Ata-analar qaýymdastyǵy mekteptegi oqý júktemesin azaıtýdy usyndy

Búgingi kúni mektep oqýshyla­ry­nyń apta saıynǵy oqý júk­temesin eresek­terdiń jumys júk­temesimen salys­tyrýǵa bolady. Bul – úıge beriletin tap­syr­­many esepke almaǵandaǵy shyqqan qory­tyndy. Mysaly, orta mektep­tiń oqýshylary aptasyna 39 saǵat oqy­sa, al muǵalimder odan sál artyq, ıaǵnı 40 saǵat jumys isteıdi. So­nyń nátıjesinde eresekterde kez­desetin sozylmaly sharshaý, uı­qy qanbaý, qysym, psıhoemosıonaldy aýytqý sekildi sındromdarǵa balalar jıi shaldyǵatyn boldy. 

Ata-analar ázirlegen oqý jospary boıynsha orys mektebindegi bastaýysh synyptardyń apta saıynǵy oqý baǵdarlamasy 4 saǵatqa, orta jáne joǵary synyptarda 5-6 saǵat­qa deıin tómendetildi. Mundaı oń­taı­landyrý qalaı júzege asy­rylmaq?

Eń áýeli 1-den 11-synypqa deıin 3 saǵat ótkiziletin deneshynyqtyrý qys­qartylmaq. Ata-analardyń aı­týyn­sha, bul tym kóp, sondyqtan dene­shynyqtyrýǵa eki saǵatty arnaýdy usyndy. Sondaı-aq qazaq tili men qazaq ádebıetin bastaýysh synypta bir sa­ǵatqa, al orta jáne joǵary synyptarda aptasyna bes saǵattyń ornyna úsh saǵat oqytylý kerek degen oı aıtyldy. Al 8-ben 11-synyptarda Qazaqstan tarıhyn aptasyna bir saǵat qana ótkizý kerek eken. 

Basqa sabaqtarǵa kelsek, ata-ana­lar bastaýysh synyptardaǵy «Sa­­ýatashý», «Ádebı oqý», «Qazaq ti­li» jáne «Ja­ratylystaný» pánderin bir saǵatqa qysqartpaq.

5-9 synyptarda matematıka, jara­tylystaný jáne kórkem eńbek, al jo­ǵa­ry synyptarda ınformatıka jáne aǵylshyn tili bir saǵatqa kem oqytylady. 

«Osylaısha barlyq pán oqý jos­parynda qalady. Biz asa mańyzdy emes ta­qyryptardy qysqarttyq. Bul – as­pannan ala salǵan nárse emes, ata-­analardyń ábden talqylap shy­ǵarǵan qorytyndysy. Olar orys mek­tepterindegi oqý josparyn táptishtep qarap, nátıjesinde siz­derge osyndaı usynys jasap otyrmyz», dedi ata-analar qa­ýymdastyǵynyń tóraıymy Sofıa Evdokımova. 

Beıbitshilik jáne kelisim saraıyna ıgi bastamamen tanysý úshin mektep dırektorlary men mu­ǵalimder, psıhologtar, tipti mek­tep esepshileri de shaqyryldy. Jınal­ǵandardyń bar­lyǵy bir aýyzdan deneshynyqtyrý sa­ǵa­tyn qys­qartýdy qoldady. Oǵan qosa, peda­gogtar joǵary synyptardaǵy al­­ǵash­qy áskerı daıyndyq sabaǵyn de­neshynyqtyrýmen biriktirip oqytý týraly usynys aıtty. 

«О́zin ózi taný páni basqa adamdar­dy túsinýge, óz múmkindikterin ta­nyp-­bilýge úıretedi, ıaǵnı pánniń min­deti – rýhanı tárbıe berý. Qazirgi ja­­ńartylǵan bilim berý mazmuny boıynsha da jalpy adamzat qundy­lyqtary oqytylady jáne ol bar­lyq pánderde qarastyrylǵan. Tip­ti fızıka men matematıka sabaq­tarynda adamgershilik týraly aı­ta­myz, toptyq jumys isteý ke­zinde basymdyq birin-biri túsinistikpen qaraýǵa beriledi. Son­dyqtan bul pándi 10-11 synyptyń oqý baǵdarlamasynan múldem alyp tastaýǵa bolady dep oılaı­myn. О́ıtkeni ol bas­taýysh synyp­tan bastap oqytylady», dedi Astana qalasyndaǵy №67 mek­tep-­gımnazııasynyń dırektory Gúl­janat Ábdiramanova. 

Tek qazaq tili men ádebıetin, orys áde­­bıeti men Qazaqstan tarıhyn qys­qartý týraly usynystar muǵa­limder ta­ra­pynan qoldaý tappady.  «Men bul bastamany, árı­ne qoldaı­myn. Biraq orys mektep­terindegi qazaq tili men ádebıeti pánderin bes saǵattan úsh saǵatqa azaıtý kerek degenmen kelis­peımin. Aǵylshyn tilin aptasyna úsh saǵat oqımyz, sonda biz memlekettik tildi shet tiliniń deńgeıine deıin túsirip tastaıyn dep turmyz», dedi Astana qalasyndaǵy №76 mektep-lıseıi dı­rek­torynyń orynbasary Ernur Omar­hanov. 

«Orys ádebıetin qysqartýdy qol­­damaımyn. О́ıtkeni qazirgi tańda kitaptan alshaqtap ketken jas­tar tipti bolmasa mektepte klas­sıkalyq shyǵarmalardy oqıdy. Sonymen qatar Qazaqstan ta­rıhyn da qysqartýǵa bolmaıdy. О́ıt­keni balalar óz týǵan jer­leriniń tarıhyn búge-shúgesine deıin bilýleri kerek», dedi Astana qa­lasyndaǵy №69 mektep-gımnazııasy dırektorynyń orynbasary Aınash Ábsadyqova.

Orys mektepteriniń úlgisinde kór­se­­tilgen júktemeni azaıtý ıdeıa­sy qa­zaq mektepterinde tá­lim beretin muǵa­limderdiń de kó­ńilinen shyqty. Olar adam, qoǵam, quqyq pánin Qazaqstan tarıhymen, sondaı-aq orys tili men orys ádebıetin biriktirý týraly oılaryn aıtty. Al keıbiri orys mektepterindegi orys tili pánin qysqartý kerek dedi. 

«Men orys tili pániniń muǵalimi retinde aıtarym, on birinshi synypta bul pándi eki saǵat oqytýdyń qajeti joq. О́ıtkeni negizgi baǵdar­lamany biz 1-9 synyptarda oqytyp qoıamyz. Kerek deseńiz orfografııa, pýnktýasııa, sıntaksısti oqytý úshin bir saǵat qaldyraıyq. Biraq orys ádebıetin oqytýǵa eki saǵat kerek. О́ıtkeni oqýshylar memlekettik qory­tyndy attestattaý kezinde esse jazýǵa daıyndalýlary kerek», dedi muǵalim Marına Grıshına.  Osylaısha, pedagogtardyń qol­­da­ýyna ıe bolǵan ata-analar­ qa­ýymdastyǵy Bi­lim jáne ǵylym mı­nıs­trligine oqý baǵdar­lama­synyń qys­qartylǵan nus­qasy beki­tilgen resmı hat joldady. 

Gúljazıra SAILAÝOVA

ASTANA