Sýarmaly jerlerge oń qabaq tanytaıyq

PARLAMENT «Egemen Qazaqstannyń» arnaýly beti _________ Respýblıka halqyn sapaly azyq-túlikpen qamtamasyz etýde sýarmaly jerlerdiń alatyn orny erekshe. Ondaı jerlerdi paıda­la­ný­dyń tıimdiligin arttyrý maqsa­tyn­da Parlament Senatynyń Ag­rar­lyq máseleler jáne qorshaǵan ortany qorǵaý komıteti tıisti ortalyq ókiletti organdarmen birlesip ótkizgen birneshe talqy­laý­lardan keıin, 2011 jylǵa arnal­ǵan respýblıkalyq bıýdjetten sýar­ma­ly jerlerdiń melıoratıvtik jaǵ­daı­yn jaqsartýǵa (jerdi tegisteý, tereń qopsytý, kanaldar men ká­rizderi tazartý) arnalǵan qa­nat­qaq­ty joba ashylyp, Oń­tús­tik Qa­zaq­stan oblysyna 1,8 mlrd. teńge qarjy qarastyryldy. Bul qanat­qaq­ty jobanyń qory­tyn­dy­sy boı­ynsha atalǵan jumystardy júrgizý úshin 2012 jyldan bastap res­pýb­lıkanyń basqa da sýarmaly óńir­le­rin qamtý oılastyrylǵan bolatyn. Bólingen qarjylardy tolyq jáne tıimdi ıgerý maqsatynda «Ob­lystyq bıýdjetterdiń, Astana jáne Almaty qalalary bıýdjet­teri­niń ósimdik sharýashylyǵy óni­mi­niń shyǵymdylyǵyn arttyrýdy sýbsıdııalaýǵa 2011 jylǵa ar­nal­ǵan aǵymdaǵy nysanaly transfertterdi paıdalaný qaǵıdasyn bekitý týraly» 2011 jyldyń 9 naýryzynda Úkimettiń qaýlysy qabyldandy. Alaıda, Úkimet qaýlysymen bekitilgen qujatta sýarmaly jer­ler­diń melıoratıvtik jaǵdaıyn jaq­sartý jumystary tehnıka paıdalaný arqyly jáne jyl on eki aı boıy júrgize berýge bolatyny eskerilmesten, sýarý júıeleri aram­shóp­terden jáne laıdan qol­men tazartylady, sýarmaly jerlerdegi melıoratıvtik jumystar 25 sáýir­den keshiktirmeı júzege asyrylady dep kórsetilgen. Bul sýarmaly jerlerdiń melıoratıvtik jaǵdaıyn jaqsartý ju­mys­taryn bastamaı jatyp toq­ta­tý­ǵa ákelip otyr. Bir jylǵa bólin­gen qarjyny 25 sáýirge deıin, bir jarym aı kóleminde ıgerý múmkin de emes edi. Osynyń saldarynan bó­lingen 1,8 mlrd. teńge sýbsı­dııa­nyń tolyq ıgerilmeı qalý qaýpi týyndap otyr. Osyǵan baılanysty ústimiz­degi jyldyń ortasynda Úkimet qaý­ly­symen bekitilgen qujatqa ózge­ris­ter engizý týraly Premer-Mı­nıs­trdiń atyna depýtattyq saýal jol­da­ǵan edim. Ústimizdegi jyldyń 18 shildesinde №11-21/3638 hatpen kelgen jaýabynda Úkimet basshysy sýarý júıelerin aramshópterden jáne laıdan tazartý jumystaryn qolmen nemese tehnıkamen tazartý, melıoratıvtik jumystardyń aıaq­talý merzimin 25 sáýirden 25 jel­toq­sanǵa aýystyrý jáne 1 ga. jerde at­qa­ry­lýy tıis melıoratıvtik jumys­tar­ǵa qaralatyn qarjy kólemin 40-50 paıyzǵa ulǵaıtý tý­raly usynys­tardy qoldap, olardy Úkimettiń qujatty bekitý kezinde eskeretinin habarlaǵan edi. Alaıda, sodan beri birneshe aı ótse de, atalǵan qujatqa tıisti óz­gerister engizilmeı, másele óz sheshimin tappaı otyr. Buǵan qosa qa­natqaqty joba boıynsha Ońtústik Qazaqstan oblysyna bólingen 1,8 mlrd. teńge qarjyny tolyq ıgerýde qıynshylyqtar týyndap, bıýd­jetti pysyqtaýda onyń kólemi 491 mln. teńgege azaıtyldy. Al 2012 jyl­­ǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýd­­jette sýarmaly jerlerdiń melıoratıvtik jaǵdaıyn jaqsartýǵa sýbsıdııa múldem qarastyryl­maǵan. Bul máseleniń tolyq sheshilýi, elimizdi sýarmaly jerlerde ósetin azyq-túlik ónimderimen, atap aıt­qan­da: qant, ósimdik maıy, kókónis, kúrish, jemister men júzim jáne mal men qus sharýashylyǵy ónim­de­rin óndirýge qajetti joǵary belokty jemshóp daqyldarymen qamtamasyz etýge úlken septigin tıgizgen bolar edi. Sondyqtan, eshten – kesh jaq­sy degendeı, joǵaryda aıtylǵan­dar­dyń negizinde, 2011 jylǵa ar­nal­­ǵan respýblıkalyq bıýdjetten sýar­maly jerlerdiń melıoratıvtik jaǵdaı­yn jaqsartýǵa baǵyt­tal­ǵan qanat­qaq­ty jobaǵa bólin­gen qarjy­lar­dy ıgerý maqsatynda atqarylýy tıis jumystarǵa Úki­met áli de bolsa oń kózqaras tanytady dep seneıik. Qýanysh AITAHANOV, Senat depýtaty.