Eseıgen saıyn ýaqyttyń tezirek ótetinin baıqamaıtyn adam joq. Alaıda sońǵy kezderi aıdyń aptalap, aptanyń kúndep ótip jatqanyn aıtyp, alańdaýshylyq bildiretinderdiń qatary kóbeıip keledi. Bireýler muny dinimizdegi qııamet kúniniń jaqyndaýymen baılanystyrsa, bireýler búgin 24 saǵat keshegi 18 saǵatqa teń deıtin dáleldenbegen ǵylymı «faktilerge» súıenedi. Osyǵan oraı, ýaqyttyń munshalyqty tez ótýin ǵylymı túrde túsindirgen birneshe derekkózben tanysyp, paıymymyzben bóliseıik dep sheshtik.
Ǵylymı turǵyda ýaqyt – turaqty ólshem emes, ol tartylys kúshine jáne deneniń jyldamdyǵyna baılanysty aýytqýy múmkin. Tartylys kúshi neǵurlym joǵary bolsa, ýaqyt soǵurlym baıaý ótedi. Máselen, Jer beti men onyń orbıtasyndaǵy tartylys kúshi ártúrli bolǵandyqtan ǵarysh apparattaryndaǵy saǵattyń tili ylǵı alǵa ketip otyrady. Fızıka áleminde keńinen tanymal Qara qurdymda tartylys kúshiniń joǵary bolǵany sonsha jaryq sáýleleri ol jerden shyǵa almaı, ýaqyt toqtap qalady.
Ataqty fızık Albert Eınshteın óziniń «Salystyrmalylyq teorııasynda» keńistik pen ýaqyt arasynda baılanys bar ekenin aıtady. Keńistiktiń alǵa-artqa, joǵary-tómen, ońǵa-solǵa deıtin úsh ólshemi bolsa, Eınshteın ýaqytty tórtinshi ólshem retinde qarastyrýdy usynady. Osylaısha keńistik-ýaqyttyq kontınýým paıda bolady. Eger siz óte joǵary jyldamdyqpen qozǵalatyn bolsańyz, sizdiń keńistik pen ýaqytty sezinýińiz Jerdegi adamǵa qaraǵanda basqasha bolady. Jyldamdyq neǵurlym joǵary bolsa, ýaqyt soǵurlym baıaý ótedi. Máselen, eger siz ǵarysh kemesinde jaryq jyldamdyǵymen ushsańyz, sizdiń qolyńyzdaǵy saǵatyńyzdyń tili Jerdegi saǵatqa qaraǵanda óte jaı qozǵalady. Kemedegi bir saǵat Jerdegi bir kúnge nemese jylǵa teń bolýy múmkin. Gollıvýdtyń «Interstellar» (2014) jáne «Maımyldar planetasy» (2001) fılmderinde osy qubylysty baıqaýǵa bolady.
Matematıkalyq túsiniktemeDegenmen, munyń bizdi alańdatqan taqyrypqa qatysy joq. Ǵalamsharymyz nemese Kún júıesi qanshalyqta jyldam nemese baıaý qozǵalsa da, Jer betindegi tirshilik ıeleri úshin fızıkalyq turǵyda ýaqyt birdeı ótedi. Al ótken kúnderge qaraǵanda búginginiń saǵattary mınýttap ótip jatqandaı kórinse – bul tek qana bizdiń ýaqytty qabyldaýymyz ǵana.
2005 jyly Lıýdvıg jáne Maksımılıan atyndaǵy Mıýnhen ýnıversıtetiniń psıhologtary Mark Ýıtman jáne Sandra Lenhof 14 pen 94 jas aralyǵyndaǵy 499 adamǵa ýaqyttyń ótýine qatysty saýalnama júrgizipti. Apta, aı, tipti jyl sekildi qysqa aralyqtar úshin qatysýshylardyń jaýaby jasqa baılanysty ózgermegen eken. Bári birdeı saǵat tili tez qozǵalatynyn aıtqan. Alaıda onjyldyq sekildi uzaǵyraq aralyqtar úshin jasy úlkender ýaqyttyń jyldam ótetinin jıirek aıtqan. Olar balalyq shaqta ýaqyttyń baıaý ótkendigin, alaıda keıinnen jasóspirim shaqqa deıin birshama údeı túsip, eresek jasta jyldamdaǵanyn jetkizgen.
Balalyq shaqta ýaqyttyń ótkenin sezinetin edik, jas kelgen saıyn kún men túnniń ótip jatqanyn ańǵarmaıtyn boldyq dep aıtýshylar óz elimizde de jeterlik. Biraq bul jerdegi másele mynada eken. Adamnyń ómir uzaqtyǵy eń negizgi tabıǵı ólshemniń biri ekeni belgili. Al jyl, apta, kún degender sonyń shartty bólikteri jáne olar adam jasyna baılanysty ártúrli qabyldanady. Máselen, 5 jasar bala úshin 1 jyl óte kóp ýaqyt, óıtkeni ol onyń ómiriniń 20 paıyzyn quraıdy. Al 50 jastaǵy adam úshin bir jyl túk emes, óıtkeni bul onyń ómirindegi ýaqyttyń 2 paıyzy ǵana. Onyń ústine balanyń alańsyz ómir keshetinin, al ózińizdiń kúıbeń tirshiliktiń qamymen júretinińizdi taǵy eskerý kerek. Balanyń eshqandaı mindeti joq, ol tańnan keshke deıin oınap, unatqan taǵamyn jep júre beredi. Al siz tańnyń atysynan kúnniń batysyna deıin kóptegen sharýany bitirýińiz qajet. Isteıtin sharýa tym kóp bolǵandyqtan, sizge ylǵı da ýaqyt jetpeıdi. Bul ýaqyttyń ne sebepti jyldam ótetinin túsindiretin qarapaıym mysal.
Jastyq shaqta bári jańa, qartaıǵanda bári jamanKalıfornııa ýnıversıtetindegi psıhologııa doktory Djeıms Brodýeı men onyń shákirti Brıtnı Sandoval jas ulǵaıǵan saıyn ýaqyttyń zymyraýyn kelesideı túsindiredi. Ýaqyttyń ótýine adamdar eki turǵydan baǵa bere alady. Eger biz oqıǵanyń qaq ortasynda tursaq, biz onyń ýaqyttyq uzaqtyǵyna perspektıvalyq baǵa beremiz. Al eger oqıǵa ótip ketip, onyń qansha ýaqytqa sozylǵanyn keıinnen eske alsaq, biz oǵan retrospektıvalyq baǵa beremiz. Sonymen qatar alǵan áserimiz ben jasaǵan áreketterimiz de ýaqytty qabyldaýǵa áser etedi eken. Ǵalymdardyń aıtýynsha, kóńil kúıimiz kóterińki kezde ýaqyt zýlap shyǵady. Alaıda biz sol kezdi keıinnen eske alsaq, sol bir sát uzaqqa sozylǵandaı kórinedi. Iаǵnı, perspektıvalyq turǵyda «qysqa» sát retrospektıvalyq turǵyda «uzaq» bolyp qabyldanady.
Salvador Dalıdiń ýaqyttyń turaqsyz ekendigin kórsetetin sıýrrealıstik kartınasy
Bizdiń mıymyz kúndelikti qaıtalanatyn dúnıelerden góri meılinshe jańa tájirıbeni, jańa áserdi este saqtaıdy eken. Osy sebepti ýaqytqa retrospektıvalyq baǵa berý oqıǵa kezinde jańa áserlerdiń qanshalyqty kóp bolýyna negizdelgen. Jastyq shaqta emosııaǵa toly jańa áserler óte kóp bolady. Kún saıyn kóptegen jańa nárselerdi úırenemiz, qabiletimiz artady. О́sken saıyn ómirimiz kúndelikti qaıtalanatyn oqıǵalalarǵa toly bolyp, mıymyz olardy tirkeı bermeıdi. Demek, jańa tájirıbe arqyly ýaqytymyzdy áli de bolsa uzartýǵa bolady. Máselen, shetelge jıi shyǵatyn adam alǵashqy saparyn eshqashan umytpaıdy. Ushaqqa otyrýdan bastap árbir sát jadyda saqtalyp qalady. Alǵashqy saparǵa 20 jasta attansańyz da, 50 jasta attansańyz da sol mezet sizge uzaqtaý kórinedi. Sol úshin ýaqytyńyzdyń qalaı ótkenin sezingińiz kelse, jańa bilim, qabiletterdi ıgerip, barmaǵan jerlerge sapar shekseńiz bolady.
Bul rette bir nárseni este saqtaǵan jón. Alynǵan áserdi mıǵa qorytýǵa múmkindik berý kerek jáne ol úshin belgili bir ýaqyt kerek. Ol ýaqytta siz kórgen-bilgenińizdi esińizge alyp, tanystaryńyzben bólisip, esteliktiń qysqa merzimdi jadydan uzaq merzimdi jadyǵa ótýine múmkindik bergen abzal. Máselen, Shengen vızasyn alyp, eki apta ishinde Eýropanyń búkil kórikti qalalaryn aralaýǵa bel býdyńyz delik. Praga, Rım, Venesııa, Amsterdam, Parıj, Barselona sekildi sulý da ásem qalalardyń árqaısysynda bir-eki kúnnen bolyp, elge oralsańyz ne kórip, ne kórmegenińizdi bilmeı de qalýyńyz múmkin. Alǵashqy qalańyz Rım bolsa, Kolızeıge baryp tamsanyp, pıssasyn jep massatanasyz da, keıingi qalalarda tańǵalý deńgeıi azaıa beredi. Parıjge eń sońǵy bolyp barsańyz, Eıfel munarasy eshqandaı áser qaldyrmaýy da ǵajap emes. О́ıtkeni siz óte qysqa ýaqyt aralyǵynda kóptegen jańa nárselermen tanysasyz da, mıyńyz onyń bárin uzaq merzimdi jadyǵa aınaldyryp úlgere almaıdy. Bul da ýaqyttyń qanshalyqty tez ne baıaý ótetinine áser etetin faktor.
Qajettilikti qýalaýdan týǵan quldyq ýaqytty aldy, bul - shyndyq!Ýaqyttyń árqıly ótýi jastyń ulǵaıýymen qatar, qorshaǵan ortanyń ózgerýine de baılanysty. Qaınaǵan megapolısten ınternetke qosylý múmkindigi joq shalǵaı aýylǵa baryp, bir aı ómir súrgen adam ýaqyttyń lezde baıaýlaǵanyn sezedi. Ýaqyttyń osylaı qubylýyn jasyńyzdyń ótýinen kóre almaısyz, qalaǵa qaıta oralsańyz burynǵy kúıge op-ońaı túsesiz. Qorshaǵan ortanyń ózgerýi deıtinimiz, qazir tipti balanyń ózi «ishim pysty, dalaǵa shyǵyp oınaıyqshy» deýin azaıtqanyn kóremiz. Bul qalaı bolǵany? Jastardyń ózi kúnderdiń ótýin sezbese bul neni bildiredi?
Adam saǵatty saǵat, mınýtty mınýt retinde sezinýi úshin onyń mıy bos bolýy tıis, ıaǵnı mıǵa júkteme beretin eshqandaı nársemen aınalyspaýyńyz qajet. Osydan 20-30 jyl buryn mıymyz salystyrmaly túrde bos bolatyn jaǵdaı jıi bolatyn. Saparǵa shyqsańyz, kezekte tursańyz nemese bir aıdan keıin bolatyn qyzyqty oqıǵany kútseńiz ýaqyt ótpeı ketetin. Ondaıda árbir mınýtty sanap, ishińiz pysatyn. Qazir adamnyń, ásirese, qala turǵyndarynyń ishteri ońaıshylyqpen pysa bermeıdi. Tipti 3-4 saǵattyq kezek te bizdi jalyqtyrýy eki talaı, eger qolymyzda smartfon bolsa. 4 saǵattyń bir-ekeýin týystarymyz ben dostarymyzǵa qońyraý shalyp ótkizsek, qalǵany Feısbýk, Instagram, Ýatsap sekildi áleýmettik jeliler men túrli mobıldi qosymshalarǵa ketedi. Eshqandaı paıdaly is atqarmasaq ta, mıymyz bos emes, turaqty túrde aqparat qabyldaýmen bolady.
Ańsa Mustafanyń jasóspirimderdiń áleýmettik jelimen ýaqyttaryn joǵaltýyn kórsetetin sýreti
Zaman ózgerip, jahandaný kúsheıgen saıyn adamnyń qajettiligi eselep artyp keledi. Máselen, qolymyzda kemi 100 myń teńge turatyn uıaly telefon men astymyzda jeke kóliktiń bolýy, jylyna kemi bir ret shetelge qydyrý, aptasyna bir ret kınoteatrǵa baryp, fast fýdtan dám tatý, ár demalys saıyn pıssa men sýshı izdeý, týǵan kúndi úıde emes restoranda atap ótý ómirimizdiń aınymas bóligine aınalǵandaı. Munyń bári qyrýar qarajatty talap etedi de, qatardaǵy adam eshkimnen qalmaıyn dep búkil bos ýaqytyn sarp etip, álgi qajettilikti óteýdiń sońyna túsedi. Quddy bir esirtkige esi aýǵan adam sekildi bola qalamyz. Ol qajettilikterińizge aqsha tabamyn dep ýaqytyńyzdy bir jumsasańyz, ony paıdalanamyn dep eki jumsaısyz. Telefondy ýdaı baǵaǵa alǵan soń ony paıdalaný kerek qoı?! Buryn osynyń bári joq bolatyn jáne adamdar kóp aqsha tappaı-aq jurttan qalmaı ómir súre aldy, mıy demalatyn ýaqyty kóp boldy. Munyń bárin elimizge naryqtyq júıeniń dendep enýimen baılanystyrýǵa bolady. Júıeniń bul túrimen qatar, qajeti joq nárseni qajettilikke aınaldyratyn marketıng te keledi. Osynyń áserinen «aqsha tap ta, satyp al» deıtin qaǵıda ornyqty. Qazir bul qaǵıdanyń qaımaǵy buzylmaǵan dep maqtaıtyn aýyldyń ózine de kirip ketkenin ańǵaramyz. Nan jabylmaıdy, baqsha egilmeıdi, shóp orylmaıdy – munyń bári satyp alynady. Bul jerdegi maqsat naryqtyq júıeni jamandaý emes, tek ýaqyttyń ne sebepti burynǵyǵa qaraǵanda tez ótýin túsindirý.
Naryqtyq júıe demekshi, bir qyzyǵy, jappaı tutynýshylyq mádenıetin bizden jarty ǵasyr buryn engizgen AQSh sekildi damyǵan elderde adamdar ýaqyttyń zýlap ótýin bizden áldeqaıda buryn ańǵarǵanyn «Shoýshenkten qashý» fılminen kórýge bolady. Fılmde jas kezinde túrmege túsip, qartaıǵan shaǵynda bostandyqqa shyqqan Brýks esimdi keıipkerdiń óziniń túrmedegi dostaryna jazǵan hatynda: «Men avtokólikti jastyq shaǵymda bir-aq ret kórgem. Qazir onyń sany óte kóp. Búkil álem bir jaqqa asyǵyp bara jatqandaı», deıtin jeri bar.
Talap kúsheıip, ýaqyt azaıýdaQajettilikpen qatar adamǵa qoıylatyn talap ta geometrııalyq progessııamen kóbeıip keledi. Buryn ájelerimiz mektep bitirgende bar bilgeni «qosý» men «alý», «kóbeıtý» men «bólý» bolsa, qazirgi oqýshylar joǵary matematıkanyń negizderin mektep tabaldyryǵynda júrip-aq úırenedi. Onyń ústine búgingi básekege tótep berip, bilikti maman ataný úshin oqýshylar úsh tildi meńgerýge májbúr. Oǵan bı bıleý, mýzykalyq aspapta oınaý, sportqa qatysý sekildi úıirmeler men mentaldy arıfmetıka sekildi damytý kýrstaryn qosyńyz. Osy sebepti bolsa kerek, qazir eresek adam túgil balalardyń da ýaqyty tapshy. Osynshalyqty aýyr júktememen qatar, olar da smartfon paıdalanady, oıyn oınaıdy, áleýmettik jelige kiredi. Tańnan túske deıin úıirme men damytý ortalyqtaryna baryp, tústen keshke deıin mektepte bolyp, keshke telefonnan bas almaıtyn oqýshynyń mıy álbette bos bolmaıdy.
Talaptyń artýy eresekterge de qatysty. Buryn mektepten keıingi kásiptik ne joǵary bilim zeınetke shyqqansha jetkilikti bolsa, qazir ýnıversıtet qabyrǵasynda alǵan bilimińiz lezde eskirip qalyp, turaqty túrde jańa bilim jınap, jańa qabilettirińizdi shyńdaýyńyz qajet. Bul aǵylshynsha «lifelong learning» nemese ómir boıy oqý dep atalady. 20 jyl buryn aǵylshyn tilin bilý kez kelgen mamanǵa úlken artyqshylyq berdi. Qazir bul burynǵydaı sonshalyqty yqpaldy faktor emes. Búginde óz kásibin biletin, úsh tildi meńgergen adam programmalaý tilin bilse baǵa jetpes mamanǵa aınalady. Taǵy da 20 jyl ótken soń kod jazýdy ekiniń biri bilýi ǵajap emes. Bilim men qabiletterdiń tez eskirýine jahandaný men sonyń áserinen týǵan jappaı jumys mıgrasııasy da qatty áser etip otyr. Buryn siz qaı jerde ómir súrseńiz, sol jerdegi mamandarmen básekege túsetin edińiz. Qazir sizdiń básekelesińiz basqa qaladan, oblystan, kórshi elden, tipti alystaǵy Úndistannan (shartty túrde) bolýy ábden múmkin. Talaby men jalaqysy joǵary jumys orny bolsa, mıllıardtan asa halyqtyń ishinen sýyrylyp shyqqan adam sizdiń qalańyzdaǵy tabysty jumysty qaǵyp áketýi múmkin. Eger, kerisinshe, siz bárinen ozyp tursańyz, Úndistan bolmasa da, AQSh-qa baryp Google nemese Microsoft kompanııasyna jumysqa ornalasyp, jergilikti azamatty qapyda qaldyra alasyz. Al mundaı deńgeıdegi básekege shydap, joǵary talapqa saı bolý úshin siz ata-babalaryńyzdan birneshe ese kóp ter tógip, ýaqyt jumsaısyz. Munyń bárine ýaqytyńyz jetse jaqsy, kóp jaǵdaıda jetpeı uıqydan aıyrylýǵa týra keledi.
Internet ıgige jaraǵanymen, qymbat qazynańyzdy urlaıdyInternet qoljetimdi bolǵanǵa deıin aqparat óte shekteýli boldy. Esterińizde bolsa, elimiz ben jahandaǵy jańalyqty teledıdardaǵy keshki jańalyqtan bir-aq biletin edik. Al qandaı da bir qyzyqty fılmniń jarnamasy ótip, onyń demalysta kórsetiletini aıtylsa, qaı ýaqytta bastalatynyn jattap alyp, kún sanap júretinbiz. Internet kelgeli jańalyqpen lezde tanysyp, oǵan Feısbýkte pikir bildirip, unatqan kınony apta sońyn kútpeı-aq, qalaǵan sátińizde kóre alasyz. Google izdeý júıesine mazalaıtyn suraǵyńyzdy jazsańyz, myńdaǵan jaýap sizdiń paıdańyzǵa jaraýǵa daıyn turady. Adamzat qolynda munshalyqty sheksiz aqparat buryn-sońdy bolǵan emes. Mundaı múmkindikke ıe bolǵanymyzǵa salystyrmaly túrde kóp ýaqyt bola qoıǵan joq, sol sebepti adamdar munshalyqty kóp aqparattyń ishinen qajettini alyp, qalǵanyn elemeýdi áli úırene qoıǵan joq. Bizge barlyq aqparat birdeı qyzyq jáne onyń bárine qymbat ýaqytymyzdy jumsap otyramyz. Internetke erteńgi kúnniń aýa-raıyn bilemin dep kirip, Avstralııadaǵy bir taıpanyń ómiri týraly oqyp ketemiz. Baıaǵydaı birneshe serııaly fılmdi kúndelikti bir-bir danadan kórýdiń ornyna, bir maýsymyn keshke bastap tańǵa deıin aıaqtap jatamyz. Osynyń bári aınalyp kelgende buryn ıeligimizde bolǵan bos ýaqytymyzdy alady. Qajetti men qajetsizdi beısanaly deńgeıde aıyra bilmegenge deıin aqparat aǵymynda «adasyp» júre berýimiz yqtımal.
Sheksiz aqparatpen qatar, Internet áleýmettik jeli men oǵan degen táýeldilikti ákeldi. Sál kidirip qalsaq, jurt ne dep jatyr eken dep Feısbýkty asha qalamyz da, 15 mınýt ýaqytymyzdy qalaı joq bolǵanyn baıqamaı qalamyz. Dál osyndaı 15 mınýttar kúnine birneshe ret qaıtalanady. Onyń ústine áleýmettik jeliniń avtorlary da adamnyń álsizdigin bilip, neshe túrli aılamen sizdi akkaýntyńyzǵa qaıta-qaıta kirgizedi. Máselen, mobıldi qosymshańyzda «qyzyl» belgi tursa, ashyp kórgińiz keledi de turady, óıtkeni ol jańalyqtyń paıda bolǵanyn bildiredi. Muny bilgen áleýmettik jeli algorıtmi «qyzyldy» oryndy-orynsyz qaıta-qaıta jandyrady.
Statista portalynyń málimetinshe, adamdar 2016 jyly áleýmettik jelige ortasha eseppen bir kúnde 126 mınýt jumsasa, 2017 jyl bur kórsetkish 135 mınýtqa jetipti. Iаǵnı, qatardaǵy ınternet qoldanýshysy kún saıyn 24 saǵattyń 2 saǵat 15 mınýtyn áleýmettik jelige jaratady. 8 saǵat uıqyǵa, 2 saǵat tamaqtaný men jýyný sekildi turmystyq sharýaǵa ketetinin eskersek, adamnyń belsendi ómirge bar bolǵany 14 saǵat ýaqyty qalady jáne onyń 15 paıyzy kún saıyn áleýmettik jelige arnalyp otyr jáne bul kórsetkish jyl sanap ulǵaıyp keledi. Áleýmettik jelidegi jańalyqtar kóp bolǵanymen, ondaǵy sizdiń áreketeńiz kúndelikti qaıtalanatyndardyń sanatyna jatady, sol sebepti biz oǵan jumsalǵan ýaqytty ańǵarmaımyz, mıymyz ony jańa tájirıbe dep tirkemeıdi. Nátıjesinde, áleýmettik jelige táýeldi bolyp, ýaqytymyz taǵy qysqarady.
Ne istemek kerek?Internet te, jahandaný da adamzat damýynyń aınymas nyshany, sol sebepti odan bas tartyp, keri kete almaımyz. Qoldan keletini – beıimdelý. Eger sizge árdaıym ýaqyt jetpeıtin bolsa, kúnińizdiń nege ketetinin túgeldeı qaǵazǵa túsirip, neniń mańyzdy, neniń mańyzsyz ekenin anyqtaýǵa bolady. Qajet emes dúnıelerdi birtindep ómirińizden ysyra bergen jón. Alaıda, tańnan keshke deıin paıdaly nársemen aınalysamyn dep mıyńyzdy toqtaýsyz jumys istetip qoıýdan da saq bolǵan abzal. Bir mezet demalyp, kórgen-bilgenińizdi qorytyp, estelik jınaýǵa múmkindik bergende ǵana ýaqytyńyz «ulǵaıady». Jańa bilim, jańa tájirıbe de óte mańyzdy. Degenmen, jańashyldyq ústemelenip ketse, ol da zııan. Qalaı da bel ortany ustaǵanǵa eshteńe jetpeıdi.
Conymen qatar, qarjylaı táýelsiz bolsańyz da sizdiń ýaqytyńyz ózgelerdeikinen kóbirek bolady. Máselen, eger siz úıińizge aspaz, bala-shaǵańyz ben jaryńyzǵa júrgizýshi, baýǵa qaraıtyn baǵban, jeke máselelerdi sheshetin kómekshi jáne de ózge de qyzmetshilerdi jaldar bolsańyz, eń aldymen siz olardyń ýaqytyn satyp alasyz. Al ózińiz atalǵan turmystyq sharýalardyń bosaǵan ýaqytty demalýǵa, el aralaýǵa nemese ózge de mańyzdy jumystardy atqarýǵa jumsaı alasyz.
Úshinshi jol, orta jastan asqanda kemi alty aıǵa aýyl-aımaqqa baryp, sondaǵy tirshilikpen tanysyp, kitap oqyp mıdy demaldyrsańyz perspektıvalyq turǵyda ýaqyt baıaý ótip, retrospektıvtik turǵyda esińizdi estelikke toltyryp, ýaqytyńyzdy ulǵaıtasyz. Bir qaraǵanda bárin tastap aýylǵa ketý degen jaýapsyz adamnyń tirligindeı kórinedi jáne ekiniń bári qaladaǵy ómirin op-ońaı tastap kete almaıtyny anyq. Degenmen, ýaqytty seziný siz úshin asa mańyzdy bolsa, 70 jasqa kelip, ómirińizdiń qalaı ótkenin baıqamaı qalǵyńyz kelmese, amalyn tabýǵa bolady.
Darhan О́MIRBEK,
«Egemen Qazaqstan»