Memleket basshysy Qazaqstan men Reseıdiń HIV óńiraralyq yntymaqtastyǵy forýmyna qatysty, dep habarlady Aqordanyń baspasóz qyzmeti.
Adam kapıtalyn damytý taqyrybyna arnalǵan forýmǵa eki el óńirleriniń basshylary, memlekettik organdardyń, isker toptardyń ókilderi, sondaı-aq ǵylym jáne bilim salasynyń sarapshylary men mamandary qatysty.
Memleket basshysy forým Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy qarym-qatynastyń jáne yntymaqtastyqtyń ajyramas ári mańyzdy bóligine aınalǵanyn aıtty.
– Adam kapıtalyn damytýǵa baǵyttalǵan forýmnyń Chelıabınskide ótýiniń sımvoldyq máni bar. Biz osy jerde 2005 jyly ótken II forýmda ony jyl saıyn ótkizý jóninde ýaǵdalasqan bolatynbyz, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Nursultan Nazarbaev sóılegen sózinde talqylanyp otyrǵan taqyryp memleketterimizdiń basty nazarynda ekenin jáne onyń qazirgi tehnologııanyń, sonyń ishinde, sıfrlyq tehnologııanyń qarqyndy damyp kele jatqan kezinde mańyzdy bolyp otyǵanyn atap ótti.
– Sarapshylardyń boljamy boıynsha, 2030 jylǵa deıin túrli saladaǵy 60-qa jýyq mamandyq joıylyp, olardyń ornyna 180-nen astam jańa mamandyq paıda bolady. Adamı damý týraly baıandamaǵa sáıkes, taıaý 5 jylda eńbekke jaramdy bilim men biliktiń úshten biri ózgeredi. Bul – biz úshin úlken syn. Ony sheshý yntymaqtastyǵymyzdyń birden-bir mańyzdy basymdyǵy bolýǵa tıis, – dedi Memleket basshysy.
Osy oraıda, Qazaqstan Prezıdenti adam kapıtalynyń barlyq negizgi komponentteri boıynsha jumystardy jandandyrý qajet ekenin aıtty. Bul degenimiz – eń aldymen, bilim berý, densaýlyq saqtaý, eńbek naryǵyn jáne áleýmettik qorǵaý júıesin damytý.
– Búginde Qazaqstannyń 30-dan astam joǵary oqý orny reseılik áriptesterimen birlesip, ǵylymı zertteýler júrgizýde. Qazaqstan men Reseı ǵalymdarynyń perspektıvaly baǵyttar boıynsha ǵylymı konsorsıýmyn qurý máselesin qarastyrǵan jón. Atap aıtqanda, ol bıo jáne aqparattyq tehnologııalar, energetıka, ǵarysh jáne basqa da salalarǵa qatysty bolýy kerek, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy bul rette Nazarbaev Ýnıversıteti, Innovasııalyq tehnologııalar parki, Reseıdiń «Skolkovo» ortalyǵy jáne basqa da ǵylymı-zertteý qurylymdary sııaqty ınnovasııalyq klasterlerimizdiń áleýetin paıdalanýǵa bolatynyn aıtty. Sondaı-aq, birlesken jumystarǵa «Astana-EKSPO» ınfraqurylymynyń bazasynda qurylatyn Halyqaralyq qarjy ortalyǵy, IT-startaptardyń halyqaralyq tehnoparki jáne «Jasyl» tehnologııalar men ınvestısııalardy damytý jónindegi halyqaralyq ortalyq ózderiniń septigin tıgizetin bolady.
Qazaqstan Prezıdenti elimizdiń bilim alýǵa suranys artyp otyrǵan óńirlerinde reseılik joǵary oqý oryndardyń fılıaldaryn ashý múmkindigin qarastyrý qajet ekenin atap ótti.
– Elderimizde halyqaralyq bilim berý habtaryn qurýǵa yqpal etýdiń mańyzy zor. Ol úshin bilim baǵdarlamalary salasynda, sonyń ishinde onlaın bilim berý kýrstaryn ashý salasynda ózara is-qımyl jasaýǵa bolady, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy densaýlyq salasynda da yntymaqtasýǵa perspektıva bar ekenine nazar aýdardy.
– Reseıdiń ǵylymı ortalyqtary men klınıkalarynyń áleýetin eskerip, bizge osy baǵyttaǵy ózara is-qımyldy jolǵa qoıý kerek. Atap aıtqanda, ol medısına salasyndaǵy ınnovasııalyq tehnologııalardy ıgerýge jáne birlesken ǵylymı jobalardy iske asyrýǵa qatysty bolmaq, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Sonymen birge, Nursultan Nazarbaev densaýlyq saqtaý salasyn sıfrlandyrý men telemedısınanyń ortaq jelisin damytý jóninde tájirıbe almasýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
– Bul jumys Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasynda bastalyp ketti. Men Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń sıfrlandyrý jónindegi forýmyn kelesi jyldyń birinshi toqsanynda Astanada ótkizýdi usyndym. Qazaqstan men Reseı osy salanyń lokomotıvine aınalýǵa tıis, – dedi Memleket basshysy.
Osy oraıda, Qazaqstan Prezıdenti dári-dármekter men medısınalyq buıymdardyń biryńǵaı naryǵyn qurý, sondaı-aq osy saladaǵy kelisilgen ortaq ustanymdardy qalyptastyrý jáne farmasevtıkalyq ónimderdiń erkin aınalymy jolyndaǵy kedergilerdi joıý jónindegi jumystardy jalǵastyrý qajet ekenin aıtty.
Nursultan Nazarbaev eńbek naryǵy men áleýmettik qorǵaý júıesinde birqatar baǵyt boıynsha birlese jumystar atqarý qajettigin atap ótti.
– Biz Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasynda ortaq eńbek naryǵyn qurý qajet dep sheshtik. Onyń tıimdiligin arttyrý úshin jumysshylardyń bilimi men biliktiligine, iskerligine qoıylatyn talaptardy birizdendirý kerek. Úkimetterimiz osy jumystardy úılestirip, olardy sáıkestendirý jóninde sharalar qabyldaýy qajet, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti osy turǵydan ortaq naryq aıasynda eńbek resýrstarynyń shoǵyrlanýy halyqtyń eńbek naryǵyndaǵy suranystar men usynystar jónindegi málimetterden habardar bolýyna baılanysty ekenin aıtty.
– Bizge Eýrazııalyq biriktirilgen biryńǵaı elektrondyq eńbek bırjasyn qurý máselesin qarastyrý kerek, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Budan bólek, Memleket basshysy osyǵan deıin óńiraralyq forým aıasynda talqylanbaǵan, sıfrlandyrýdan bólek taǵy da birqatar máselelerdiń bar ekenine nazar aýdardy. Sondaı taqyryptyń biri – týrızm.
– Kóptegen elderde týrızm ishki jalpy ónimdi qalyptastyryp, jańa jumys oryndaryn ashyp, halyqty jumyspen qamtamasyz etýde mańyzdy ról atqarady. Reseıde de, Qazaqstanda da týrızm úshin ádemi jerler kóp. Mysalǵa, reseılikter jazda bizdiń Býrabaıǵa, Balqashqa, Alakólge, al qysta Almatydaǵy Shymbulaqqa jáne basqa da jerlerge demalýǵa keledi. Týrıstik operatorlarymyz munyń bárin uıymdastyrýyna bolady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Osyǵan baılanysty Nursultan Nazarbaev kelesi óńiraralyq forýmnyń taqyrybyn «Qazaqstan men Reseıdiń týrızmin damytýdyń jańa joldary men úrdisteri» dep belgilep, ony 2018 jyly Qazaqstannyń Petropavl qalasynda ótkizýdi usyndy.
Qazaqstan Prezıdenti eki el yntymaqtastyǵymyzdyń damýyna septigin tıgizetin «Qytaı – Qazaqstan – Reseı – Eýropa» júrdek temirjol magıstrali jobasyn qoldaıtynyn atap ótti.
Sońynda Memleket basshysy bul is-shara órkendeýdiń jańa tetikterin taýyp, elderimizde adam kapıtalynyń damýyna serpin beretinine senim bildirip, forýmǵa qatysýshylardyń jumysyna jemis tiledi.
Forýmnyń qorytyndysy boıynsha tómendegideı qujattarǵa qol qoıyldy:
- Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti men Reseı Federasııasy Prezıdentiniń Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasy arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastardyń ornaǵanyna 25 jyl tolýyna oraı birlesken málimdemesi;
– 1998 jylǵy 6 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasy arasyndaǵy Jer qoınaýyn paıdalanýǵa arnalǵan egemendik quqyqtardy júzege asyrý maqsatynda Kaspıı teńizi soltústik bóliginiń túbin mejeleý týraly kelisimge Hattamaǵa qosymsha hattama;
– Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy M.V. Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń Qazaqstan fılıalynyń jumys isteýi týraly kelisim;
– Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy «Týımazy – Omby – Novosıbırsk-2» jáne «Omby – Pavlodar» magıstraldyq munaı qubyrlaryndaǵy tehnologııalyq munaıdyń mártebesin aıqyndaý týraly kelisim;
– 2009 jylǵy 17 qarashadaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy Reseı Federasııasynyń «Baıqońyr» keshenin jalǵa alý jaǵdaıynda «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynyń personalyna, Baıqońyr qalasynyń, Tóretam jáne Aqaı kentteriniń turǵyndaryna medısınalyq qyzmet kórsetý tártibi týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattama;
– 1994 jylǵy 10 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy «Baıqońyr» keshenin jalǵa berý shartyna ózgeris engizý týraly hattama;
– Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Reseı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy 2018-2023 jyldarǵa arnalǵan óńiraralyq jáne shekara mańy yntymaqtastyǵynyń baǵdarlamasy;
– «QazTransOıl» aksıonerlik qoǵamy men «Transneft» jarııa aksıonerlik qoǵamy arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandým;
– Aqtóbe oblysy ákimdigi men «Rýsskaıa mednaıa kompanııa» aksıonerlik qoǵamy arasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Aqtóbe oblysynda ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý jónindegi yntymaqtastyq týraly memorandým;
– «Agrarlyq nesıe korporasııasy» aksıonerlik qoǵamy men «Rossııskıı eksportnyı sentr» aksıonerlik qoǵamy arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým.