Hat qorjyn (07.11.2017)

...maqtan tutady

Bıznesmen sport alańyn salyp berdi

Almatyda bıznesmen «Týǵan jer» baǵdarlamasy aıasynda K.Baıseıitova atyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan respýblıkalyq mamandandyrylǵan mýzykalyq orta mektep-ınternatyna jańa sport alańyn salyp bergen bolatyn. Sol ıgi sharanyń ashylý saltanatynda «Táýelsizdik jyldary qazaqstandyq bıznes aıtarlyqtaı nyǵaıdy so­nyń arqasynda búgingi kúni naqtyly áleýmettik bastamalardy júzege asyra alady. Prezıdenttiń «Týǵan jer» baǵdarlamasyna qol­daý bildire otyryp, biz mektepke jańa sport alańyn syılaýdy uıǵar­dyq. Oqýshylar budan bylaı tek shyǵarmashylyq baıqaýlarda ǵana emes, sporttyq dodalarda da jeńiske jetsin», dedi kásipker Erbo­lat Qasymov.

 Oqý ornynyń dırektory Ońdasyn Abdýllaev shyǵarmashylyq pánder boıynsha kúnine 5 saǵat daıyndalatyn balalarǵa dene shy­nyq­tyrýmen aınalysýdyń mańyzy zor ekenin aıtty. Jańa sport kesheni jobasynyń quny – 29 mln teńge.

Almas MUQAShULY Almaty  

...keńes beredi

Amanatqa abaı bolaıyq!

«Egemen Qazaqstanda» «Oıtúrtki» aıdarymen jarııalanǵan «Farıza aqynnyń amanatyn» oqyp, mynany aıtýdy uıǵardym: sońǵy jyldary qazaqtyń avtory belgili nemese belgisiz kóne ánderin árkim óziniń unatýynsha aıtyp júr de, keıde ol ánderdiń keıbiriniń óleńderine «túzetý» jasalyp júr. Bir ǵana mysalǵa Aqan seriniń myna jazbadaǵy «Balqadısha» ánin alsaq, qazir ony úlken-kishi neshe ánshi aıtyp júrse, sonsha «óńdeý» bar: biri o tusyn sozady, biri bu tusyn kelteleıdi. О́ıtý durys emes, ondaı «óńdeýge» joldy ashyp qoısaq, endi 5-10 jyldan keıin «Balqadısha» basqasha aıtylyp, bizdeı egde jastaǵylar: «Bul kimniń «Balqadıshasy?!» dep eriksiz tańdanarmyz, al búgingi jas býynǵa báribir bolady, qazirgi estip júrgenderi jetip jatyr.

«Balqadıshanyń» eń durysy – Ámire Qashaýbaevtyń án qoryn­daǵysy. О́nertanýshy ǵalym Jarqyn Shákárimniń zertteýlerinen bil­genimizdeı, ol ándi Ámireniń aıtýynan A.Zataevıch notaǵa túsir­gen, ıaǵnı Aqannyń «Balqadısha» ánin úırenýshilerge de, aıtyp júr­gen­derge de úlgi osy bolýy shart.

 Al ánniń mátinine qatysty pikirge qosarym: aqyn Aqannyń «...Qushaqtap qus jastyqty jylaǵanym» degenin burmalaýǵa bolmaıdy! Aqyn ba, kim aıtyp amanat etse de «jigittiń tóresi Aqan serige jaras­paıdy» dep «túzetýdi» oılaý – orynsyz áreket. Sondaı «talappen túzetýge» den qoısaq, marqum aqyndardyń kez kelgeniniń óleńin «óńdeı berýge» bolady. Ondaı «jańalyq» arqyly arýaq pen amanat­ty shabystyrmaǵan jón.

Ǵabbas QABYShULY, jazýshy-satırık

 

...usynys aıtady

Er esimi eskerilse eken

Ata-baba mekenin syrtqy jaýdan qyzǵyshtaı qorǵaǵan esil erlerdiń biri – Báıimbetuly Baıtaılaq batyr. Ol HVII ǵasyrdyń sońyna taman Or qalasy mańynda «Kereı jurty» degen jerde dúnıege kelgen. Dushpanǵa qarsy alǵashqy joryǵyn osy óńirden bastaǵan ol talaı shaıqastarǵa qatysyp, erekshe erlik kórsetken. Qarqaraly óńirindegi taýlardyń biri onyń esimimen atalýy – halyq qurmetine bólengenin ańǵartsa kerek. Qazaq jurty basyna tóngen aýyr náýbet kezinde jaýǵa qarsy azattyq joryqtarǵa belsene qatysqan. Ol ómirinde 83 ret jekpe-jekke shyǵyp, dushpanynan aılasyn asyrǵan degen derek bar. Osyǵan qarap-aq onyń qandaı alyp kúsh ıesi bolǵanyn boljaı berýge bolady. Ol Qarasaı, Aǵyntaı, Tursynbaı, Jabaı, Baıǵozy, Jobalaı, Shaqshaq Jánibek, Qabanbaı, taǵy basqa úzeńgiles bahadúrlermen tize qosyp, jaýdy shekaradan ári yǵystyrǵan.

Belgili ǵalym Manash Qozybaevtyń tujyrymy boıynsha 1745-1747 jyldar shamasynda soǵys alańynda aýyr jaraqattan qaza tapqan kórinedi. Denesi Soltústik Qazaqstan oblysy Aqjar aýdany mańyndaǵy «Batyr tóbe» degen jerge jerlengen. Onyń eren erlikteri el ishinde áli kúnge deıin aıtylyp júr. Olaı bolsa, esimin ulyqtaıtyn mezgil jetken sııaqty. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy sheńberinde jergilikti bılik basyndaǵylar taǵylymdy sharalar atqarsa qup bolar edi. Beıiti kútimge alynyp, jaýdyń qutyn qashyrǵan erlik isteri jas urpaqqa úlgi etilse ata-baba aldyndaǵy paryzymyz óteler edi.

Bilimtaı BILÁL Soltústik Qazaqstan oblysy

 

...ókinish bildiredi

Kóshten qalyp qoıǵanymyz shyndyq

Patrıot bolǵyń-aq keledi. «Bizdegiler keremet, basqa jerdegiler túkke turǵysyz!» dep aıqaı salýǵa yntań aýyp turady. Alaıda ishki túısigińe júgingenińde raıyńnan tez qaıtyp, ózgelerdiń jaqsylaryn moıyndap qoıǵanyńdy baıqamaı qalasyń.

 Muny ne úshin aıtyp otyrmyn? Birde «Astana» arnasynan ózbektiń «Sýper kelinshek» fılmin tamashaladym. Jeńil taqyryp, qulaqqa ábden sińisken oqıǵalar tizbegi kóz aldyńnan ótip jatady. Onyń qalaı aıaqtalatynyn ishińnen joramaldap ta qoıasyń. Solaı bola tura, sońyna deıin tapjylmaı otyryp kóresiń. Nelikten? Kıno jasaýshylardyń sheberliginen, árıne. Tipti «qazaqstandyqtar kınony nege osylaı túsirmeske» dep qynjylatynyńdy qaıtersiń. Biraq amal neshik, bizdiń bul salada kóshten qalyp qoıǵanymyz shyndyq. О́zbek kınoóneri keńes kezinen oq boıy alda edi, áli sol shabysynan tanbaı keledi. Ishtarlyq kórsetpeıik, tanbaı-aq qoısyn. Tek bizdiń shań arasynda júrgenimiz qınaıdy-aq...

Tóken ÁLJANTEGI Almaty

 

...áserimen bólisedi

Ana tilim turǵanda...

Osyndaı taqyryppen Mańǵystaý oblystyq kitaphanada jastardyń oblystyq Mahambet atyndaǵy jas aqyndar músháı­rasynyń, respýblıkalyq «Úrker-úmit» ádebı jastar syılyǵynyń ıegeri, halyqaralyq «Aqbozat» aqyndar músháırasynyń laýreaty, jas aqyn, jýrnalıst Allabergen Qonarbaevpen kezdesý ótti.

 Allabergen Ázirbaıjanulynyń alǵashqy týyndysy «Júregim – jyrym, Mańǵystaý» dep atalsa, Máshhúr-Júsip Kópeevtiń ǵylymı-folklorlyq baǵytyn zertteýge arnaǵan ǵylymı-zertteý eńbeginiń tusaýy 2014 jyly Astana qalasynda kesilgen. Jas aqynnyń son­daı-aq 2015 jyly «Qazaqstandyq patrıotızm: jastar jáne qoǵam» pýblısıstıkalyq kitaby, al 2016 jyly el táýelsizdiginiń 25 jyl­dyǵyna oraı aýdannyń 25 jas aqynynyń shyǵarmalary biriktirilgen «Máńgilik elim, Máńgilik jyrym» atty jınaǵy jaryq kórdi.

 «Qazaqstandyq patrıotızm: jastar jáne qoǵam» pýblısıstıkalyq kitaby tórt bólimnen turady: birinshisi – Elbasy týraly avtordyń oı túıinderi, ekinshi taraýda «Patrıot bolý úshin ne isteý qajet?» degen saýalǵa jaýap izdeý bolsa, úshinshi bólimde týǵan el, jer, Otan, Mańǵystaý jáne patrıottyq óleńderi ishinde Alash zııalylary týraly da jyrlary bar. Tórtinshi bólim – «Jastar jáne qoǵam» – jastar arasyndaǵy búgingi qoǵamdaǵy ózekti áleýmettik máseleler jaıynda sóz qozǵalyp, salt-dástúrge berik bolý syndy baǵyttar usynylǵan.

Úmit JÁLEKE, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi

Aqtaý