BAQ-tyń búgini men bolashaǵyn baǵamdady

Keshe Almatyda elimizdiń beldi jýrnalısterin bir jerde toǵystyrǵan tórtinshi Medıa-quryltaı óz jumysyn aıaqtady. Qazaqstandyq buqaralyq aqparat quraldarynyń damý máselelerin turaqty qozǵap kele jatqan májilis «Qazaqstannyń medıa rynogy: táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy jáne bolashaqqa boljam» taqyrybynyń aınalasynda búgingi tańnyń kókeıkesti máselelerin tarqatty. Kezekti quryltaıǵa qatysýǵa respýblıkalyq jáne aımaqtyq te­learnalardyń, gazet-jýrnal­dar­dyń jetekshileri, salalyq qaýym­dastyqtardyń basshylary, Parlament Májilisiniń depýtattary, Baılanys jáne aqparat mınıstr­liginiń, jarnama agenttikteriniń, úkimettik emes jáne halyqaralyq uıymdardyń ókilderi tilek bildirip, 200-den astam adam qatysty. Bıylǵy Medıa-quryltaı baǵ­dar­lamasy óte mazmundy boldy. BAQ ókilderiniń basqosýy «Qazaq­stan jýrnalıstıkasy: táýelsiz­diktiń 20 jyldyǵy» atty qysqa-metrajdy fılmmen tusaýyn kesti. Ile-shala jıyn buryn qu­ryltaıda bolmaǵan oqıǵaǵa ulas­ty. Qazaqstan Jýrnalıstıka aka­demııasynyń el táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna oraılastyrylǵan jo­ǵary jalpyulttyq júldeleri tapsyryldy. Osy arada Qazaqstan Jýrnalıstıka akademııasynyń da qurylǵanyna 10 jyl tolǵanyn aıta ketýge bolady. Akademııanyń «Altyn samu­ryq» júldesi  álemdik aýqymdaǵy kór­nekti pýblısıst bolǵan marqum Ánýar Álimjanovqa berilip, onyń qyzy­na tabys etildi. Al «Altyn jul­dyz» júldesine kórnek­ti pýblısıst Qoǵabaı Sársekeev ju­mysyn jandandyryp otyrǵan «Qazaq» gazeti laıyqty dep tabyl­dy. Galına Kúzembae­vanyń (bu­rynǵy Lebedeva) qur­metine áıel jýrnalıster úshin taǵaıyndalǵan «Aqqý» júldesi Qa­zaqstan bas­pasóz klýbynyń negizin qalap, basqaryp otyrǵan Ásel Qaraýy­lovaǵa tapsyryldy. Osyndaı saltanatty sátten keıin Quryltaı salmaqty másele­lerge oıysty. Alǵashqy jalpy otyrys «Ári qaraı ne bolmaq? Keleshekke kóz tastaý. Medıa-rynoktyń aldaǵy 10 jyldaǵy damýyn boljaýǵa tal­pynys. Múmkindikter men táýe­kelder» taqyrybyna arnaldy. Bul basqosýda Baılanys jáne aqparat mınıstrligi Aqparat jáne muraǵat komıtetiniń tóraǵasy Bolat Bersebaev Qazaqstan halyq­aralyq kelisim boıynsha sandyq televızııaǵa 2015 jylǵa qaraı ótýi tıistigin málimdep, osynyń  aı­nalasyndaǵy atqarylǵan sharýalardan aqpar berdi. – 2010 jyldan beri bul joba josparly túrde júzege asa bas­tady. Sońǵy jarty jylda qazaq­standyq telearnalardy spýtnıkke shyǵarý úshin barlyq qajetti ınfraqu­rylymdy jasaqtaýǵa qol jetkizdik. Bul spýtnıktik antenna­lardy 37 qazaqstandyq telearnaǵa tegin jáne 15 sheteldik arnany aqyly negizde alýǵa múmkindik berdi. Osy arqyly shalǵaı aýdanda turatyn halyq otandyq telearna­lardy tamasha­laýǵa qol jetkizdi. Keler jyldan bastap Astana, Almaty jáne Qaraǵandyda sandyq televızııanyń qanatqaqty joba­lary engizile bastaıdy, – dedi Bolat Talapuly. Qalaı desek te, qanshama syna­lyp, minelip jatqanyna qaramas­tan, elimizdegi BAQ damý dań­ǵylyna túsken. Aqparattyq teh­nologııalardyń arqasynda áýes­qoılyq turǵyda da aqparat taratýshylar kóbeıip, jýrnalıs­terdiń jumysyna aralasa bas­taǵan. Bul týraly Parlament Májilisiniń depýtaty Murat Ábe­nov baıandady. Sosıolog Aıman Júsipovanyń aıtýynsha, el tur­ǵyn­darynyń 20 paıyzy turaq­ty túrde gazet-jýrnal oqysa, ınternet arqyly aqparat alatyn­dar sany 7 mıllıonǵa jetipti. Qyzý pikirtalas jaǵdaıynda ótken paneldik otyrysta oqshaý pikirler de az bolǵan joq. «Orta­lyq Azııadaǵy jańa medıanyń damýy» jobasynyń jetekshisi Oleg Gant aldymen kez kelgen adam, kez kelgen jýrnalıst ózine, óz bilimin jetildirýge degen ta­lapty kúsheıtýi kerektigin usyn­dy. Oleg Ganttyń bul sóziniń jany bar. Sebebi, qaı jıyndy alsańyz da Úkimettiń jumysyn bilmeıtin adamdar saıasatty synap jatady. Gazet-jýrnaldardy oqy­maıtyn jandar  taptaýryn kóz­qaras bo­ıynsha memlekettik BAQ-ty minegende aldaryna adam salmaıdy. Bul joly da solaı boldy. Otandyq televızııa jaltaq, gazet-jýrnaldar bıliktiń yqpaly­nan shyqpaıdy dep sheshensigen aıt­qyshtar shyn máninde memlekettik gazet-jýrnaldardy sońǵy ret qaı jyly ustaǵandary esterinde joq bolyp shyqty. Sonymen, mejelengen ýaqyt­tan bir saǵatqa keshigip aıaqtalǵan alǵa­sh­qy otyrysta Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń tóraǵasy Seıit­qazy Mataev jyl saıyn qazaqtildi basylymdardyń baǵyty kúsheıip, bedeli artyp kele jat­qanyn naqty mysaldarmen dáıek­tese, áriptesimiz Ámirjan Qosanov qazaq tildi jýrnalıstıkanyń kontenti resmı tilge qaraǵanda 10 ese artyq ekendigin, alaıda elıtanyń ony oqyp jarytpaıtyny teris yqpal týǵyzyp otyrǵanyn ortaǵa saldy. Kelesi otyrys medıa-rynok­tyń aǵymdaǵy jaǵdaıyna arnal­dy. Bul basqosýdaǵy pikirtalastar elimizdegi teleradıohabarlary tý­ra­ly jańa zań tóńireginde órbidi. Qazaq­stannyń teleradıohabar ta­ratý­shylary ulttyq qaýymdasty­ǵy­nyń ókili Sholpan Jaqsybaeva kóterilgen máselege oraı óziniń azamattyq kózqarasyn bildirip, saraptama jasap shyqty. Radıoda qyzmet istep júrgen áriptesterimizdiń bul quryltaıda saýsaqpen sanarlyq bolǵanyna qara­mastan, «Radıoındýstrııa – me­dıa bıznes retinde: bizdi erteń ne kútip tur?» atty saýaldardan qural­ǵan otyrys ta kókeıkesti másele­lerdiń shetin tarqatty. QazUÝ oqytýshysy ári sarapshy  Svetlana Velıtchenko bul taqy­rypty pessımıstik turǵydan órbitti. Velıtchenko qazirgi otandyq radıo mýzykalyq joldaýlar men qurǵaq aqparattardan turatynyn aıtyp, Qazaqstandaǵy radıojýrnalıstıka óldi dese, Reseıdiń táýelsiz radıo qorynyń prezıdenti Andreı Allahverdov: – Bizde de jetisip turǵan jaq, jaǵdaı osyǵan uqsas, – dedi. Máselen, Almatyda bıyl jer silkinip, jurt dalada shubyryp júr­gende qazaqstandyq radıolar eldi sabyrǵa shaqyratyn bir habar taratpasa, Beslan oqıǵasy kezinde Reseı radıolary jumǵan aýzyn ashpaǵan. Minberdegilerdiń osy máselege qatysty saraptamalyq pikirlerin bir jaǵynan shyǵar­mashylyq adamynyń janaıqaıy dep te qabyldaýǵa bolar edi. Aınash ESALI, Almaty. Sýretterde: «Aqqý» syılyǵynyń ıegeri Ásel Qaraýylova; Forýmnan kórinis. Sýretterdi túsirgen  Bersinbek SÁRSENOV.