Salyq ZIMANOV

Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵylymy men rýhanııaty aýyr qazaǵa dýshar boldy. 90 jastan asqan shaǵynda kórnekti ǵalym, memleket jáne qoǵam qaıratkeri, tanymal memleket zertteýshisi, zań ǵylym­darynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym akademııasynyń akademıgi Salyq Zımanuly Zımanov dúnıe saldy. Qazaqstan Respýblıkasyna eńbegi sińgen iri qaıratker, zań salasyna ólsheýsiz úles qosqan Salyq Zımanov bar ǵumyryn el men jer múddesine arnady. S. Zımanovtyń zań salasynyń qyr-syryn zertteýdegi isteri búkil respýblıka jurtshylyǵynyń nazaryna ilindi, qalamynan týǵan ǵylymı eńbekter men maqalalar zań ǵylymynyń negizin tanytatyn tarıhtyń qaıtalanbas betterine aınaldy. Joǵary oqý oryndarynda, ǵylymı uıymdarda basshy, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Konsýltatıvtik keńestiń, Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik saıasat jónindegi Ulttyq keńesiniń múshesi, Qazaqstan Respýblı­kasy Joǵarǵy Keńesiniń depý­taty atanǵan jyldarynda da týǵan tilimiz ben tól mádenıetimizdiń tynysyn keńeıtýge, elimizdiń yrysyn kóbeıtýge eńbek sińirdi. Halyq arqalatqan amanatqa adal bolyp, jas memleketimizdiń qanatynyń keń jaıýyna eleýli úles qosty. Ata Zańymyzdyń negizin qalasyp, kúni búginge deıin zańdylyqtyń saltanat qurýyna atsalysty. Táýelsizdiktiń alǵashqy qıyn da jaýapty jyldarynda Memleket basshysynyń qasynda bolyp, azattyqqa jańa qol jetkizgen Otanymyzdyń órkendeýine baǵyt-baǵdar berdi, ult zııalylarynyń ónegesimen halyqqa shynaıy qyzmet etti. Bilikti zańger maman retinde egemendik, táýelsizdik jolyn­daǵy Qazaqstannyń halyqaralyq qatynastaryn zańdastyryp, qazaq tiline memlekettik mártebe berý, prezıdenttik basqarý ınstıtýtyn engizý, quqyqtyq-demokratııalyq reformalardy júrgizý isine belsene aralasty. Qazaqstan memleketi men quqyǵynyń tarıhyn, ulttyq memleket qurylymynyń teorııalyq máselelerin zertteýde jańa ǵylymı baǵyt qalyptastyryp, ádil sotty qamtamasyz etý úshin respýblıkada sot músheleriniń qatysýymen «bıler alqasyn» engizýge basshylyq jasady. S.Zımanov qoǵamǵa sińirgen eńbegi úshin Qazaqstan Respýb­lıka­sy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Prezıdenttik beıbitshilik pen rýhanı kelisim syılyǵynyń ıegeri atanyp, «Qyzyl juldyz», «Otan», «Parasat» ordenderimen, basqa da medaldarmen marapattaldy. Salyq Zımanovtyń elimizdiń eńseli, táýelsizdigimizdiń tuǵyrly, keleshegimizdiń kemeldi bolýyna sińirgen eńbegi ólsheýsiz. Iri qoǵam qaıratkeriniń, ǵalymnyń, aıaýly azamattyń óshpes murasy el tarıhynan ózindik oryn alyp, beınesi júregimizde máńgi saqtalady. Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti.   Alty alashtyń ardaqty aqsaqaly edi О́tken jyly Táýelsizdik kúni qarsańynda Memleket basshysy­nyń Jarlyǵymen akademık Sa­lyq Zımanov «Otan» ordenimen marapattalǵanda bul sheshimdi bú­kil zańgerler qaýymy shyn qýana qarsy aldy. Otandyq zań ǵyly­my­nyń patrıarhy týraly sol kezde men de gazet betinde izgi nıetimdi bildirgen edim. Amal neshik, búgin alty alashtyń ardaqty aqsaqaly bolǵan akademık aǵamyz týraly azaly sóz jazýǵa týra kelip tur... Mundaı oıy qanyq, sózi anyq, jany jaısań, júzi jarqyn, ósip-óngen, jaratylysy bólek jandar baqılyq bolǵanda bıik báıterek­pen teńestirip jatady. Asyly, keń uǵymda alǵanda, tamyryn te­reńge jaıǵan alyp aǵashty qu­la­dy dep aıtýǵa kelmeıdi eken. О́ıt­keni, onyń tamyrynan tara­lyp ósken tarmaqtarynyń ózi tal-terekti ormanǵa aınalyp ketedi. Salyq aǵamyzǵa qatysty al­ǵan­da da solaı. Nege deseńiz, onyń tikeleı aqyl-keńesin alyp, tálim-tárbıesin kórgen, qamqor­shylyq jeteginde bolǵan shákirt­teri de, etene aralaspasa da janamalaı jaqyn júrgen jáne tipti bir aýyz tildesip kórmese de onyń ómir jolyn úlgi tutatyn, ózine birden-bir ustaz sanaıtyn shá­kirt­teri de jetip artylady. Eń bastysy, artynda azamattyq bol­mysyn ardaq tutatyn, eńbegin de, esimin de esten shyǵarmaıtyn eńseli de zerdeli halqy bar. Bir ókinishtisi, toqsannyń tó­rine shyqqan zań zańǵary Táýel­sizdiktiń 20 jyldyǵy atap ótiler kúndi kórmeı ótip barady. Al elimiz egemendik alǵan tusta, HII jáne HIII shaqyrylǵan Joǵarǵy Keńestiń depýtaty bolǵan kezeńde Salyq Zımanuly saıası jáne quqyqtyq júıeniń teorııasy men tarıhynyń, konstıtýsııalyq qu­qyq­tyń bilgir mamany retinde memleketimizdiń quqyqtyq negizin qalaýǵa baǵyttalǵan zańnamalyq reformalardyń bastaýynda tu­r­­dy. Táýelsiz Qazaqstannyń aıaǵy­nan tik turýyna aıanbaı atsalysty. Onyń ómir joly kópke ónege. Qatardaǵy jaýynger bolyp, Otan soǵysyna attanyp, polk komandıri retinde jeńispen elge oraldy. Beıbit eńbekke aralasty, Qazaq­stan tarıhynda zań ǵylymda­ry­nyń alǵashqy akademıgi boldy. El aldynda eleýli eńbek sińir­di. Tom-tom týyndylary ulttyq qazynaǵa aınaldy. Dúnıe jalǵan degen uǵym osy­naý daryndy da dara tulǵaǵa qatysty alǵanda teriske shyǵady eken. О́ıtkeni, onyń azamattyq aja­ry, jarqyn beınesi halyq ja­dynda árdaıym jasaı beredi. Baqul bol, abzal aǵa! Qaırat MÁMI, Qazaqstan Respýblıkasy  Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy.   Qazaq úshin eńbek etken er Qazaq arasynda adamzat qaýy­my­nyń barlyq zańdylyǵyn usha­lap sógip, mú­shelep bólip, jiliktep biletin áıgili ǵu­lama ómir súrdi. Onyń mundaı tuńǵıyq te­reń biligi bir basynyń sıpatyn asy­ryp qana qoımaı, kúnderdiń kúninde tý­ǵan halqynyń eń asyl qajetine ja­rady. 300 jyl otar­shyldyq ezgide bolyp jer betinen joıylyp ketkeli turǵan hal­qy­myz aman-esen teńdik alyp, táý­el­sizdik tuǵyryna kóterildi. Osy­naý uly rýhanı erlikti somdaǵan sanaýly sátte erekshe qaırat kór­setken akademık Sa­lyq Zı­manuly edi. Sóıtken sabaz táýelsiz­di­gimizdiń 20 jyldy­ǵyna aıdan astam ýaqyt qalǵanda beımezgil dúnıeden ótti. Budan asqan ókinish bolar ma?! Bıylǵy mamyrda jasóspirim jigit kezinde alǵash ret qyzmetin bastaǵan Aqketik (Fort-Shev­chen­ko) qalasyndaǵy orta mektepke bardyq. Qaıtadan qalpy­na keltirilgen mekteptiń osy zamansha jabdyqtalǵan oqý zaldary men kabınetterin aralap kórdik. Súı­sin­dik. Ásirese, Sákeń qaıta-qaı­ta shuqshııa úńilip, qadala surady. Estigenderiniń bári kóńi­linen shyq­ty. Antalasa jaýtańdasqan búl­dir­shindermen otyra qalyp, suh­bat qurdy. Otyzǵa tolmaı jatyp, zeńbirek­shi­ler dıvızııasyn, brı­ga­dasyn basqar­ǵan erjúrek ofıserden qarany qandy­ryp, tóreni tóndirgen, bilmeıtini joq ulyq Ustazǵa, Qazaq ǵylymynyń tiri Patrıarhyna aınalǵanǵa deıingi qyzyq ta hıkmetti ómir jolynan syr shertti. Sol áńgimesin tyńdap otyrǵan talaı jaınaq kózderde nebir tátti qııaldar men asyl armandar oıanǵany anyq. Erteńderi júzege asatyn sol armandar aıtý­ly Azamattyń, asyl Ardaqtyń ar­tynda qaldyrǵan máńgilik es­kert­kishteri bolǵaı. Ábish KEKILBAIULY.   Esimi el esinde qalary sózsiz Abyz aǵa týraly qaraly ha­bardy estý onyń áriptesteri men shákirtteri, ıaǵnı elimizdegi jal­py zańgerler qaýymy úshin ǵana emes, barlyq qazaq halqy úshin óte aýyr bolǵandyǵy aıdaı aqı­qat. «О́ldi deýge bola ma aı­tyń­darshy, ólmeıtuǵyn artynda sóz qaldyrǵan» dep uly aqyn Abaı aıtqandaı, týǵan halqynyń, eli­niń ıgiligi jolynda jan aıamaı, qajyrlylyqpen eńbek etip, so­ńynda óshpes iz qaldyrǵan ǵula­ma ǵalym, belgili qoǵam qaırat­keri týraly búgin ótken ýaqyt­pen aıtýdyń ózi ońaı emes. Kópshilikke belgili, Salyq Zı­manulynyń elimizdiń zań ǵy­­ly­my salasyndaǵy aýqymdy da baǵaly jáne eshqashan óziniń qun­dylyǵyn joımaıtyn eńbek­teri jaryq juldyzdaı jarqyn ómi­­­ri­niń kýásindeı ǵasyrlarǵa jol tart­paq. Barlyq ǵumyryn ulan-baıtaq respýblıkanyń, Qa­zaq­stan­nyń ǵylymynyń órken­deýine arnap, júzdegen shákirt tárbıelep, olarǵa kómek qolyn sozyp, baı tájirıbesimen bólis­ken, júrek jylýyn syılaǵan asqar taýdaı bıik tulǵany umytý múmkin be?! Qıyn da qyzyqty ómir jo­lynda bıik parasat-paıymymen, adamgershilik asyl qasıetteri­men erekshelene bilgen abyroı­ly azamattyń ǵıbratqa toly jo­ly keıingilerge, jas urpaqqa úlgi-ónege bolyp, máńgi este qa­latyndyǵy aıtpasa da túsinikti. Osyndaıda «Jaratqannyń isine ne shara» dep ókinish bildirgennen basqa amal bar ma?! Abyz aǵa­nyń jatqan jeri jaıly, to­py­raǵy torqa bolyp, nury peıishte shalqysyn. Sultan SARTAEV, akademık.   Eldiń betke ustar bedeli Qaıran Sáke! Qazaq ǵylymy­nyń qara nary Salyq Zımanuly, sizben de qoshtasqaly otyrmyz. О́mir boıy rýhanı izgiliktiń kelbetin jasap, el parasaty men órkenıetine súbeli úlesin qosqan, uzaq ómirińde tabandy kúresker­ligińmen el qurmetine bólengen aıbyndy aǵamyz ediń. Qazaq elinde zań ǵylymy men biliminiń negizin salyp, 60 jyl­dan asa ómirińizdiń sońǵy kúnine deıin onyń kóshin bastadyńyz. Qazaq ǵylymynyń Qanysh Sát­baev bastaǵan alyptar tobynyń beldi múshesi bolyp, onyń márte­besi ósip, dańqy álemge jaıylýy­na da jasaǵan eńbegińiz zor. Siz salǵan sara jol bar, siz ashqan ǵylym mektebi bar, siz urpaqqa usynǵan rýhanı mol mura bar. Qazaqtyń ata zańdaryn tyn­baı zerttep, basqa birde-bir ha­lyqta bolmaǵan bıler sotyn álemdegi eń ádil sot júıesi, qa­zaq órkenıetiniń álem órkenıe­ti­ne qosqan derbes, ozyq úlgisi ekenine alys-jaqynnyń kózin jet­kizgen de siz edińiz. Bıler: adal eńbek, taza nıet, tereń oı, ádildik – osy tórttiń quly deıdi halqymyz. Siz de osy asyl qa­sı­et­terdi ómi­ri­ńizdiń týy ǵyp, ony eshqashan túsirmeı ómirden ótip bara jatyrsyz. Jarty ǵasyr aǵalap sońyńyz­dan erip edim, ardaqty Sáke! Betke ustasam bedeliń qandaı edi, arqaǵa ustasam panań mol edi. Baqul bol, áz-aǵa! Jarqyn beıneń árqashan júregimizde. Kenjeǵalı SAǴADIEV, akademık.   Azamat, oıshyl, ǵulama Kórnekti ǵalym, danyshpan oı­shyl, ulaǵatty ustaz Salyq Zımanuly Zımanov ómirden ozdy. Qazaqstandyq quqyqtanýdyń, zań ǵylymynyń, memleket jáne qu­qyq tarıhynyń negizin salýshy retinde ol búgingi urpaqtar úshin tereń bilimge, jańa ıdeıalardy tynbastan izdeýshi ári ony júzege asyrýǵa tabandy umtylýdyń shy­naıy úlgisine aınaldy. Qazaq­stan­nyń ǵylymı oıynyń damýy­nyń tutastaı bir dáýiri Salyq Zımanulynyń esimimen baıla­nys­ty. Onyń ómirden ótýi elimiz úshin, ǵylym úshin, onyń júzde­gen shákirtteri men seriktesteri úshin orny tolmas qaıǵy. Biz búginde Salyq Zıman­ulyn, onyń elimizdiń ǵylymyn­daǵy jetistikterine qosqan teń­des­siz úlesin aıryqsha yqylas­pen jáne tereń alǵys sezimmen eske alamyz. Ol jahandyq aý­qym­daǵy sheshimderdi izdestirýde qol jetken jetistikterine toq­meı­il­sigen emes, ony ashý úshin árdaıym jańa múmkindikterdi taba bildi. Onyń ereksheligi – osynda. Salyq Zımanuly naǵyz azamat, óz eliniń shynaıy patrıoty edi. Ol óziniń bul qyryn qolyna qarý alyp, soǵys kezinde maıdan dalasynda da, Ǵylym akademııa­synyń múlgigen tynyshtyqqa bó­lengen kabınetterinde de, Par­lamenttiń bıik minberinde de dá­leldedi. Onyń quqyqtaný ǵyly­myn qalyptastyrýdaǵy orasan zor yqpalyn Qanysh Sátbaevtyń geologııalyq-mıneraldyq ǵy­lym­dy damytýdaǵy, Muhtar Áýe­zov­tiń ádebıet pen abaı­ta­ný­dy ór­ken­detýdegi, Ermuqan Bek­ma­ha­nov­­tyń qazaqstandyq tarıh ǵy­ly­myn jańǵyrtýdaǵy eńbekte­ri­men teń sanaýǵa bolady. Salyq Zımanuly Uly Otan soǵysy jyldarynda janqııar ba­tyrlyq pen eren erliktiń úlgisin kórsetti. Strategııalyq bıiktikti ustap turý kezinde, dıvızıon komandıri maıor Zımanov mınomet soqqysyna tótep berip, kúshi teń emes urysta aman qalyp, qarsy shabýylǵa shyqqany týraly oqı­ǵany biz bilemiz. Ol segiz maıdanda Otan úshin otqa túsýden esh­qashan taısalmaǵan. Onyń áskerı nagradalary – I dárejeli Otan soǵysy ordeni, «Qyzyl juldyz» ordeni, «Kavkazdy qorǵaǵany úsh­in», «Kenıgsbergti alǵany úshin» medaldary – qazaqstandyq maı­dan­gerdiń qajymas qaıratynyń sımvoly. Dáýirdiń darabozy bolǵan Sa­lyq Zımanuly asa úlken aýqym­daǵy ǵulama ǵalym edi. О́miriniń sońyna deıin izdenýin tastamady jáne óziniń bilimin ózgelerge úı­retýmen boldy. 2009 jyly, onyń 90 jyldyq mereıtoıynan eki jyl buryn, onyń bir top shá­kirt­teriniń kómegimen Salyq Zı­ma­novtyń shyǵarmalary men ǵyly­mı eńbekteriniń tolyq jınaǵy jaryqqa shyqqany esimde. Bizdiń bastamamyz týraly bilgende, Sa­lyq Zımanuly bizge: «Sender meniń eńbekterimdi óte erte jınap jatyrsyńdar. Mende ıdeıa kóp. Sizder jınaqtaǵan shyǵar­ma­lar tolyq jınaq bola qoı­mas!», dedi. Solaı bolyp shyq­ty da. Mereıtoıyna deıingi soń­ǵy eki jylda ǵalym birqatar qundy ǵylymı eńbekterin shyǵa­ryp úlgerdi. Salyq Zımanuly óz sózinde turyp, jańa býyn ǵalym­dar úshin eńbektenýdiń naǵyz úlgisin kórsetti. Salyq Zımanuly ózgerister dáýiriniń oıshyly boldy. Bizdiń elimizdiń búgingi ómirinde ótip jatqan barlyq orasan oqıǵalar­dy ózi arqyly, óz júregi arqyly ótkizdi. Onymen áńgimelesý ár­daı­ym jańasha oılap, bilim keńistigin keńeıtýge septigin tıgizdi. О́ziniń 90-ǵa tolǵan jasyn­da da ol ádettegideı ıdeıanyń bastamashysy boldy, ol ár­daı­ym ózekti máselelerge qazirgi zaman aýqymynda qaraıtyn sańlaq edi. Uly Otan soǵysynyń eń qı­yn jyldarynda Salyq Zıman­uly úsh ret ózennen ótip, tórt ret qatty jaraqat alǵan eken. Alaıda, qashanda tózimdilik kór­setken ol kúsh-qaıratyn muqalt­qan emes. Sondaı-aq, beıbit kezde de ol ómir-ózennen alǵa júzip ótip, jeńiske jetip, qıyndyqty laıyqty eńserdi jáne ýaqyt synynan súrinbeı ótti. Kórnekti ǵalym, tamasha adam ómirden ótti. Salyq Zıman­uly­nyń tereń bilimi onyń kóptegen eńbekterinde, bizdiń jylnama­myz­dyń óshpes betterinde qala­tyn bolady. Onyń ǵulama dana­lyǵy, adamı erligi jáne qaısar jasampaz rýhy árqashan bizdiń júregimizde saqtalady. Baǵlan MAILYBAEV, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary.   Perishte adam bolatyn Salyq Zımanov – qazirgi qalyptasqan ómi­rimizge úılese bermeıtin ǵajap adam, ǵajap tulǵa edi. Men muny ǵylymı, jalpy qoǵam­dyq, memlekettik eńbekteri turǵysynan emes, ony erekshe adamı turǵysynda aıtyp otyr­myn. Erekshe bıik parasatty qasıettiń ıesi edi. Perishte adam edi. Keıde ol kisi osy ómirge adasyp kelgen, osy orta­ǵa syı­maı­tyn sııaqty kórinetin. О́tiriktiń, ósek­tiń, kádimgi aldaý, arbaýdyń qur­saý­yn­da ketken adamdarǵa múldem uqsamaıtyn. Son­dyqtan da myna ómirge taza kelip, taza ketip ba­rady. Árbir danyshpan adamnyń ómirden osylaı ótýi – bul árkimniń peshenesine jazyla bermeıtin jaǵ­daı. О́ıtkeni, ol keremetteı ǵajap ómir súrdi. Eshkimdi mazalamady, eshkimdi áýre etpeı, ún-túnsiz ǵana ómirden óte berdi. О́kinishtisi, máńgilik ómir joq. Al osyndaı adammen qatar ómir súrgenimiz, onyń zaman­dasymyzdyń bolǵany biz úshin baqyt. Keıbireýler dúnıedegi eń sońǵy ǵajaıyp adam dú­nıeden ozdy deıdi, men aıtar edim, sońǵy emes, ol jalǵyz. Onymen eshkimdi qatar qoıa almaımyz. Men ol kisini erekshe túsinýge tyrystym. О́ıtkeni, tylsym tuńǵıyq edi. Keıde oılanyp, osyndaı da adam bolady eken-aý deıtinmin. Árıne, árkim ózin kem sana­maı­dy. Biraq Sákeńniń qatarynda eshkim tura al­maıdy. Oǵan qatar turý múmkin de emes. Bol­ǵan da emes, aı, bolmaıtyn da shyǵar. Biz úshin osyndaı adamnyń bolǵany halqymyz úshin úlken maqtanysh, mártebe. Sondyqtan ǵajap adammen qa­tar ómir súrdik, endi sondaı ǵajap adammen qosh­ta­sý­ǵa týra keledi. Qosh, aıaýly da ardaqty asyl aǵa. Tóregeldi ShARMANOV, akademık.   Asqar taýymyz qulaǵandaı Zańǵar zańger Salyq Zımanov qaıtys boldy degen qaraly ha­bar­dy estigende et-baýyrymyz ezi­­lip sala berdi. Zań ǵylymynyń korıfeıi, akademık aǵamyzdyń my­na jalǵan dúnıeni tárk etip, baqılyqqa attanýy meniń jáne men sııaqty myńdaǵan shákirtte­ri­niń asqar taýyn qulatyp ketkendeı boldy. О́ıtkeni, ol bizdiń ar­qa súıerimiz edi, aqylshymyz edi. Aıaýly aǵamyz jańashyl isterge, jańa bastamalarǵa únemi qýa­nyp, sondaı bastamalardy únemi qoldap júrýshi edi. О́tken jyly ǵana Qyzyljar jerinde uıym­das­tyrylǵan «О́lke tarıhy – tul­ǵalar taǵdyry» atty halyqara­lyq konferensııaǵa bir top shá­kirtin ertip kelip, ózi osy konferensııada tushymdy sóz sóılegen bolatyn. Adamgershiligi mol, pa­ra­saty bıik, bilimi telegeı teńiz Salyq Zımanov aǵamyzdyń el ta­rıhynyń túgendelýine qosqan ól­sheýsiz úlesi – el senimin aqtaý­dyń bıik úlgisi. Týǵan halqynyń sheksiz mahabbatyna bólengen Sa­lyq Zımanuly shyn máninde ba­qyt­ty ǵumyr keshti. Tekti aǵamyz­dyń toqsanǵa shyqqan torqaly toıyna arnap jazǵan maqalamda «...toqsanǵa Zımanovsha tik jetý – tek baqyt qana emes, ulttyń uly mereıi, qýanyshy» desem, endi búgin «Jatqan jeriń jánnat, topyraǵyń torqa bolsyn, aıaýly aǵa» degen qoshtasý sózin aıtýǵa májbúr bolyp otyrmyn. Beket TURǴARAEV, shákirti.   Meni týǵan inisindeı kóretin Salyq aǵamen jıyrma bes jyldan beri ini­li-aǵaly baýyrdaı etene aralastyq. «Bireý tý­ysyp týysady, bireý qıysyp týysady» degen, men qıysyp týysyp, týǵan inisindeı bol­dym. Ol kisi apta jibermeı ózi telefon shalyp tu­ratyn. Kóp syr, pikirlerin de menen jasyrmaıtyn. Ol kisiniń erekshe qasıeti ádiletti, shyn­shyl edi. Shyndyqty, aqıqatty syılaıtyn. Iskerlik qabileti erekshe-tin. Bir keremeti, orys­sha da, qazaqsha da sheshen sóıleıtin. Al zań ǵylymynyń negizin qalaýdaǵy eńbegi óz aldy­na. Artyna qanshama shákirtter daıarlap ketti deseńizshi. Ol kisi óte qarapaıym edi. Sonyń bir ny­shany, qaı jaǵynan bolsa da eline, halqyna eńbek sińirgen asa kórnekti ǵalymnyń toqsan jyldyq torqaly toıyn el kóleminde atap óteıik degende, oǵan qarsy boldy. Eń ókinishtisi, Salyq Zımanulynyń orny esh­qashan tolmaıdy, eshkim toltyra da almaı­dy. Al bir kóńil qýantary, Mańǵystaý obly­sy­nyń Fort-Shevchenko qalasynda kezinde ózi sabaq bergen mektebin oblys ákimi Qyrymbek Kósherbaev kúrdeli jóndeýden ótkizip, Salyq Zımanovtyń atyn bergen edi. Ol da bir aǵa­myzdyń kózi tirisinde jasalǵan ıgi sharanyń biri dep esepteımin. Taǵy bir kóńil qýantary, asyl aǵamyzdyń ar­tyn­da ónegeli, óreli urpaqtary qaldy. Marqum jeń­geı Shárban Battalqyzy aǵanyń ózine saı aıaý­ly jan, belgili ǵalym edi. Uly Muhtar men qyzda­ry Gúl­ja­mal, Merýertten nemere, shóbere súıdi. Ul­dan nemereleri Ermek, Erbol Zımanovtar úlken azamat bolyp erjetti. Ermek Chehııada tursa, Erbol Ame­rıkanyń áskerı prokýratýrasynda qyzmet isteıdi. Meniń qabyrǵamdy qaıystyryp otyrǵany, ke­meń­ger adam ǵoı, ómirden ozatynyn bilip, bala­la­ryn shaqyryp alyp, baquldasypty. Son­da «Jerleý rásimin akademık K.Saǵa­dı­ev­ke, qalǵan uıym­dastyrýshylyq jumystaryn Kamalǵa tapsy­ryń­dar», dep aıtyp ketipti. Kórdińiz be, kim bolsa da mundaı asa jaýapty sharýany eń jaqyn, ózim degen adamdaryna tapsyrmaıtyn ba edi. Onysy meni jaqsy kó­retini, týǵan inisindeı sanaǵany ǵoı dep qatty qınaldym. Men shynynda da týǵan aǵaıy­m­nan aıyrylǵan ekenmin. Baqul bol, aǵa. Jatqan jeriń jaıly, ımanyńyz salamat bolsyn. Kamal ORMANTAEV, akademık.