Senatta elimizde kórsetiletin qarjy qyzmetin tutynýshylardy qorǵaý máseleleri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq bankiniń basshylyǵymen kezdesý boldy. Bul týraly Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń Baspasóz qyzmeti habarlady.
Senattyń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń tóraǵasy Olga Perepechına sharany asha kelip, qarjy sektoryn qaıta qalyptastyrý jaǵdaıynda qaralyp otyrǵan taqyryptyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Bul másele týraly Memleket basshysy «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» Qazaqstan halqyna Joldaýynda atap kórsetken bolatyn.
Senator óz sózinde bank sektoryna tutynýshylar senimin arttyrýǵa múmkindik beretin ózekti máselelerge toqtaldy. Atap aıtqanda, ıpotekalyq qaryz boıynsha qaıta qarjylandyrý, qaryz alýshyǵa ártúrli komıssııalardy tóleý jónindegi mindetteme júkteý, ssýdalyq esep-shot ashý jáne ony júrgizý úshin qaryz alýshydan tólem alý týraly aıtyldy. Odan basqa, saqtandyrý tólemderiniń tólenbeýine, shart jasaý tártibiniń buzylýyna, oryndalýyna jáne toqtatylýyna baılanysty saqtandyrý uıymdarynyń is-áreketi saýaldar týyndatyp otyr.
Senator jekelegen mıkroqarjy uıymdary syıaqynyń jyldyq tıimdi mólsherlemesiniń shekti kólemin arttyryp, mıkronesıeler berý jáne oǵan qyzmet kórsetý barysynda komıssııalar men basqa da tólemderdi zańsyz kóbeıtetini týraly atap ótti.
O. Perepechına tutynýshylardyń qarjylyq saýattylyǵyn arttyrý qajettigin de aıtty. Komıtet basshysy jarnamalar údeı túsken kezeńde qarjy ónimderin paıdalaný jóninde azamattardyń sabyrmen sheshim qabyldaýǵa bilimi men tájirıbesiniń jetkilikti bolmaýy túrli qaterler men úılespeýshilikterge ákelip soǵatyny týraly habardar etti.
Ulttyq banki tóraǵasynyń orynbasary Alpysbaı Ahmetov Ulttyq bankiniń bastamasy boıynsha 2006-2015 jyldar aralyǵynda qarjy qyzmetin tutynýshylardy qorǵaýǵa arnalǵan 40-tan astam ereje qabyldanǵanyn jetkizdi. Atap aıtqanda, syıaqylar mólsherlemesi kólemin bankiler tarapynan ózgertýge, mıkroqarjy uıymdary men nesıe seriktesterine kepildegi turǵyn úıdi sottan tys satýǵa tyıym salyndy. 2016 jyly qaryz alýshylardyń qaryz alý aýyrtpalyǵyn tómendetýge, valıýtamen ıpotekalyq qaryz alýshylardy valıýta baǵamdarynyń qubylýynan bereshek bolýǵa táýeldilikti alyp tastaýǵa, problemalyq qaryzdarmen jumys jóninde bankilerdi der kezinde sharalar qabyldaýǵa yntalandyratyn túzetýler toptamasy qabyldandy. Shetel valıýtasynda kirisi joq jeke tulǵalarǵa shetel valıýtasynda ıpotekalyq qaryz berýge tyıym salyndy.
Ulttyq bankidegi qarjy qyzmetin tutynýshylar quqyqtaryn qorǵaý jónindegi basqarmasynyń bastyǵy Aleksandr Terentevtiń sózinde ıpotekalyq qaryz alýshylardy, bankilerdiń salymshylaryn qorǵaý sharalary, sondaı-aq halyqtyń qarjylyq saýattylyǵyn arttyrý baǵdarlamasyn iske asyrý jóninde jan-jaqty aqparat aıtyldy. Baıandamashynyń aıtýynsha, Qaıta qarjylandyrý baǵdarlamasyn iske asyrýdyń arqasynda elimizdegi 20 000-nan astam otbasynyń jalǵyz turǵyn úıi (01.10.2017 jyly 140,1 mlrd teńge somasyna 22 887 ótinish maquldandy) saqtalyp qaldy. Qabyldanǵan sharalar problemasy bar qaryz alýshylar qoǵamdyq birlestikterge birigýimen, olardyń basshylary qaryz alýshylardyń shaǵymdaryn qaraý jónindegi arnaýly komıssııalardyń jumystaryna tartylýymen, daǵdarysqa qarsy memlekettik sharalarǵa halyqtyń senimi arta túsýimen kórinis tapty.
Pikirsaıysqa qatysqan depýtat Baqtybaı Shelpekov kásipkerler sekildi qarjy qyzmetin tutynýshylar quqyqtaryn qorǵaýdyń mańyzdylyǵy týraly pikir aıtty.
Parlamentshi Álı Bektaev qaryz alýshylardyń qaryz aýyrtpalyqtaryn tómendetýge, qaryzdy sotqa deıingi retteý jónindegi quqyqtyq keńistik qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan, kollektorlyq agenttiktermen ózara qatynastar týraly 2015-2017 jyldary qabyldanǵan zańnama túzetýlerin iske asyrýǵa baılanysty suraq qoıdy.
Senatorlar Nurlan Qylyshbaev pen Ǵumar Dúıembaevtyń saýaldary saqtandyrý sektoryndaǵy tutynýshylar quqyqtaryn qorǵaýǵa jáne tutynýshylar men qarjy uıymdarynyń arasyndaǵy ózekti máselelerdi sheshýdegi saqtandyrý ombýdsmenniń tıimdi qyzmetine qatysty boldy.
Depýtat Dáýren Ádilbekov Ipotekalyq qaryzdardy qaıta qarjylandyrý jónindegi 2015 jyly qabyldanǵan baǵdarlama týraly aıta kelip, osy baǵdarlamaǵa buryn engizilmegen qaryzdar sanatyn qamtýǵa baılanysty túzetý engizýdi usyndy.
Parlamentshiler Sergeı Plotnıkov pen Olga Perepechına ónimder men qyzmet kórsetýler naryǵynda tıisti retteý tetikteri joq onlaıyn-nesıeniń paıda bolýyna oraı alańdaýshylyq bildirdi.
Kezdesýdi qorytyndylaı kelip, komıtet tóraǵasy Olga Perepechına qarjy naryǵynyń turaqty jáne dáıekti túrde qyzmet etýin qamtamasyz etetin, ekonomıkanyń, onyń ishinde qarjy qyzmetine tutynýshylardyń talaptaryna jaýap bere alatyn qazirgi zamanǵy jáne saýatty sharalar qabyldaýdyń qajettigin atap ótti.