«Moınaqtyń» shýaq shashar sáti jaqyn

Keshe respýblıka Premer-Mınıstri Kárim Másimov Elbasynyń tapsyrmasymen qurylysy aıaqtalýǵa jaqyndaǵan Raıymbek aýdany aýmaǵyndaǵy «Moınaq» gıdro-elektr stansasyna keldi. Bul sapar jaıdan-jaı emes. Búginde el nazary Táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵy qarsańynda iske qosylatyn «Moınaq» GES-ine aýǵan. Bul Qazaqstandaǵy óndiris salasynyń órge basýy men elimiz ustanǵan ındýstrııalyq-ınnovasııalyq saıasat júrgizýdiń dúnıejúzilik baı tájirıbesin meńgerýdiń jemisi deýge bolady. Onyń túp-tamyry – adam men qoǵam, jalpy, el qamy úshin ekenin qasıetti mekenge taban tiregen árbir jannyń taý-tasty qashap, taspadaı jol, kórikti qalashyq, alyp týrbınalar men stansanyń bas ǵımaratyn, sý qoımasyn salyp, úlken istiń tııanaǵyn keltirgen mamandar men jumysshylardyń qajyrly eńbegine súısinis bildirgeninen anyq ańǵarylady. Táýelsizdik mereıi Jetisý jerine jetkizgen jaqsylyqtar qa­ta­rynda qurylysy aıaqtalýǵa az qalǵan «Moınaq» GES-i bar. Ol údemeli ındýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq damýdyń memlekettik baǵdar­la­masy aıasynda óńirde qolǵa alynǵan iri jobalardyń qata­ryn­daǵy biregeıi ekeni anyq. Kezinde qolǵa alynyp, qurylysy toqtaǵan alyp nysanǵa rasynda da táýelsizdiktiń shapaǵaty tıdi. Nátıjesinde sońǵy bes jyl kó­le­minde irgeli ister órken jaıdy. Memlekettik mańyzy zor joba qurylysyn iske asyrýǵa qazaq­stan­dyqtarmen qatar tájirıbeli qytaı mamandary men qury­lys­shylary da úlken eńbek sińirdi deý­ge bolady. Bıylǵy jylǵy qyr­kúıek aıynyń 27-si kúni «Moınaq» GES-indegi «Bestóbe» sý qoımasyn quraıtyn bógette Sha­ryn ózeniniń arnasy toqtatylǵan edi. Bógette sodan bergi merzimde jasandy kól quralyp keledi. Onyń tereńdigi 90 metr, uzyn­dy­ǵy 16 shaqyrymdy quraıdy. Ol aýdannyń Taldy eldi mekeniniń ete­gine deıin jetedi. «Moınaqqa» kelgen Úkimet bas­shysy ǵasyr qurylysy sanal­ǵan sý elektr stansasyndaǵy 9 shaqyrym jer asty sý jolynyń qubyryndaǵy sońǵy jumys­tar­dyń jalǵasýyn jáne bas ǵıma­rat­pen tanysty. Injener-ener­ge­tıkter men jumysshylardyń kásibı turǵyda atqarǵan jumys­ta­ryn kórgender óz baǵalaryn berip te jatty. Sondaı-aq, «Moı­naq» GES-i ǵımaratynyń ma­ńyn­daǵy «KEGOS» aksıonerlik qo­ǵamynyń qurylysy tolyǵymen aıaqtalǵan jaryq qýatyn ashyq taratý qurylǵysyna da meımandar nazar aýdardy. «Moınaqtan» Shelek aýylyndaǵy stansaǵa deıingi 220 kvt. elektr torabynyń joǵary kerneýli jelisiniń uzyn­dyǵy 97 shaqyrym. «KEGOS» aksıonerlik qo­ǵa­my­­nyń «Moınaq» GES-niń qýa­tyn berý» týraly jobasynda o­tan­dyq óndirýshilerdiń qury­lys materıaldary men jab­dyq­tary keńinen paıdalanylǵan. Elektr energetıkasy salasy úshin shyǵarylatyn barlyq ónim shoǵyry qoldanylady. Bul jo­ba­ny júzege asyrý elimizdiń ener­ge­tıkalyq táýelsizdigi men ener­ge­tıkalyq qaýipsizdigin art­ty­rýǵa qoldaý bolady dep kútilýde. Jobany iske asyrý bastalǵan ýaqyttan beri júzdegen jańa jumys orny ashylǵanyn da atap aıtqan jón. Amandyq bolsa, Jetisý shuǵy­lasyna aınalatyn «Moınaq» GES-iniń alǵashqy kezeńi jel­toq­san aıynda iske qosylady. Osy bir qýanyshty kúnge de kóp qalǵan joq. Budan keıin Úkimet basshysy Kárim Másimov jumys saparyn «Jetigen-Qorǵas» temir jol jelisinde ornalasqan Panfılov aýdany aýmaǵyndaǵy Altynkól stansasynda salynyp jatqan ny­sandardy aralaýmen jalǵas­tyr­dy. Shekara mańyndaǵy stansada saparjaıdyń zamanaýı ǵı­maraty, ákimshilik ǵımarat sa­lyn­ǵan. Sondaı-aq, ınjenerlik je­lilerdiń jáne kedendik, sheka­ra­lyq ınfraqurylym nysan­dary­nyń qurylysy qarqyndy júrgizilýde. Joldar tóselýde. Osy­laısha qurylys jumystary sapaly jalǵasqanyn baıqaý qıyn emes. Qazirgi ýaqytta 60 ny­san­nyń qurylysy aıaqtalýǵa ja­qyn. Qa­rashanyń sońynda olar­dy memlekettik komıssııaǵa tap­syrý josparlansa, qazaqstan­dyq qamtý 80 paıyzdy qurap otyr. Munda myń­ǵa jýyq adam jumyspen qam­tylypty. Demek, turǵyndardyń áleýmettik jaǵ­daıyn jaqsartýǵa da negiz bol­ǵanyn kóremiz. Uzyndyǵy 293,2 shaqyrym bolatyn «Jetigen-Qorǵas» jańa temir jolynyń elimiz úshin stra­tegııalyq mańyzy zor. О́ıtkeni, ol Qazaqstannan Qytaıǵa ekinshi temir jol tarmaǵyn ashady. Qy­taı óz aýmaǵynda Szınhe-Qorǵas qarama-qarsy temir jol ýchaskesin salý ústinde. Eki jaqtaǵy jańa temir jol jelileriniń túıisýi 2011 jylǵy jeltoqsanǵa belgilengen. Úkimet basshysy Kárim Mási­movtiń «Moınaq» GES-i men «Je­tigen-Qorǵas» temir jol jelisindegi Altynkól stansasyna sapa­ry kezinde oblys ákimi Ańsar Musahanov birge boldy. Kúmisjan BAIJAN, Almaty oblysy.