremiz, álemdik órkenıet kóshine jedel ilesetin bolamyz»-dedi ol.
Dóńgelek ústelde sóz alǵan Qoljazbalar jáne sırek kitaptar ortalyǵynyń ǵylymı qyzmetkeri Tursynáli Musauly ózi jasaǵan latyn álipbıin qatysýshylarǵa tanystyrdy. Ol jasaǵan álipbıde qazir kóbimizdiń kózimiz úırengen apostrof ta, dıgraftar da bar. Biraq, az-azdan ǵana. Iаǵnı, úsh áripke ǵana dáıekshe qoıylǵan bolsa, «ń», «Ch» áripterin tańbalaý úshin dıgrafqa oryn berilgen. Sondaı-aq, «Ǵ» árpin tańbalaý úshin aǵylshynnyń «Q», qazaqsha «K»-ny tańbalaý úshin aǵylshynnyń «S» árpin, «Y» árpin tańbalaý úshin aǵylshynnyń «E» árpin qoldanǵan. Ǵalymnyń aıtýynsha, ol álipbıdi jasaý barysynda kóptegen mamandarmen sóılesken. Qazaq tiliniń zańdylyǵyn saqtaýǵa, álipbıdiń aǵylshynnyń jazý taqtasyna sáıkes kelýine, memlekettiń ekonomıkasyna shyǵyn ákelmeý jaǵyna barynsha mán bergen.
Dóńgelek ústel qatysýshylary ǵalymnyń jasaǵan álipbıine qatysty da óz kózqarastaryn bildirip, álipbı jobasy jasalǵan kezde bul nusqanyń da tıimdi tustaryn eskerý qajettigine toqtaldy.
Aıgúl SEIIL,
«Egemen Qazaqstan»