Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastyń 25 jyldyǵyna oraı Almatyda ornalasqan QHR Bas konsýldyǵy BAQ ókilderin shaqyryp, qabyldaý ótkizdi.
Bas konsýldyqtyń konsýldyq aımaǵy bolyp sanalatyn Almaty qalasy, Almaty, Shyǵys Qazaqstan, Ońtústik Qazaqstan jáne Jambyl oblystary ekijaqty ónerkásiptik belsendi qarym-qatynas pen mádenı-gýmanıtarlyq baılanystyń molynan shoǵyrlanǵan óńiri bolyp esepteledi. Búgingi tańda Qytaı men Qazaqstan arasyndaǵy shekaralyq baılanystyń baǵdarlamasy boıynsha aımaqtyq qarym-qatynasty úzdiksiz tereńdete túsý eki eldiń arasyndaǵy dostyq baılanysty jańa satyǵa kóterdi.
Dál qazir Qytaı eli Qazaqstannyń eń iri saýda seriktesi, Ortalyq Azııa boıynsha Qazaqstan da Qytaıdyń asa iri senimdi áriptesteriniń birine aınalǵan. Bıylǵy jyly eki el arasyndaǵy saýda aınalymy 30 %-ǵa deıin artqan. Jibek Jolynyń Ekonomıkalyq beldeýi men jańa «Nurly jol» ekonomıkalyq saıasaty bastamasynyń bir maqsatqa oıdaǵydaı túıisýi nátıjesinde eki eldiń qarym-qatynasy burynǵydan da jandanyp, oń áseri mol tıimdi sıpatqa ıe bolyp, nátıjesinde eki elge de paıdaly jemisin berdi.
QHR-diń Almatydaǵy Bas konsýly Chjan Veıdiń aıtýynsha, konsýldyq aımaqtyń Qytaımen jaǵrapııalyq jaǵynan jaqyn ornalasqan artyqshylyǵy bar, kópjyldyq baılanysynyń irgetasy bolyp sanalatyndyqtan, ındýstrııalandyrý men ınvestısııa boıynsha 51 iri joba osy konsýldyq aımaqtyń aýmaǵynda júzege asyrylatyn bolady. 10 mlrd dollardan asatyn qarjyǵa eseptelgen bul jobalar qýat kózderi, telekommýnıkasııa, azyq-túlik ónerkásibi, ınfraqurylym, mashına jasaý, avtomobıl qurastyrý, aýyl sharýashylyǵy, hımııa ónerkásibi, qurylys materıaldary, metallýrgııa, ken oryndaryn damytý salalaryn qamtıdy.
Mańyzdy jobalardy qarjylyq qoldaýmen qamtamasyz etetin Qytaı – Qazaqstan ónerkásiptik qarym-qatynas qoryn qurýǵa QHR jaǵy 2 mlrd dollar ınvestısııa bólgen. Dál qazir konsýldyq aımaqta Qytaı kapıtalynyń qatysýymen 1000-ǵa jýyq kompanııa jumys istep jatyr. Bárine belgili Qytaı – Qazaqstan munaı-gaz qubyry jobasynan 2016 jyly Qazaqstan bıýdjetine 1.045 mlrd dollar salyq jarnasy túsken, sondaı-aq 4000 adam jumyspen qamtylǵan.
Qytaı men Qazaqstan arasyndaǵy shekaralyq baılanystyń nyǵaıa túsýine halyqaralyq «Qorǵas» beketiniń de róli zor. Byltyrǵy jyly 1200 reıs konteıner poıyzy Qazaqstan aýmaǵy arqyly Eýropaǵa ótken. Al bıyl ótken jyldyń osy mezgilimen salystyrǵanda, bul konteınerler sany úsh esege deıin artqan, nátıjesinde jalpy tasymaldaý kólemi 8,2 mln tonnany quraǵan. «Batys Eýropa –
Batys Qytaı» qozǵalysy tolyq ashylǵannan keıin Qytaı men Batys Eýropa elderi arasyndaǵy júk kólikteriniń tasymaldaý kólemi 3,5 esege arta túspek. «Bir beldeý jáne bir jol» jaǵalaýyndaǵy elder tek kólik tasymaly qyzmetinen ǵana jyl saıyn 300 mln dollar mólsherinde kiris kóredi.
Al Qytaıǵa Qazaqstannan un, soıa, maı, et jáne basqa da joǵary sapaly aýyl sharýashylyǵy ónimderi jetkiziledi. Sondaı-aq Qytaı jeri arqyly bul ónimder Ońtústik-Shyǵys Azııa elderiniń naryǵynan da oryn alady. Osylaısha aımaqtyq ekonomıkalyq ıntegrasııanyń aıtarlyqtaı damýy eki elge de ortaq paıdasyn ákelip otyr.
Aımaqtyq konsýldyq qazaqstandyq tilshiler úshin eki eldiń búgingi qarym-qatynasy men qol jetken tabystaryn kórsetetin arnaıy kórme uıymdastyryp, olardy Qytaı men Qazaqstan arasyndaǵy jan-jaqty strategııalyq áriptestikti qoldaýǵa shaqyrdy.
Aıgúl AHANBAIQYZY, «Egemen Qazaqstan»
ALMATY