Qazaqstan jáne Reseı prezıdentteriniń qatysýymen Chelıabi qalasynda ótken HIH óńiraralyq yntymaqtastyq forýmynda taraptar memlekettik deńgeıdegi kelesi basqosýdy 2018 jyly Petropavl qalasynda ótkizýge ýaǵdalasty. Ol «Qazaqstan men Reseıdegi týrızmdi damytýdaǵy jańa kózqarastar men tendensııalar» taqyrybynda bolmaq.
Mańyzdy jıynǵa Soltústik Qazaqstan oblysynyń delegasııasyn bastap barǵan aımaq basshysy Qumar AQSAQALOV buqaralyq aqparat quraldary ókilderine bergen suhbatynda óńiraralyq jáne shekaralas baılanystar baǵytynda atqarylyp jatqan qarymdy qadamdar jaıly áńgimelep berdi.
– Búgingideı jahandaný úrdisinde kóptegen salalar, onyń ishinde adamı kapıtal máselesi erekshe mańyzǵa ıe. Forýmda sóılegen sózinde Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev adamzatty erekshe tolǵandyryp otyrǵan osynaý jaıttyń sanqyrly problemalyq qyrlaryna toqtalyp, jas mamandardyń básekege qabilettiligin arttyrý, jasyl ekonomıkaǵa, IT-tehnologııaǵa basymdyq berý, bilim, densaýlyq, áleýmettik salalardy jandandyrý mindetterin alǵa tartty. «Úshinshi jańǵyrý» baǵdarlamasy adamı kapıtal sapasyn nyǵaıtý, el turǵyndarynyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý talabyn qoıyp otyrǵany jaqsy málim.
Elbasy birlesken ekonomıkalyq ózara is-qımyldyń arqasynda óńiraralyq yntymaqtastyqtyń ilgerilep kele jatqanyn atap kórsetti. Bıyl toǵyz aıda qos tarap arasyndaǵy taýar aınalymynyń 31 paıyzǵa artýy aýqymdy mindetterdiń sheshilýimen qatar, múmkindikterimizdiń moldyǵyn da ańǵartady. Mundaı alqaly basqosýlar Reseı Federasııasyndaǵy áriptestermen kásibı qarym-qatynas kókjıekteriniń odan ári keńeıýine aıqara jol ashady. Biz Túmen, Omby jáne Qorǵan oblystarymen kezek kúttirmeıtin keleli máseleler tóńireginde árkez ashyq pikirlesip otyramyz. Jyl ótken saıyn syrtqy saýda aınalymynyń kólemi ósip keledi. Bıylǵy 8 aıda 31 paıyzǵa kóbeıdi. Bes jylda birlesken kásiporyndardyń sany 40 paıyzǵa artyp, jergilikti qazynaǵa 20 mıllıard teńgeden astam salyq quıyldy.
Soltústikqazaqstandyq kásiporyndar men kásipkerler kórshi memleketke munaı-gaz qondyrǵylaryn, spýtnıktik stansalardy, elektr oqshaýlaǵysh materıaldaryn, aýylsharýashylyq taýarlaryn usynsa, olar óz kezeginde ártúrli salalarǵa qajetti taýarlar men shıkizattar jetkizedi. Dostyqqa, túsinistikke negizdelgen osyndaı áriptestik baılanystardyń arqasynda sońǵy eki jylda ǵana tasymal salasyna tartylǵan ınvestısııa mólsheri úsh esege molaıyp, 80 mıllıard teńgeni qurady. Petropavl halyqaralyq áýejaıynyń ushyp-qoný jolaǵy men jolaýshylar termınaly kúrdeli jóndeýden ótip, ushaqtardyń barlyq túrlerin qabyldaý múmkindigine ıe boldy. «Ońtústik-Oral temir joly» AQ óńirdi basyp ótetin temir jol ýchaskelerin jaqsartty. Kelesi jyly Omby, Qorǵan, Túmen oblystary aralyǵyndaǵy joldar qalpyna keltirilip, reseılik týrıster sany 15 paıyzǵa kóbeıtilmek.
Osy jumys sapary aıasynda sıfrly júıege kóshý boıynsha tájirıbeler almasyldy. Bizdi Chelıabi oblysynyń IT-tehnologııa, medısına, farmasevtıka, aýyl sharýashylyǵy salalarynda júzege asyrylyp jatqan jobalar qyzyqtyrdy. Munda oqý prosesiniń qurylymdyq tujyrymy teorııa men tájirıbeni tyǵyz ushtastyrýǵa negizdelgen. Bul oraıda aldymen zaýyttar men kásiporyndardyń berik materıaldyq-tehnıkalyq bazasyna súıenedi eken. Jelilik oqytý zerthanalarynda stýdentter IT- ınfraqurylymdar men olardy qurý joldaryn úırenetin kórinedi.
Soltústik Qazaqstan oblysynda da aýyr mashına jasaý salasy men agroónerkásiptik keshen jaqsy damyp keledi. Petropavl qalasynda tórt qabatty Oqýshylar saraıynyń qurylysy qarqyndy júrgizilýde. Ǵımaratta ınnovasııalyq tehnologııalar ortalyǵy qurylyp, bıznes aımaǵy boı kóteretin bolady. О́ıtkeni sıfrlandyrý úrdisin aınalyp ótý múmkin emes. Bul – zaman talaby. Ony jastardyń erkin meńgerýi úshin sıfrly bilim berý júıesin damytpaı bolmaıdy. Bul eńbek naryǵy úshin óte tıimdi. Búgingi kúni eldi mekenderde bilim sapasyn arttyrýdyń joldary az emes. Onyń bir dáleli – mektepterge keń jolaqty ınternet júıesi men mýltımedııalyq qurylǵylardyń ornatylýy, muǵalimderdiń Kembrıdj baǵdarlamasy boıynsha bilim alýy. Munyń ózi aýyldyq mektep túlekteriniń joǵary oqý oryndaryna túsý legin 1,5 esege arttyrary sózsiz.
«Adam kapıtalyn damytý» taqyrybyna arnalǵan forým sheńberinde memleketaralyq, úkimetaralyq, óńirlik kelisimder jasaldy. Sonyń biri retinde bizdiń óńirdiń Omby oblysymen 2017-2020 jyldardy qamtıtyn ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnıkalyq jáne mádenı yntymaqtastyq týraly kelisimin aıtýǵa bolady.
Kelesi forýmnyń «Qazaqstan men Reseıdegi týrızmdi damytýdaǵy jańa kózqarastar men tendensııalar» degen ataýmen Petropavl qalasynda ótetinin soltústikqazaqstandyqtar úlken qýanyshpen qabyl alyp otyr.
Jazyp alǵan
О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy