Zertteý ýnıversıtetteri – ınnovasııalar bastaýy

Almatyda Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ult­tyq ýnıversıtetinde Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna oraı «Zertteý ýnıversıtetterin qa­lyp­tastyrý jáne olardyń Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń ınnovasııalyq damýyna qosatyn úlesi» ta­qyrybynda halyqaralyq forým ótti. Forýmnyń jumysyn kirispe sóz sóılep ashqan QazUÝ rektory Ǵalym Mutanov joǵary oqý or­nyn­da zertteý ýnıversıtetin qa­lyp­tastyrý jáne bul baǵyt­taǵy izdenister týraly jan-jaqty baıan­dady. Qazaqstanda ǵylymı-zert­teý ýnıversıtetin qurý má­selesi kún tártibine qoıylǵan halyq­ara­lyq forým­nyń táýelsiz eli­mizdiń jıyrma jyldyǵy qarsa­ńyn­da ótkizilýi bizder, ǵalymdar úshin úlken mártebe.  Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev álemdegi básekege qabiletti elý eldiń qataryna enýdegi eń basty shart – bilim men ǵylym júıesin­degi mazmundy ózgeristerge táý­el­di ekendigin atap aıtqan bola­tyn.  Elimizde jas­tar­dyń bilim deńgeıin odan ári jetildirip, ha­lyqaralyq deńgeıdegi mamandar daıyndaýdyń búgingi tańda qa­jet­tiligi zor. Sondyqtan da, bilim sapasy joǵary jańa ýnı­versıtetti qurý qazaqstandyq jo­ǵa­ry oqý oryn­darynyń álemdik bilim keńistigi ıntegrasııasyna baǵyt­talǵan mańyzdy damý sa­ty­sy bolyp tabylady, dedi Ǵalym Mutanov. Álemniń otyz elinen júzden astam ǵalymdar, joǵary bilim berý salasynyń kórnekti qaırat­ker­leri jáne IGIP,  IFEES,  SEFI,  COPEC  jáne ózge de halyq­ara­lyq uıymdardyń ókilderi men otan­dyq joo basshylary qatys­qan jıynda zertteý ýnıversıtetin qalyptastyrý men damy­tý­daǵy sheteldik ozyq táji­rı­beler kún tártibine qoıyldy. Sonymen qatar, ınnovasııalyq qyzmet pen ǵa­lym­dardyń ǵylymı-zertteý, qu­rastyr­maly tájirıbelerin jetildirý sııaqty ózekti máseleler talqyǵa salyndy. Qa­zaq­standaǵy kóshbasshy ýnıversı­tet­ter­diń biri bolyp eseptelinetin QazUÝ bú­ginde Ulybrıtanııanyń «Quac­­du­arelli Symonds» agenttiginiń reıtıngi boı­ynsha álemdegi 700 úzdik ýnıversıtettiń a­ra­synda eki júz or­ynǵa joǵarylap, 401-450-shi dárejege shyǵýy kóp nár­seden habar berse kerek. Sony­men qosa,  halyqaralyq stan­­dart­tarǵa saı keletin bilim baǵ­darlamalaryna kóshken QazUÝ álemdik deńgeıdegi zertteý ýnıversıtetin qu­rý­da memlekettik ma­ńyzy bar máse­le­ler­di sheshýmen aınalyspaq. Árıne, mu­nyń ózi oqý orny ǵalymdarynan jo­ǵa­ry deńgeıdegi biliktilik pen iskerlikti talap etýmen qatar, olarǵa úlken jaýapkershilik júk­teı­tindigi anyq. Sóı­tip, ýnıversıtet ǵalymdary eldiń eko­no­mı­kalyq damýyna, áleýmettik qu­rylymy men ǵylymı ilgerileýi baǵy­tyn­daǵy is-sharalarǵa úles qospaq. Forým jumysyna qaty­syp, sóz alǵan AQSh-tyń Garvard ýnıversıtetiniń Azııa men Kav­kaz­dy zertteý baǵdarla­ma­synyń dırektory Djon Shoberlaın, Ata­túrik ýnıversıtetiniń rek­to­ry Hıkmet Kodjak jáne basqa da ǵalym­dar Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-de bilim berý deńgeıiniń joǵary talapqa saı ekendigin tilge tıek etip, keleshektegi aýqym­dy jobalarǵa da toqtaldy. Halyqaralyq forým qonaq­ta­ry­nyń biri, Ońtústik Koreıadaǵy Koreıa ýnıversıtetiniń ókili, eko­nomıka ǵy­ly­mynyń doktory Lı Man Ý-dyń pikirinshe, «qazaq­stan­dyq stýdentterdiń bilimi bú­gingi kúnniń joǵary talabyna saı bolýy quptarlyq jáıt». Forým aıasyndaǵy basqosýlarda qazaq­standyq bilim júıesimen keńirek tanysqan ǵalymdar Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ keleshekte irgeli zertteýlermen jan-jaqty aı­na­lysatyndyǵyna senim bildirdi. Forýmnyń plenarlyq jáne sek­sııalyq otyrysynda ýnıversı­te­ttiń qalyptasýy men damýyn­da­ǵy sheteldik tájirıbeler, oqy­tý­shylar men stý­dent­terdiń akade­mı­ıalyq jumylysy, ınno­vasııa­lyq  qyzmet pen ǵalymdardyń ǵy­­lymı-zertteý, qurastyrmaly-táji­rı­be­le­rin jetildirý tustary qarastyryldy. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti Elbasy ta­rapynan qoı­yl­ǵan álemdik deń­geıdegi zertteý ýnıversıtetin qu­rýda memlekettik mańyzy bar má­selelerdi sheshýmen aınaly­sa­tyn­dyǵy quptarlyq jáıt. Ýnıversıtet halyqaralyq stan­dart­tarǵa saı keletin bilim baǵdar­lamasyna Ortalyq Azııa aımaǵy boıynsha bilim men ǵylymnyń jetekshi ortalyǵy retinde belsendi damyp, álemdik bilim ke­ńistiginde moı­yn­dalyp keledi. Búginde ýnıversıtette elimizdiń ár aımaǵynan jáne alys-jaqyn shetelden on toǵyz myńnan asa stýdent bilim alýda. Baqyt BALǴARINA, Almaty.