Beriktik bastaýy

Jambyl sement zaýyty osy saladaǵy eń úlken kásiporyn

  Ekologııalyq  zııansyz óndiris – tabys kózi «Jambyl Cement» zaýy­ty 2010-2014 jyldarǵa ar­nal­ǵan údemeli ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq memlekettik damý baǵdar­lamasy sheń­berindegi el­i­miz­diń jıyntyq ındýs­trıal­dy kartasynyń ba­sym baǵyttaǵy jobalary­nyń biri bolyp tabylady. Ekonomıkalyq turǵyda ma­ńyzdy nysandardyń qa­tary­na kiretin bul alyp zaýyt­tyń qurylysy Memleket bas­shysy Nursultan Nazar­baev­tyń, sondaı-aq,  el úki­metiniń baqy­laýyn­da. Zaýyt qazirgi zamanǵa saı, arnaıy jasalǵan jab­dyq­tar­men jaraqtanǵan.  Son­dyq­tan «Jambyl Ce­ment» zaýy­tyn – Qazaq­stan­nyń búkil sement óner­kásibi úshin alǵa qaraı basqan úl­ken qadam dep esepteýge bolady. Eger búgingi qazaq elin úlken qurylys alańyna teńesek, onda sol qu­ry­lys alańyndaǵy mamandar úshin eń kerekti zattyń biri – sapaly sement ekeni aıtpasa da túsinikti. Sondyqtan, Mo­ıyn­qum aýdanynan eńse kóter­gen alyp zaýyt óz ónimderin Astana, Alma­ty, Balqash TES-i, «Batys Eý­ropa-Batys Qytaı» av­to­joly sııaqty elimizdegi já­ne shetelderdegi taǵy bas­qa da kóptegen qury­lys ny­sandaryna jó­nel­tý­de. Sementke tapsyrys berýshilerdiń talap-ti­lekterin qa­na­ǵat­­­tan­dyrý úshin ónim túr­lerin kóbeıtý bary­syn­da kóp­tegen jumystar at­qarylyp otyr. О́ıtkeni «Jam­byl sement óndirý kompa­nııa­sy» men «Myńaral Tas Kom­pa­nııasy» JShS-lary iske qosqan bul óndiris oshaǵynda shıki­zatty óndirýden bastap, ekologııalyq áseri jaǵynan zııansyz joǵary sapaly qur­ǵaq sement shyǵarý jáne ony tutyný­shylarǵa jónel­týge deıingi barlyq jumystar qam­tylǵan. Elimizdegi bul úlken jo­ba­­nyń jalpy quny 40 mıllıard teńge, al óner­kásip­tiń qýatty­lyǵy jylyna 1200 tonna jo­ǵary sapaly sement óndi­rýge jetedi. Zaýyt ótken jyly, ıaǵnı táýelsizdik kúni qar­sańyn­da tolyq qýatynda iske qosyl­dy. Sodan bergi ýaqyt­tyń ishinde myńdaǵan tonnadan astam  sement shy­ǵaryl­dy. Maman­dardyń esebinshe, zaýyt­tyń bir jyldyq óni­mi­­niń quny 10 mıllıard teńgeni quraıdy. Al bul to­laǵaı ta­bys elimizdiń jáne oblys eko­nomıkasyn kóterý úshin qo­sylǵan úlken úles bolyp ta­by­lady. Osy kúni ár óńir­den telefon shalyp, zaýyt ónim­deriniń sapasyn maqtap, tap­syrys berý úshin qaıda habarlasý kerek ekenin suraǵan adam­dardyń jyly lebizine kádimgideı qýanyp qalamyz. Árıne, Moıynqum aýda­ny turǵyndarynyń, onyń ishinde myńaraldyqtardyń da qý­a­nysh­tarynda shek joq. Nege deseńiz, ın­dýstrııalyq-ınno­va­sııalyq jobalarmen birge, alys­taǵy  aýylǵa má­de­­nıet­tiń jemisi de birge keldi. Qanat BOZYMBAEV, Jambyl oblysynyń ákimi.   Derek pen dáıek «Jambyl Cement» áktas jáne sazdy taqtatas iri ken oryndary sekildi kúshti shıkizat bazasyna ıe. Zaýyttyń karerleri oǵan óte jaqyn or­nalasqan. Osynyń arqasynda shıki­zat­tyń úzdiksiz jetkizilimi qamtamasyz etiledi. Ken oryn­dary jynystyń joǵary sapasy­men erekshelenedi, bul, ásirese, joǵary sapaly sementtiń óndirisi úshin asa mańyzdy. *** О́ndiristiń joǵary ónimdiligi men tehnologııasy orasan mańyzǵa ıe. Shıki­zatty óndirý burǵylaý men jarý ju­mys­taryn qoldaný arqyly, eń jańa jáne arnaıy tehnıkanyń kómegimen júrgiziledi.  *** Usaqtalǵannan keıin shıkizat karerden uzyndyǵy 3 km. lentalyq konveıer arqyly jetkiziledi. Zaýytqa kúndelik­ti klınker men sement óndirisi úshin qa­jet­ti 7000 tonnaǵa deıingi sapaly shıkizat jetkiziledi. ***   «Jambyl Cement» shıkizat óndirýdi shek qoıýsyz uzartý quqyǵy bar 25 jyl boıy jer qoınaýyn paıdalaný týraly bekitilgen kelisim-sharttyń negizinde jú­zege asyrady. Mamandardyń baǵa­laýy boıynsha shıkizat qorlary 100 jyl­dan astam ýaqytqa jetýi tıis.   *** О́ndiriste qorshaǵan ortany qorǵaý boıynsha aldyńǵy qatarly tehnologııalar engizilgen jáne ol belsendi túrde qoldanylady. Bul eń joǵary stan­darttarǵa saı bolýǵa múmkindik beredi. *** Zaýyt ónimderi mindetti memlekettik sertıfıkattaýdan ótken. Onyń ónim­deri­niń sıpattamalary el norma­laryna tolyq sáıkestigi rastalǵan. *** Sement sekildi mańyzdy qurylys materıaly asa qajetti bolyp taby­la­tyn qalalarda ókildikter ashylǵan. Olar sementti tikeleı óz termınal­darynan tıeıdi.    Seriktester  senimdi  aqtady “Jambyl Cement” – elimizde eń birinshi bolyp qurylǵan birikken Qazaqstan-Fran­sýz sement zaýyty. Bul qurǵaq tásilmen óndirý tehnologııasy boıynsha jumys isteıtin elimizdegi alyp zaýyt. О́ndiristik qýaty jylyna 1,2 mıllıon tonna sementti quraıdy, bul qazaqstandyq naryqtyń jyl saıyn ósip kele jatqan muqtajyn tolyq óteýge múmkindik beredi. Seriktesterimiz de osaldardan emes. Mysaly, Vicat toby Fransııanyń sement, beton jáne qıyrshyq tas óndirý boıynsha jetekshi kompanııasy bolyp tabylady. Kom­panııalar tobynyń 11 elde 15 sement zaýy­ty, 241 beton zaýyty jáne 75 kareri bar. 2010 jylǵy derekterdiń ózi sement zaýyt­tarynyń jalpy óndiristik qýaty jylyna 27 mln. tonnany quraǵanyn kórsetedi. Ádette, adamdar sement týraly jıi estigenimen jáne ony kúndelikti qurylys ju­my­syna paıdalanǵanymen, osy bir berik ma­terıaldy oılap tapqan adam jaıly bile bermeıdi. Sonaý 1817 jyly jas ınjener Lýı Vıka sement qospasyn alý úshin bas­qarýǵa jáne udaıy óndirýge bolatyn dál tehnıkany qoldana otyryp, áktas pen  kremnezemniń qajetti propor­sııasyn tapty. Biraq, ol óz ónertabysyn patenttemegen jáne onyń quramy men óndirý tásilin kópshilikten jasyrmaǵan. Sóıtip, sement dep atalatyn qurylys materıaly alǵash ret búkil adamzat ıgiligine usynyldy. Keıin kele ónertapqysh ákeniń isin uly Jozef jalǵastyryp, 1853 jyly Vicat kompa­nııa­syn qurdy. Qýanyshqa oraı, sodan beri 150 jyldan astam ýaqyt ótse de bul kompanııa rynoktaǵy jetekshi ornyn joǵaltqan emes. Al «Home Broker» AQ – tikeleı ınvestısııalar rynogynda 2003 jyldyń tamyzy­nan beri jumys isteıtin eldegi iri ınvestı­sııalyq kompanııalardyń biri. Son­daı-aq, halyqaralyq qarjy korpora­sııasy jeke menshik sektordaǵy strate­gııa­lyq jobalar­dy ınvestısııa­laıtyn Búkil­álemdik bank toby uıymdarynyń biri bolyp tabylady. “Jambyl Cement” zaýytynyń artyqshy­lyǵy nede? Birinshiden, biz sementti ón­dirýshi retinde tikeleı tasymaldardyń qo­maqty kólemin deldaldarsyz jáne aralyq ústeme baǵasyz qamtamasyz ete alamyz. Ekinshiden, joǵary sapa. Iаǵnı, óndiriletin sementtiń sapasy Qazaqstan jáne Eýropa standarttaryna tolyq jaýap beredi. Sement sapasynyń qatań saqtalýy eń jańa qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etilgen zerthanada tekserilip otyrady. Úshinshiden, logıstıka. Mysaly, menshikti temir jol parki sementti Qazaqstannyń kez kelgen jerine jetkizý máselesin jedel ári eshqandaı kedergisiz sheshýge múmkindik beredi. Tapsy­rys berýshiler qajetti sement túrlerin qalaǵan kóleminde satyp ala alady. Bizdiń qyzmetkerlerimiz ben jumys­shylarymyz bilimi men biliktilikterin de únemi jetildirip otyrady. Sondaı-aq, kompanııalar tobyna kiretin kásiporyndardyń keńesshileri tájirıbe almasý úshin jıi kelip turady. О́ıtkeni, qyzmetkerlerge qamqor­lyq jasaý – turaqty jáne joǵary deńgeı­degi jumys kepili. Aıbar SARǴASQAEV, «Myńaral Tas Kompanı» JShS bas dırektory.   Mań dalanyń maqtanyshy Keremettiń bári, árıne, táýelsizdiktiń ar­qa­sy. Máselen, ındýstrııa ıgiligi qazir alystaǵy aýyldarǵa da jetken. Moıynqum aýdanyndaǵy bizdiń Myńaral aýylyn alaıyq. Buryn ol Balqash kóli men temir jol beketinen basqa «aldanyshy» joq alaqandaı ǵana aýyl edi. Endi, mine, osy mańnan úlken óndiris ornynyń jumys bastal­ǵaly beri aýyl adamdarynyń boıynan jańa tynys-tirshilikke degen qulshynys baıqala bastady. Aýyldaǵy jumyssyz júrgen jastar men jasamystar eýropalyq tehnologııamen jab­dyq­talǵan alyp zaýytqa baryp, jumysqa ornalasyp jatyr. Zaýyt basshylarynyń aıtýynsha, bolashaqta munda tek qana aýyl turǵyndary arasynan shyqqan bilikti mamandar shoǵyrlanbaq. Al olardy oqytý, biliktilik tájirıbesinen ótkizý ónerkásip qo­jaıyn­darynyń moınyndaǵy sharýa.  О́ıt­keni, kompanııa óz qyzmetkerleriniń eńbegi men ómiri úshin barynsha jaǵdaı jasaýǵa múddeli. Sondyqtan Myńaral aýylyndaǵy mektep qaıta jóndeldi. Zaýytqa jaqyn jerden, ıaǵnı Balqash kóliniń jaǵalaýynan qala­shyq salyndy. Ol ınfra­qurylym­darmen jabdyqtalǵan. Talǵat QAShQYNBEKOV, Myńaral aýyldyq okrýginiń ákimi.   «Jambyl cement» týraly ne bilemiz? 1. Portlandsement (PS400 D20) degen ne? Ol - beriktigimen jáne ıkemdiligimen erekshelenetin, sondaı-aq aıazǵa jáne ylǵalǵa tózimdi qasıetterge ıe ámbebap sement markasy. 2. «PS500 D0» she? Mundaı sementten jasalǵan ónimder asa berik bolady. Temperatýra aýyt­qýlaryna, sý men korrozııanyń áserine tózimdi, uzaq qyzmet etedi. Bul qurylys­taǵy eń tanymal sement markasy.   Qyzmet kórsetýge óte qolaıly «Jambyl Cement» zaýyty Moıynqum aýdanynyń Myńaral kentinde ornalas­qan.  Oǵan Almaty – Astana avtojoly jaqyn qashyq­tyq­ta jatyr. Al birneshe kılometrde Myńaral temir jol stansasy ornalasqan. Sondyqtan óndirilgen ónimderdi elimizdiń kez kelgen óńirine jetkizý esh qıyn­dyq týǵyzbaıdy.  О́ıt­keni, zaýyt QTJ jelisine qosyl­ǵan menshikti temir jol ter­mınalymen jabdyqtal­ǵan. Menshikti temir jol parki sementti zaýyt qaq­pa­synan bastap, Qazaqstannyń kez kelgen óńirine deıin týra jetkizýge múmkindik beredi. Zaýytta sementti satyp alý­shynyń kóligine tıeý ju­mysy da júzege asyry­lady. Tıeý tásilderi tap­syrys berý­shiniń qalaýy bo­ıyn­sha oryndalady. My­saly, vagondarǵa, ja­byq júk kólikteri men sement ta­sy­ǵysh kólikterge, son­daı-aq  qaptarmen jáne bıg begtermen tıeledi. Joldas BUQARBAEV, menedjer.   Tıimdi tásil Zaýyt sementti qurǵaq tásilmen óndirý tehnologııasy boıynsha jumys isteıdi. Bul dymqyl tásilmen salys­tyr­ǵanda, tehnologııalyq jeli­ler­diń ónimdiligin arttyrýǵa jáne zııandy qaldyqtardyń mól­sherin birneshe ese azaıtýǵa múmkindik beredi. Bul osy ýaqytqa deıin dymqyl tásil basym bolyp kelgen Qazaqstan úshin shynynda da jańa ın­novasııalyq qadam. «Jambyl Cement» zaýyty ekologııalyq qaýipsizdik jó­nin­degi memlekettik normalar men talaptarǵa da tolyqtaı jaýap beredi. О́ndiris kez kelgen zııandy qaldyqtardy azaı­týǵa arnalǵan 4 satyly ın­tegrasııalanǵan basqarýy bar kúshti elektrostatıkalyq shań ustaǵyshtarmen jabdyq­talǵan. Zaýytta qoldanylatyn ón­dirý­diń qurǵaq tásili, sondaı-aq, qosymsha tazartý jab­dyqtary zııandy qaldyqtar­dyń mólsherin barynsha azaı­týǵa múmkindik beredi. Nurbol MUSATAEV, brıgadır. Betterdegi materıaldardy daıyndaǵan Jambyl oblysy boıynsha menshikti tilshisi Kósemáli SÁTTIBAIULY.