«Joǵarǵy deńgeıde qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtar aıasynda ekonomıkany jańǵyrtý, ınvestısııalar kólemi men eki el arasyndaǵy saýda aınalymyn ósirý maqsatynda Qazaqstan Ulybrıtanııamen strategııalyq áriptestigin odan saıyn nyǵaıtady», - dep málimdedi 20 qarashada Londonǵa jumys saparyn bastaǵan Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirahmanov.
Forın-ofıstegi kezdesý barysynda Qazaqstan SIM basshysy men onyń áriptesi Borıs Djonson Qazaq-Brıtan Strategııalyq dıaloginiń kezekti otyrysyn ótkizdi. Q. Ábdirahmanovtyń aıtýynsha, qazaq-brıtan dıplomatııalyq yntymaqtastyǵynyń ornatylýynan beri 25 jyl boıy Ulybrıtanııa qazaqstandyq ekonomıka men adamı áleýettiń damýynda mańyzdy ról atqaryp otyr. El qazaqstandyq ekonomıkadaǵy eń iri ınvestorlardyń altylyǵyna kiredi (12 mlrd. doll. astam ınvestısııalar salynǵan) jáne Qazaqstannyń eń iri saýda áriptesteriniń biri (2016 jyly ekijaqty saýda aınalymynyń kólemi 1,2 mlrd. doll. qurady, 2017 jyldyń 9 aıy boıynsha 1 mlrd. dollarǵa jýyqtady) bolyp tabylady. Búgingi kúni brıtandyq tájirıbe «Astana» Halyqaralyq qarjy ortalyǵyn qurýda belsendi túrde qoldanylýda. Myńdaǵan qazaqstandyq stýdentter, sonyń ishinde «Bolashaq» baǵdarlamasynyń stıpendıattary jyl saıyn brıtandyq joǵary oqý oryndarynda bilim alýda.
Búgingide Qazaqstannyń ekonomıkalyq dıplomatııasy birinshi kezekte Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń «Úshinshi jańǵyrtý – Qazaqstannyń jahandyq básekege qabilettiligi» Joldaýyn iske asyrýǵa, sonyń ishinde ekonomıkany tehnologııalyq turǵyda qaıta qarýlandyrýǵa baǵyttalǵan. Ony jaqyn arada ótetin ekijaqty úkimetaralyq komıssııa men isker tobynyń otyrystary, SIM, «Samuryq-Qazyna» UÁQ, AHQO, «Qazaqstan ınvest» Ulttyq kompanııasy jelileri boıynsha is-sharalar kózdep otyr.
Taraptardyń pikirinshe, transeýrazııalyq kóliktiń dálizderdi damytý men zamanaýı kezeńde Uly Jibek jolyn qaıta qurý yntymaqtastyqtyń perspektıvalyq baǵytyna aınalýy qajet. Buǵan jaqsy úlgi retinde osy jyldyń qańtarynda Qytaı men Ulybrıtanııa arasyndaǵy tikeleı, sonyń ishinde Qazaqstan aýmaǵyn keship ótetin, konteınerlik poıyzdyń iske qosylýyn jatqyzýǵa bolady.
B. Djonson Qazaqstannyń Ulybrıtanııa úshin úlken mańyzdylyǵyn atap ótip, Londonnyń Astanamen jan-jaqty yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa nıetin bildirdi.
Sonymen qatar, Q. Ábdirahmanov pen B. Djonson jahandyq kún tártibindegi ózekti máselelerdi talqylady, onyń ishinde Qazaqstannyń 2018 jylǵy qańtardaǵy BUU Qaýipsizdik Keńesindegi tóraǵalyǵy, Sırııadaǵy ahýaldy retteý jónindegi Astana prosesi, Aýǵanstandaǵy jaǵdaı, Ýkraına jónindegi Mınsk kelisimderin júzege asyrý, terrorızmge qarsy áreket, jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaý, Ortalyq Azııadaǵy óńirlik yntymaqtastyq jáne t.b.
«Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńesine tóraǵalyq etetin Ortalyq Azııanyń tuńǵysh eli bolady. Jahandyq qaýipsizdik salasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári jalǵastyrýǵa úmittimiz», - dedi brıtandyq mınıstr.
Ekijaqty joǵarǵy deńgeıdegi baılanystarǵa erekshe nazar aýdaryldy. 2016 jylǵy Hanchjoýdaǵy (QHR) «Ulken jıyrmalyq» (G20) sammıti aıasynda Prezıdent N. Nazarbaevtyń Ulybrıtanııa Premer-Mınıstri Tereza Meımen kezdesýi eki el kóshbasshylarynyń strategııalyq áriptestikke qoldaý kórsetýiniń aıqyn dáleli bolyp tabylady. Memleket basshysynyń 2015 jylǵy qarashada Londonǵa resmı sapary eki el arasyndaǵy ekonomıkalyq jáne saıası yntymaqtastyqty damytýǵa eleýli serpin berdi. Onyń barasynda 12 mlrd. dollardan asa somaǵa iri kelisimderge qol qoıyldy.
Q.Ábdirahmanov Qazaqstanda joǵary tehnologııalyq jobany pysyqtaǵan brıtandyq «Metalysis», jáne AHQO-men belsendi yntymaqtasyp jatqan «TheCityUK» kompanııalarynyń basshylyǵymen, sondaı-aq 2016 jylǵy Qazaqstanǵa saparyn jyly eske alǵan «Financial Times» gazetiniń bas redaktory Laıonel Barbermen de sol kúni kezdesýler ótkizdi.
Sonymen qatar, syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy Halyqaralyq qatynastar boıynsha eýrazııalyq keńestiń (HQEK) Qamqorshylyq keńesiniń jyl saıynǵy otyrysyna qatysty. 2014 jyly qurylǵan Keńes Ortalyq Azııa memleketteriniń damý máselelerin jáne olardyń eýropalyq eldermen qatynastaryn zertteýge mamandandyrylǵan táýelsiz taldamalyq ortalyq bolyp tabylady. HQEK qajet etiletin «aqyl ortalyǵy» bedeline ıe, onyń saraptamalyq baǵalaryna Batys elderiniń Ortalyq Azııa aýmaǵy boıynsha memlekettik saıasat pen ekonomıkalyq jobalarǵa áser etetin qurylymdarda qulaq asady. Ataqty saıasatkerler men dıplomattar, eýropalyq elderdiń burynǵy memleket jáne úkimet basshylary, Eýropa men Ortalyq Azııa baılanystaryn nyǵaıtýǵa qoldaý bildiretin ǵalymdar men sarapshylar HQEK Qamqorshylyq keńesiniń músheleri bolyp tabylady.
Q. Ábdirahmanovtyń bedeldi aýdıtorııa aldynda sóılegen sózinde atap ótilgendeı, «Qazaqstan ınvestısııalyq klımatty odan ári jetildirýde aıtarlyqtaı jumys atqarýda, jáne biz eýropalyq, onyń ishinde brıtandyq kompanııalarmen ınvestısııalyq yntymaqtastyqty keńeıtýge múddelimiz». Osy jyly Dúnıejúzilik bankiniń «Doing Business» reıtınginde Qazaqstannyń 36 orynǵa ıelengeni, bul rette elimizdiń ekonomıkasyndaǵy taýar aınalymy men ınvestısııalardyń orta shamamen 50 paıyzyna deıin qamtamasyz etetin Eýropalyq Odaq Qazaqstannyń iri saýda-ekonomıkalyq áriptesi men ınvestory bolyp tabylatyny basyp aıtyldy. Otyrys barysynda Qazaqstan men Ortalyq Azııa elderiniń Eýropamen qatynastaryn odan ári damytýǵa tujyrymdamalyq tásilderi, kólik, logıstıka, energetıka, qarjylyq tehnologııalar salalaryndaǵy yntymaqtastyq baǵyttary qarastyryldy. Eýrazııanyń ortasyndaǵy Qazaqstannyń erekshe geoekonomıkalyq ornalasýy, onyń óz tranzıttik áleýetin damytý boıynsha júıeli kúsh-jigerleri men Beldeý men Jol baǵdarlamasyn tabysty iske asyrý úshin eldiń mańyzdy róli atap ótildi.
QR Syrtqy ister mınıstriniń Londonǵa eki kúndik saparynyń baǵdarlamasy 21 qarashada jalǵasady.