Talantty dırıjerlerdiń biri Erlan Dáýrenbekovpen suhbat.
– Erlan Nurǵalıuly, eń aldymen, sizdi Shámshi Qaldaıaqov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan oblystyq fılarmonııasynyń quramyndaǵy «Súgir» atyndaǵy ult-aspaptar orkestriniń 15 jyldyq mereıtoıymen quttyqtaımyz! Áńgimeni sizdiń osy orkestrge kelýińizden bastasaq. Qaı jyly, kimniń shaqyrtýymen keldińiz? Jalpy, bul orkestr kimniń yqpalymen qurylǵan, kimder basshylyq jasaǵan, qandaı óner ujymdarymen jáne óner adamdarymen shyǵarmashylyq baılanys jasaǵan, osy jóninde qysqasha aıtyp berseńiz.
– Orkestr 2002 jyly sol kezdegi osy oblys ákimi, óner janashyry Berdibek Saparbaevtyń tikeleı qoldaýymen qurylǵan. 2009 jyly orkestrge daryndy kúıshi, Teriskeıdiń týmasy Súgir Áliulynyń esimi berilgen. Dalanyń daraboz darynynyń esimin amanattap alǵan óner ujymynyń eń alǵashqy bas dırıjery Musa Jarqynbek bolǵan, ol kisiniń kómekshisi bolyp Muqtar Qýandyq qyzmet atqarǵan. Musa aǵamyz ómirden ozǵan soń bas dırıjer bolyp Esirkep Joldasov taǵaıyndalǵan. Esirkep aǵamyzdan soń maǵan deıin Ǵalııa Jomartova dırıjer bolyp orkestrdiń bıik shyńǵa shyǵýy úshin baryn salyp qyzmet atqarǵan. Mine, esimin el biletin osy aǵa-ápkelerimizden soń óner ujymyna bas dırıjer bolyp men keldim. Jańaǵy esimderi atalǵan kisiler irgetasyn qalap ketken qasıetti óner ujymynyń endigi órleýi – men úshin úlken jaýapkershilik. Bizdiń orkestr bıyl «Qurmanǵazy» atyndaǵy akademııalyq ult-aspaptar orkestrimen birlesip birshama jumys istedi. Atap aıtqanda, «Qurmanǵazy» orkestriniń bas dırıjery Arman Júdebaev bizdiń ónerpazdarmen bir aptadaı jumys istep, sheberlik synybyn ótkizdi. Jáne bizdiń orkestrmen birge Bıbigúl Tólegenova, Nurǵalı Núsipjanov, Nurjamal Úsenbaeva, Maıra Muhamedqyzy, Talǵat Kúzenbaev sekildi óner sańlaqtary án shyrqaǵan.
– Qazirgi ýaqytta orkestrdiń quramynda qansha ártis qyzmet etedi jáne olardyń kásibı biliktiligi qandaı?
– Orkestr quramynda 47 ártis bar. Barlyǵy derlik óz isiniń naǵyz mamandary, ónerdiń bıik shyńyn maqsat etken ónerpazdar. Bul ártisterdiń 65 paıyzy joǵary bilimdi, qalǵan 35 paıyzy orta bilimdi jandar. Olardyń ishinde Qurmanǵazy atyndaǵy konservatorııanyń, «О́ner» akademııasynyń jáne oblys ortalyǵyndaǵy M.Áýezov atyndaǵy OQMÝ-dyń jáne oblystyq saz kolledjiniń túlekteri bar.
– Kez-kelgen óner ujymynyń ereksheligi - onyń repertýarynyń baı bolýynda. Ulttyq óner men zamanaýı mýzykany ushtastyryp erekshelenip júrgen orkestrdiń qorjynynda qansha shyǵarma bar?
– Bizdiń basty ereksheligimiz – orkestrge aty amanattalǵan Súgir Áliulynyń, Tólegen Mombekovtiń kúılerin oryndaımyz. Bul basqa kompozıtorlardyń kúıleri, shyǵarmalary oryndalmaıdy degen sóz emes. Bizdiń shyǵarmashylyq qorjynymyzda Táttimbettiń, Qurmanǵazynyń, Dáýletkereıdiń kúılerimen qatar, qazaq dalasyndaǵy sańlaq sazgerlerdiń ánderi de bar. Sonymen qatar shetel kompozıtorlary Mosart, Shtraýstardyń da shyǵarmalary oryndalady. Sózimniń basynda aıtqandaı, bizdiń basty maqsatymyz – Qarataý óńiriniń kúılerin nasıhattaý. Repertýary jaǵynan 500-ge tarta shyǵarma bar. Bul – 15 jyldyq tarıhy bar óner ujymy úshin úlken mártebe.
– Dırıjer mamandyǵyna kelýińizge ne sebep boldy? Jalpy bul ónerdiń qupııasy, artyqshylyǵy, ereksheligi jóninde aıtyp berseńiz.
– 1993 jyly Qaraǵandy qalasyndaǵy Táttimbet atyndaǵy saz kolledjine oqýǵa tústim. Osy kolledjde júrgenimde eń alǵash KSRO Halyq ártisi, professor Shamǵon Qajyǵalıevtiń Táttimbet atyndaǵy akademııalyq ult-aspaptar orkestrimen ótkizgen konsertine qatysyp, ol kisiniń orkestrmen jumys jasaý sheberligine súısinip, dırıjerlik mamandyqqa degen qyzyǵýshylyǵym oıandy. Sol kisini úlgi tutyp, eliktep óstim. Osy kolledjde dırıjer mamandyǵy boıynsha Haırýllın Murat, Shoqanbaev Ábiltaı aǵamyzdan jáne qazirgi tańdaǵy Táttimbet atyndaǵy akademııalyq ult-aspaptar orkestriniń bas dırıjeri Dúısen Úkibaı aǵalarymyzdan dáris aldym. Sodan keıin Almaty qalasyndaǵy konservatorııaǵa oqýǵa túsip, Qalaýov Múlkamanan, Ábdirashov Tólepbergen aǵalarymnan bilim alyp oqý ornyn támamdap shyqtym. Eń alǵash qyzmet jolymdy Taldyqorǵan qalasyndaǵy «Adyrna» ansamblinde, Muqan Tólebaev atyndaǵy ult-aspaptar orkestrinde dırıjer jáne kórkemdik jetekshi bolyp bastadym. Aldabergen Myrzabekov, Aıtqalı Jaıymovtardyń jol nusqap, bata berýimen 2016 jyly osy orkestrge qyzmetke keldim.
– Aldaǵy ýaqytta orkestr ujymymen birge qandaı shyǵarmalardy oryndamaq nıettesizder? 15 jyldyq mereıtoı qarsańynda qandaı is-sharalar jasalýda jáne qaı óńirlerge gastróldik saparmen barý josparlaryńyzda bar?
– Orkestrdiń 15 jyldyq mereıtoıy osy jyldyń kókteminde Súgir Áliulynyń týǵan jerine baryp, atamyzdyń basyna táý etýden bastaldy. Sol óńirdegi Teriskeı jurtshylyǵyna Súgir Áliúlynyń shyǵarmalarynan turatyn konserttik baǵdarlamalar usyndyq. Almaty, Aqtóbe, Oral, Taldyqorǵan qalaryna baryp, orkestrdiń 15 jyldyǵyna baılanysty gastróldik saparda boldyq. Munymen toqtap qalmaı oblystyń barlyq aýdan, qalalaryna da konserttik baǵdarlamamen barý josparda bar. Meni qýantqany, munda zamanaýı jabdyqtardyń bári bar. Ujymdaǵy ánshilerdiń de kásibılik deńgeıi myqty. Kóp daýysta án oryndaý stıli jolǵa qoıylǵan. Qandaı is-shara bolsyn ánshilerimiz sol jıyndardyń ortasynda júredi. Jetistigi de jeterlik. Oblys ákimi Janseıit Túımebaevtyń tikeleı ónerge qoldaýy erekshe.